12. sunnudagur í kirkjuári 2010, Stykkishólmur

 

      Lærisveinarnir héldu sig í námunda við Jesú þegar hann baðst fyrir. Þeir höfðu sennilega vanist því og talið það eðlilegt að hann stöðvaði samræður þeirra og hæfi sál sína upp á hátíðlegan en þó einfaldan hátt til samveru við Föðurinn og hinn Heilaga anda – því of mikill alvörubragur og þyngsli hefði getað rofið einingu þeirra. Upphafið svar Péturs við spurningu hans hæfir fullkomlega þessum andlegu aðstæðum. Hugsun Jesú var guðdómleg og hann vissi nákvæmlega hvað mannfjöldinn hugsaði um hann og nú vildi hann fá að heyra það frá sínum mönnum.

      Lærisveinarnir svöruðu honum ekki og sögðu: „Jesús, sonur Jósefs, smiður frá Nasaret“. En samt var auðvelt að svara þessari staðreyndaspurningu. Svörin sýndu að menn töldu hann yfirleitt spámann sem risið hefði upp frá dauðum: Jafnvel þó að Móse hafi verið spámaður (sbr. 5M 34, 10) höfðu menn ekki komið auga á það. Þeir héldu fremur að hann hafi verið Jóhannes skírari eða Elía sem talinn hafði verið mestur allra spámannanna sakir spámannalegra athafna en ekki af neinum ritum, en þeir sem skrifuðu um hann studdu sig við traustar og ljósar hefðir. Sumir nefndu hann ekki með nafni en voru þó hugfangnir af virðingu hans og töldu auk þess að hinir fyrri spámenn hefðu verið traustastir og mestir og haft áhrif á hina síðari með fordæmi sínu og innblæstri. Þetta var dómur fjöldans.

      Þá spurði Jesús lærisveina sína annarrar og beinskeyttari spurningar: „En þið, hvern segið þið mig vera?“ Þetta kunna að hafa verið boð til þeirra um að sýna sínar innstu hugsanir en einnig hafi hann viljað heyra hvernig þeir töluðu um Jesú við aðra þegar hann var ekki viðstaddur, enda hafi þeir ekki spurt þessarar spurningar í sínum hópi. Hann bauð þeim að nálgast sig og láta Heilagan anda hafa áhrif sig varðandi það hver hann sjálfur væri. Pétur talaði fyrir munn þeirra allra, eða svo er að sjá, og svaraði tafarlaust: „Hinn smurði – Kristur Guðs!“ Þetta var greinilega sjálfur Messías. Þetta svar hefur víðtækar en einnig sértækar afleiðingar og líklega er þar ekki um neina mótsögn að ræða. Hið sértæka beinist að skírn Jesú hjá Jóhannesi skírara þegar Heilagur andi kom yfir hann sem manninn er Jóhannes ræddi opinberlega um: það var raunveruleiki vígslunnar en án hinnar mannlegu vígsluathafnar og án vígsluolíunnar. Hann yrði staðfesting Messíasarspádóms Jesaja (11. kafli). Það er síðan viðfangsefni ritskýrenda hvað felst í þessu nákvæmlega en við getum þó ályktað sem svo að þeir telji að þar sé ekki átt við allar gjafir Heilags anda sem kirkjan hefur tekið í þjónustu sína og notar í daglegu starfi sínu þegar hún fæst við Heilagan anda: „Andi Drottins mun hvíla yfir honum: andi speki og skilnings, andi visku og máttar, andi þekkingar og guðsótta“ (ritskýrendur segja að viðbótin um „guðræknina“ sé sprottin af grísku þýðingunni). Kirkjan álítur að Heilagur andi hafi ævinlega útdeilt sömu andlegu gjöfunum en kirkjan telur hvítasunnuna útvíkkun á starfsemi hans, frá því að vera nærverandi í einstökum sögulegum persónum til þess að vera gjöf handa öllum kristnum mönnum í margföldu og lifandi lögmáli andlegs raunveruleika hjálpræðisins: Gjafirnar eru almennar í útbreiðslu sinni og sértækar í raunverulegum áhrifum sínum á einstaklingana.

      Því næst beinir Jesús athygli lærisveinanna að þeirri staðreynd að Jesaja lýsir hinum smurða Messíasi einnig sem líðandi þjóni og hann greinir frá þjáningum sínum og dauða í framtíðinni og horfir handan þeirra til upprisu sinnar á þriðja degi. Og hann opnar augu þeirra fyrir þeirri staðreynd að hann er ekki aðeins hinn smurði Guðs heldur einnig „Mannssonurinn“: hin guðdómlega nærvera úr sýn spámannsins Daníels til hægri handar „hinum aldna“. Spádómur Daníels var mikið lesinn á þessum tíma og í Maríuþætti Lúkasarguðspjalls er vikið að honum þar sem sagt er frá æsku Jesú. Amen.