17. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Í guðspjalli þessa sunnudags er endurómur af guðspjalli síðasta sunnudags, sem vék fyrir hátíð vígslu dómkirkju Krists konungs í Landakoti. Í guðspjallinu er því lýst á báðum stöðum að Jesús fór með lærisveina sína á afvikinn stað, en fólkið sem vildi hlýða á orð Jesú elti þá einfaldlega þangað. Þá er einnig að finna nýjung í Jóhannesarguðspjalli sem er eins konar undirbúningur þess er Jesús fór að ræða um sjálfan sig sem brauð lífsins.

            Jóhannes greinir frá spaugilegum viðræðum Drottins og lærisveinanna er mannfjöldinn nálgaðist þá: „Hvernig eigum við að gefa þeim að eta?“ „Það er of dýrt...!“ „Hér er piltur sem er með fimm brauð og tvo fiska.“

            Og þá tekur Drottinn frumkvæðið og gefur skjótar fyrirskipanir um hvað þeir eigi að gera – en hann lætur þá ekki vita hvað hann ætli að gera. Frásögnin er stytt verulega; kannski voru nákvæmar kringumstæður margföldunar brauðanna og fiskanna óljósar, eða þá að Jóhannes taldi að nákvæm lýsing hefði dregið frásögnina óþarflega mikið á langinn. Eða kannski varð þessi margföldun á þann hátt að augu Jóhannesar greindu hana einfaldlega ekki. Við tökum eftir því að minnst er á að mikið vorgras var sprottið, jafnvel fyrir páska, svo að þægilegt var að setjast þar niður, sitjandi eða liggjandi, eða jafnvel flatmaga. Einn þáttur helgisiðanna var sýndur í ákaflega eðlilegu og náttúrlegu umhverfi. Bæði mannfjöldanum, sem og postulunum og Drottni vorum, leið vel í mjúku grasinu, sem sennilega ilmaði ofurlítið. Þarna hafa verið tré og runnar, í blóma þeim til samlætis í miðri hátíð náttúrunnar. Og ekki hefur heldur skort fugla og fuglasöng: Allt bar þetta vott um nýtt líf í náttúrunni í lok kaldrar og vætusamrar vetrartíðar. Himinninn var blár og skýin sigldu hjá; allt gerðist þetta áður en sumarhitarnir byrjuðu með sínu mikla áfalli daggarinnar sem þornaði hægt í sólskininu, og síðan kæmi vaxandi breiskjan sem legðist yfir allt og alla frá og með hádeginu.

            Þeir höfðu komið til að hlusta, en í stað þess sáu þeir nokkuð sem þeir vissu að var spádómstákn, táknrænt verk spámanns, líkt og þegar Elísa gaf hundrað mönnum að eta: „Maður kom frá Baal Salísa og færði guðsmanninum frumgróðabrauð, tuttugu byggbrauð og mulið korn í mal sínum. Og Elísa sagði: ,Gefðu fólkinu það að eta‘.“ Drottinn var gaf miklu fleiri að eta með miklu minna brauði. Fólk skynjaði öll smáatriði atburðarins og virtust þau öll benda til að þarna væri guðdómlegur kraftur að verki. Dásamlegt grasið boðaði komu páskanna, og menn voru kallaðir til að slá það og hirða. Andinn í hópnum var vinsamlegur eftir að þeir höfðu leitað Drottins og fundið hann. Þeir voru svo ánægðir að þeir lögðu ekki einu sinni á sig að hirða leifarnar af fiskunum og brauðinu sem þeir höfðu látið falla á jörðina. Fólkið ræddi saman og reyndi líka að heyra það sem Drottinn vor sagði.

            Og orð hans og bendingar eru eins og atvik helgisiðanna, hvorki þvingandi né þvinguð, heldur sannfærandi og sýna þökk til Föðurins fyrir að allt þetta skyldi koma saman í einu.

            Lítum á brauðið sem margfaldaðist þegar hann tók það. Við getum ímyndað okkur lyktina af nýbökuðu brauði sem blandaðist fullkomlega ilminum af blómum skrýddri grasbreiðunni. Öll skilningarvitin voru mettuð: Sjón, ilman og snerting – af harðri skorpunni. Sumir hafa farið að sækja vatn, eða þeir hafa farið að uppsprettunni og notað lófa sína sem ílát. Allir borðuðu sama brauðið og sömu fiskana, möglunarlaust. Máltíðin var kraftaverk og jafnaði menn einnig í félagslegu tilliti. Þeir höfðu komið tómhentir en Guð hafði séð fyrir þeim. Þeir höfðu styrkst og leið nú þægilega þegar þeir létu augun hvarfla og virtu fyrir sér félaga sína. Stundum litu þeir upp og horfðu á fuglana eða skýin líða framhjá og fylgdust með ferðalagi sólarinnar.

            Vissulega var spámaður meðal þeirra sem hafði gert allt svo ánægjulegt. Því að þrátt fyrir að hver og einn beindi athygli sinni þangað sem honum sjálfum þóknaðist, þá voru þau samt öll þarna til að gjalda þakkir, þetta var samfélag um altarissakramentið, í návist gefandans sem sameinaði allt í andrúmslofti eigin sköpunar.

            Síðan fóru þessir Galíleumenn að hugsa um framtíðarhlutverk hans. Með slíkan mann í fyrirsvari gengi allt vel og greiðlega. Félagslífið yrði þægilegra og menn myndu njóta einfaldra hluta á jafnvel enn dýpri hátt en þeir gerðu nú. Þeir höfðu orðið fyrir miklum vonbrigðum með Heródes fjórðungsstjóra í Galíleu, hann var of breyttur og erfitt að skilja hann, hann hafði aðlagast Rómverjum. Hið sama mátti segja um hina í fjölskyldu Heródesar.

            Hvers vegna þá ekki bara að stofna konungsríki hér í Galíleu þar sem konungur og þegnar gætu komið saman, ekki á jafnréttisgrundvelli, heldur með sama ljúfa hætti og þeir gerðu nú?

            Þessi hugmynd vaknaði þarna nú og fór eins og eldur í sinu, uns raddir þeirra hljómuðu allar saman í sömu óskinni: „Við skulum gera Jesú frá Nasaret að konungi okkar ... og þá verður framtíðin trygg.“

            En Jesús reis skyndilega á fætur og hraðaði för sinni meðal sitjandi fólksins sem var seint til að standa upp, því það var svo þægilegt að sitja flötum beinum í grasinu.

            Hann flýtti sér hjá svo allir urðu forviða og gátu ekki stöðvað för hans, og brátt hraðaði hann sér framhjá runnunum og trjánum, hélt upp fjallið og hvarf sjónum.

            Hann var orðinn einn á ný og hvarf aftur til raunveruleika konungstignar sinnar, sem enn var varðveitt. Þar var hann einn og efalaust á bæn, skynjaði nærveru englanna og einingu sína við Föðurinn og Heilagan anda í alsælu kærleikans, þögull en þrunginn mætti. Amen.