Um bréfskák

Bréfskák er það form skákar sem tefld er með þeim hætti að leikirnir eru sendir með pósti (póstkorti, bréfi, vefpósti (e-mail) eða vefþjóni (webserver, sjá mynd 2.)). Hið hefðbundna sendingaform leikja er póstkort með mynd af taflborði þar sem reitir þess eru merktir með tölustöfum (sjá mynd 1.). Þetta upphaflega form bréfskákar hefur nær alveg vikið fyrir vefþjónum, sem eru allsráðandi í dag. (Umhugsunartími á hefðbundnum póstkortsmótum er þrír dagar á leik, en fimm dagar á leik í vefpósts- og vefþjónsmótum.

Mynd 1. Hefðbundið form bréfskákar

Fyrsti leikur væri t.d. 1. e4 sem ritast þá 1. 5254

Mynd 2. Viðmót vefþjóns ICCF sem hefur leyst kortin af hólmi

Þemamót
Annað afbrigði bréfskákar eru svokölluð þemamót. Þá er keppt í ákveðinni skákbyrjun (t.d. Ruy Lopez, Marshall Gambit C89) með báðum litum. Þrír Íslendingar hafa sigrað í Thematic Tournaments ICCF mótum (sjá hér): Árni H. Kristjánsson sigraði í TT-2-98 Morra Gambit B21, Kári Elíson í TT-11-98 Shara-Hennig Gambit D32 og TT-7-95 King's Gambit og Gunnar F. Rúnarsson í TT-10-03 Slejpner A00.

Upphaf bréfskákar
Bréfskák var iðkuð þegar á 17. öld, en fyrstu varðveittu bréfskákirnar voru tefldar í upphafi 19. aldar. Á árunum 1824-1828 fór fram bréfskákkeppni milli skákfélaga í London og Edinborg sem Skotar unnu. Í kjölfarið færðust slíkar keppnir milli borga og bæja í vöxt. Í lok 19. aldar var algengt að skáktímarit stæðu fyrir bréfskákmótum. T.a.m. stóð danska skáktímaritið Tidskrift for Skak fyrir norrænum mótum eftir að útgáfa þess hófst 1895.

Alþjóðasamtök
Fyrsta alþjóðasambandið í bréfskák (Internationaler Fernschachbund) var stofnað í Berlín árið 1928. Það efndi til fyrstu Evrópukeppninnar árið1935. Tveimur árum síðar var að frumkvæði alþjóðasambandsins ákveðið að efna til heimsmeistarakeppni, en ekkert varð úr framkvæmdinni vegna heimsstyrjaldarinnar síðari. Annað alþjóðasamband (International Correspondence Chess Association, ICCA) var stofnað árið 1945. Á vegum þess hófst fyrsta heimsmeistarakeppnin í bréfskák árið 1946. Árið 1951 var svo Alþjóðabréfskáksambandið (International Correspondence Chess Federation, ICCF) stofnað og starfar það enn, með 65 aðildarlöndum. ICCF hefur náið samstarf við Alþjóðaskáksambandið (FIDE). Auk heimsmeistarakeppni og Ólympíuskákmóta, sem haldin hafa verið frá árinu 1946, stendur ICCF fyrir Evrópukeppni (fyrst haldin 1955), þemamótum og fjölmörgum örum mótum.

Upphaf bréfskákar á Íslandi
Talið er að Þorvaldur Jónsson, læknir á Ísafirði hafi verið fyrstur Íslendinga til að tefla bréfskák rétt fyrir aldamótin 1900. Tefldi hann við félaga í Köbenhavns Skakforening og skákmenn í Reykjavík. Árið 1935 hugðist Skákblaðið efna til keppni í bréfskák til styrktar skákiðkun í landinu og birti blaðið reglur um fyrirkomulag keppninnar. Af keppninni varð ekki, né heldur þeirri sem Nýja skákblaðið reyndi að koma á fót árið 1940 um titlinn Bréfskákmeistari Íslands. Eftir síðari heimsstyrjöldina óx bréfskákaiðkun talsvert og nokkrir skákmenn hófu þátttöku í alþjóðlegum bréfskákmótum. Árið 1972 varð Bjarni Magnússon Norðurlandameistari í bréfskák.
Tímaritið Skák hleypti fyrstu bréfskákkeppninni af stokkunum árið 1964, en hún lognaðist fljótlega út af. Skáksamband Íslands tók þessi mál upp á sína arma og skipaði sérstaka bréfskáknefnd til að skipuleggja bréfskákaiðkun í landinu. Nefndin gerðist aðili að ICCF og á vegum hennar hófst árið 1974 fyrsta Bréfskákþing Íslands. Íslendingar tóku þátt í VII Ólympíubréfskákmótinu sem hófst 1972 og 1975 hófu tveir Íslendingar þátttöku í heimsmeistarakeppni ICCF.

Félag íslenskra bréfskákmanna stofnað
Hinn 12. september 1991 var haldinn í húsakynnum Skáksambands Íslands, stofnfundur Félags íslenskra bréfskákmanna. Helstu hvatamenn að stofnun félagsins voru Jón A. Pálsson, Þórhallur B. Ólafsson og Bjarni Magnússon. Um tveir tugir manna mættu á fundinn, sem fór í alla staði vel fram undir fundarstjórn Guðmundar G. Þórarinssonar, forseta S.Í. Stofnun félagsins var samþykkt samhljóða og voru stofnfélagar 19 talsins. Fyrsta stjórn félagsins var þannig skipuð: Þórhallur B. Ólafsson, formaður, Baldur Daníelsson, gjaldkeri, Jón A. Pálsson, Þorleifur Ingvarsson og Eggert Ísólfsson meðstjórnendur. Félagið varð aðili að S.Í. og Alþjóða bréfskáksambandinu (ICCF). Félagið gaf út fréttablaðið Bréfskákstíðindi um nokkurra ára skeið.

Titilhafar í bréfskák
Árið 1981 var Jón A. Pálsson útnefndur alþjóðlegur meistari IM í bréfskák, fyrstur Íslendinga. Íslenskir titilhafar eru:

ICCF Alþjóðlegir bréfskákmeistarar (IM)

Jón Adólf Pálsson	1981
Bragi Kristjánsson	1984
Frank Herlufsen	1989
Hannes Ólafsson	1991
Bragi Þorbergsson	1992
Áskell Örn Kárason	1993
Jón Kristinsson	1994
Jón Árni Halldórsson	1997
Gísli S. Gunnlaugsson	1999
Haraldur Haraldsson	2007
Árni H. Kristjánsson	2012

ICCF Bréfskákmeistarar (SIM)

Jón Adólf Pálsson	1999
Jón Árni Halldórsson	1999
Ákell Örn Kárason	2001

ICCF Stórmeistarar í bréfskák (GM)

Hannes Ólafsson	1995
Bragi Þorbergsson	1998

Bréfskákmeistarar Íslands
Fyrsta mótið um titilinn „Bréfskákmeistari Íslands“ hófst árið 1974, síðan þá hefur verið keppt 22 sinnum um titilinn. Eftirtaldir hafa orðið sigurvegarar:

I.	1974 - 1976	Jón A. Pálsson og Kristján Guðmundsson
II.	1978 - 1980	Frank Herlufsen
III.	1979 - 1981	Hannes Ólafsson
IV.	1980 - 1982	Árni Stefánsson †
V.	1981 - 1983	Jón A. Pálsson
VI.	1982 - 1984	Haukur Kristjánsson †
VII.	1983 - 1985	Jón Þ. Þór
VIII.	1984 - 1986	Ingimar Halldórsson
IX.	1985 - 1987	Jón Kristinsson
X.	1986 - 1988	Jón Kristinsson
XI.	1987 - 1989	Árni Stefánsson †
XII.	1988 - 1990	Áskell Örn Kárason
XIII.	1989 - 1991	Bjarni Magnússon † og Jón Kristinsson (tafla)
XIV.	1990 - 1992	Kristján Guðmundsson (tafla)
XV.	1991 - 1993	Kári Sólmundarson (tafla)
XVI.	1993 - 1995	Magnús Gunnarsson og Baldur Fjölnisson (tafla)
XVII.	1994 - 1996	Jón Kristinsson (tafla)
XVIII.	1997 - 1999	Vigfús Óðinn Vigfússon (tafla)
XIX.	1998 - 2000	Gísli S. Gunnlaugsson og Hörður Þ. Garðarsson (tafla)
XX.	2002 - 2004	Jónas Jónasson (tafla)
XXI.	2006 - 2008	Jónas Jónasson (tafla)
XXII.	2010 - 2012	Árni H. Kristjánsson (tafla)