12. sunnudagur í kirkjuári 2006

 

            Við höfum hlýtt á lestra úr Markúsarguðspjalli mestan hluta þessa árs en á þessum hluta kirkjuársins er lesið úr kafla framarlega í þessu guðspjalli.

            Líkt og ævinlega hjá Markúsi er málið myndrænt, viðbrögðin skörp og eiga uppruna sinn hjá Pétri postula en Markús færði minningar hans í letur í guðspjalli sínu.

            Sviðinu er stuttlega lýst en þó vel. Pétur var að lýsa aðstæðum sem hann þekkti vel þegar hann fór til veiða á vatninu. Þetta hefur verið undir kvöld, þegar loftið sem risið hafði upp frá kyrru vatninu í hita dagsins var að kólna á ný og falla nokkuð skipulagslaust. Þá kemur stormur sem getur stundum verið allhvass. Ég man eftir einum slíkum stormi í báti á leið til Tíberías frá samyrkjubúinu En Gev á austurströnd vatnsins.

            Hann var líkamlega þreyttur eftir erfiði sitt, því stöðug notkun mannlegra og andlegra krafta hans hefur þreytt hann eins og hvern annan mann, en þó var yfir honum fullkomin hvíld og friður. Mennska hans hefur dreift umhverfis hann guðdómleika hans – en sá guðdómur „er sífellt á hreyfingu en ætíð í hvíld“. Drottinn vor vaknaði ekki við storminn heldur svaf hann áfram þó að báturinn kastaðist til og frá og hann væri að fyllast af vatni. Jesús hefur sannarlega sofið í fullkomnum friði!

            En lærisveinarnir voru óttaslegnir. Þeir voru hræddir við að drukkna í öldunum, þó að þeir hafi verið vanir því að veiða í öllum veðrum.

            Þeir vekja hann og búast við því að hann sé jafn hræddur og þeir þegar hann sér ofsann í veðrinu og hættuna sem þeir eru staddir í.

            Og líkt og hershöfðingi þegar bardaginn stendur sem hæst, missir hann ekki ró sína heldur gefur skipun sem eyðir ótta þeirra: hann vaknar upp í skyndi og gefur skipanir. Mannlegur hugur hans bregst geysihratt við. Og mannlegur hugur hans tekur þegar í stað völdin sem hann, sem Guð, hefur yfir náttúruöflunum og einkum hinu óstöðuga og óútreiknanlega efni, vatninu, sem getur reynst svo hættulegt.

            Og hann mælir fram fáein orð sem virðast í fyrstu ekki á nokkurn hátt tengjast storminum og ofsafengnum hreyfingum vatnsins: „Þegi þú, haf hljótt um þig!“ Síðari hlutinn hefur mjög sérstaka merkingu. Því hefur verið ætlað að binda enda á ræðu andstæðings: „Svaraðu ekki!“ Vindinn og öldurnar lægði ekki smám saman heldur þegar í stað, líkt og þegar góður og skynsamur málflytjandi þaggar niður í málglöðum andstæðingi sínum sem virðist aðeins hafa verið áhrifamikill en var það í raun ekki. Þessi gáfa er ekki öllum gefin. Henni getur aðeins öflugur maður beitt sem er algjörlega viss um réttmæti málefnis síns. Hann hefur sálfræðileg völd sem ætíð eru svo miklu áhrifaríkari en beiting hreinnar skynsemi. En að baki orðum Drottins vors eru kyrrlát djúp guðdómsins þar sem hann heldur öllu saman.

            Lærisveinarnir tóku auðvitað eftir því að báturinn hætti svo snögglega að velta og aldan kyrrðist. Þeir voru nú haldnir meiri ótta sem leiðir af því þegar menn reyna að berjast við Guð og atburðarásin virðist vera að buga mann.

            En síðasta hugsunin hefur mikla þýðingu á okkar tímum. Oft er talað um Guð sem hugmynd. En þarna sýndi hann okkur raunveruleika sinn í fáeinar mínútur. Þetta var takmarkað en var þó viss vernd. Líta má svo á að við eyðum öllu lífi okkar um borð í björgunarbáti sem verður að sigla í gegnum allar hættur. Báturinn, sem táknar okkur,  verður að skoppa upp og niður í samræmi við eðlilegar hreyfingar vatnsins. Hann getur ekki sett sig upp á móti þessum hreyfingum, því ef hann gerir það, stefnir hann sér í enn meiri hættu. Forsjónin er ekki hugmynd, heldur verðum við að mæta henni, berjast við hana. Annars rætist hún ekki. Mikill máttur hvílir að baki forsjónarinnar. Við segjumst trúa á hana en reynum þó að losna undan valdi hennar, en það er eins og að hægt sé að breyta villidýri í húsdýr. Við verðum að þekkja hana og reyna hana sjálf og sýna að orð okkar séu sterk og raunsönn en ekki veikburða. Hugur okkar bíður þessarar reynslu og veit það innst inni að ekki er hægt að víkja sér undan henni eða forðast hana. Ef við lærum þessa ógleymanlegu lexíu undir stormaskýjum, þá munum við taka á móti erfiðum vanda með ró í huga. Ekki tekur langan tíma að kynnast hinum raunverulegu útlínum forsjónarinnar, sem líkjast meira fjallgarði en sléttu sem við getum gengið um eins og okkur hentar, og þegar okkur hefur lærst það, jafnvel aðeins fræðilega, þá getum við óttalaust hvílst í Guði og með mætti bænar okkar greint hið sanna andlit forsjónarinnar sem bíður þess að við meðtökum hana. Þá fer hún að starfa, ekki lengur í andstöðu við okkur, heldur, með okkar samþykki, innra með okkur. Amen.