10. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

            Að liðnum tímanum frá páskaviku til hvítasunnu, en hann var að þessu sinni eftirminnilegur sakir dauða Jóhannesar Páls páfa II og kosningar Benedikts páfa XVI, snúum við aftur til venjulegra sunnudaga í kirkjuári. Við megum ekki gleyma eða sýna áhugaleysi gagnvart þeim dramatísku atburðum sem guðspjall þessa dags hefur að geyma.

            Áður en kom að köllun Matteusar hafði Jesús farið frá austurbakka Galíleu­vatns. Þar hafði hann rekið fjölda illra anda úr heiðingjum sem þar bjuggu þangað sem þeir vildu fara, í svínahjörð sem ruddist fram af hömrunum í vatnið og týndist þar. Í þögninni sem fylgdi í kjölfar þessa atburðar báðu óttaslegnir borgarmennirnir Drottin vorn að yfirgefa héraðið. Hann hélt yfir vatnið til Kapernaum og þar var hann beðinn að lækna lamaðan mann. En það var ekki allt. Hann var lamaður vegna synda sinna leyndra og fannst hann verða að reyna fela þær. Sál hans gat ekki fylgt þessu eftir og líkaminn neitaði að starfa eðlilega. Jesús gerði þessum manni og öllum öðrum ljóst að fyrst þyrfti hann að fá fyrirgefningu synda sinna og veitti honum hana. Óvinir hans meðal fjöldans sáu undir eins að þar með gerði hann tilkall til að búa yfir guð­legu valdi. Maðurinn gekk á brott, laus við lömun sína og syndirnar. Og þarna, ein­hvers staðar nálægt litla hafnarbænum Kapernaum, mætti hann staðkunnugum Gyðingi sem starfaði með rómversku yfirvöldunum við innheimtu tolla fyrir þá. Hann var levíti, af prestastétt, og hafði tekið sér nafnið Matteus og í honum birtust allt önnur siðferðileg álitamál og aðrar áherslur í sálgæsluefnum.

            En Drottinn vor horfði dýpra inn í hjarta hans en sem nam aðeins þessu vandamáli. Hann sá gott hjarta undir yfirborðinu, mann sem gæti orðið postuli og guðspjallamaður. Hann sagði einfaldlega: „Fylg þú mér“. Matteus skildi hann fullkomlega; hann hreyfði engum mótmælum heldur fylgdi honum.

            Þarna var ekki um það að ræða að hann væri haldinn illum öndum, heldur hafði hann sjálfviljugur tekið að sér starf sem ekki þótti þjóðræknislegt. Hér var ekki um sjúklegar afleiðingar synda að tefla, heldur skynsemdarval hans sjálfs sem merkti að þeir sem hann umgengist í framtíðinni yrðu menn svipaðir honum, sem bæði Rómverjar og Gyðingar fyrirlitu. Rómverjarnir kynnu að brosa við þeim og hinir Gyðingarnir fyrirlíta þá en þeir væru þó að minnsta kosti óhultir í því jafnvægi þjóðfélagsaflanna sem þar ríkti. Þeir töluðu skynsamlega og voru ekki jafn áhyggjufullir hið innra og aðrir.

            Og Drottinn vor gerði eins og þeir vildu og var viðstaddur veislu sem Matteus hélt. Hinum tollheimtumönnunum fannst þeir geta rætt við hann eins og maður við mann og þeir voru þarna margir saman. Þarna var maður sem skildi lífið en þó var hann ekki kaldhæðinn eins og þeir. Djúp og tær samviska hans vakti mikla athygli þeirra. Og fullkominn heiðarleiki hans breiddist yfir óheiðarleika þeirra sjálfra. Svo er að sjá að viðstaddir hafi farið að losna undan syndabyrðunum og sást það fyrst þegar Jesús kallaði Matteus til fylgdar við sig. Þeir fundu fyrir lausn, eins og nærvera hans einber væri að lækna þá og gæfi þeim einskonar upphaf að sannri rósemd hjartans.

            Þeir sættu sig við það en það voru farísearnir sem viðstaddir voru sem voru til vandræða og harðýðgisleg framkoma þeirra var framandleg. Þeir mótmæltu við lærisveina hans að hann skyldi dvelja meðal þess háttar fólks en Jesús svaraði þeim sjálfur og sagði: „Þið færirð fórnir til að syndarar öðlist fyrirgefningu. En þið skiljið ekki eðli náðarinnar. Trúið þið því ekki að Guð sé miskunnssamur ef syndafórnin er gerð í samræmi við lögmál ykkar? Haldið þið ekki að syndin muni ávallt hvíla á þeim sem eitt sinn var syndari? Hvers væntið þið annars af þessum lögmálsfórnum? Sjáið þið ekki að ég geri sjálfan mig að presti sem fer inn í hjörtun til að binda enda á það syndaástand sem þar ríkir? Því að ég get veitt þá lausn undan syndinni sem þau krefjast.“ Amen.