14. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

Söfnuðurinn í samkunduhúsinu í Nasaret var hviklyndur en ekki stöðugur.

Sennilega hafði Jesús haldið sér til hlés, einsog sagt er, í mörg ár. Hann þarfnaðist ekki samskipta við nokkra manneskju aðra en Maríu. Og Maríu nægði fullkomlega að eiga samskipti við Jesú. Því að saman urðu þau vör við alltumlykjandi nærveru Guðs þegar Jesús leiðbeindi henni til að finna hana í sjálfum sér og samtímis í hennar eigin hjarta. Hún var móttækileg fyrir þess konar fræðslu. Þetta táknaði að dvöl þeirra saman var samfundur í Guði; samfundir þeirra urðu strax og tafarlaust að bæn. Þau urðu kirkja, smá að vöxtum, en þó fyrirmynd að guðdómlegri sjálfsfórn innri íhugunar og ytri lofgerðar. Ekkert hindraði Maríu í að vaxa í ytra starfi Sonar hennar og hinna persóna guðdómsins sem opinberuðu nærveru sína, og hún opinberaði sjálfa sig algjörlega.

Auðvelt er að skilja að þau kusu að vera út af fyrir sig fremur en að taka þá áhættu að sýna öllum leynileg andleg samskipti sín. Sama andlega hvötin liggur að baki hinnar andlegu nautnar hins guðdómlega í munki sem tekur alvarlega og sjálfviljugur þá köllun að fylgja merkingu nafns síns, sem er að vera einn: „Einn með hinu eina“. Aðeins þessi samvera tveggja bregður birtu á leyndardóminn. María hlýtur að hafa verið hneigð til lofgerðar og gleði, einkum þó í nærveru Sonar síns, en þegar hann var nálægur fylltist hjarta hennar gleði og lofgerð. Lofsöngur hennar, sem hún flutti þegar fundum þeirra Elísabetar bar saman, tekur aldrei enda og dvöl hennar svo nærri Guði opnaði hjarta hennar algjörlega fyrir dásamlegri lofgerð.

Ef við getum á réttan hátt ímyndað okkur eðli og aðstæður lífs þeirra í Nasaret, koma öll atriði guðspjallskaflans heim og saman og útskýra sig sjálf.

Aðdáun spratt fram í samkunduhúsinu því að söfnuðurinn sá góða hluti sem hann hafði ekki haft hugmynd um að væru til. Þannig er það oft um fyrstu fundi og sjaldan kemur lof úr óráðnu hjarta. Gæska krefst virðingar, en brátt skammast maður sín fyrir fyrstu viðbrögðin og aðdáunin breytist í andhverfu sína. Öfundin brýst fram, en hún er oft að verki í hjarta þeirra sem hrifnæmir eru í fyrstu og fara að finna fyrir tóminu hið innra með sér, og eru vanir að finna galla annarra. Þeir fara að hugsa um fjölskyldu sína. Þetta er venjulegt fólk, ekki haldið neinni sýniþörf. Þetta er venjulegt fólk í augum venjulegs fólks. Þeir búa ekki yfir stolti sem brátt leiðir til snilldarbreytni og ákafa. Manngæska og gjafmildi Jesú verður til þess að þeir taka eftir takmörkunum eigin valds og persónuleika. Þeir fara að finna að við Jesú og þeirra eigin takmarkaða hugsun og sál verður sér meðvituð um smæð sína. Ástæðan fyrir öfundinni kann að vera lítil en afleiðingarnar miklar og erfiðar, og brátt kemur til skjalanna djúp óánægja.

Mannlegt stolt, óvinur kærleikans, mætir sjaldan mótstöðu. Jesús sætti sig við hina óvægnu gagnrýni þeirra. Hann lét sér nægja að lækna sjúka og reka brott illa anda, en að lokum voru þeir fáir sem höfðu rétta afstöðu. Hann lagði hönd á höfuð þeirra og sá greinilega furðu þeirra sem reis úr sálardjúpinu, sem var í raun svo grunnt. Þetta staðfesti það sem fólst í málshætti sem sprottinn var úr þessum kringumstæðum: Þá skorti viljann til að trúa á mátt hans. Því voru íbúarnir í Nasaret staddir við einskonar kuldaskil.

En Jesús flýði ekki. Hann var kyrr þar sem hann var kominn og lét það viðgangast að þeir höfnuðu honum. En hinir sjúku voru ætíð nálægir og einnig þeir sem þörfnuðust styrkingar í trúnni. Og þó að þagnarmúr kæmi í veg fyrir samskipti hans við aðra, fór hann til nálægra byggða þar sem verkafólk var að störfum – og þetta fólk var reiðubúið til að hlýða á orð hans. Amen.