1. sunnudagur í aðventu 2205, Stykkishólmur

 

            Á fyrsta sunnudegi í aðventu er eins og kirkjan sé að bíða eftir hinni upprunalegu byrjun: fæðingu frelsarans Messíasar sem spámennirnir lofuðu Ísraelsþjóðinni.

            Ísraelsmenn áttu sína spámenn en þeir áttu sínar samsvaranir í menningu Grikkja og Rómverja, sem þeir héldu að hefði kaffært Ísrael. En hinn heiðni heimur Grikkja og Rómverja sem réð yfir sinni eigin hámenningu átti líka sína spámenn. Þeir þekktu þessi einkenni: menn sem sóttust eftir hreinni hugljómun í algjörri gleymsku sjálfra sín án þess að skilja það sem þeir sögðu. Þetta voru völvurnar hjá Rómverjum og Grikkjum. Þeir staðir þar sem þær höfðu starfað voru nú orðnir opinberir pílagrímastaðir. En þó að fyrsta lesturinn sé að finna í hefð Jesaja spámanns, sem talinn er hafa spáð fyrir um komandi Messías með mestu innsæi, gætir slíks alls ekki mikið í lestrinum. Versið: „Þú fórst ofan; fjöllin nötruðu fyrir augliti þínu“, er hægt að skoða með hliðsjón af Messíasi og setja það í samhengi við önnur vers þótt ekki sé þörf á því. Í því birtist jákvæðasta staðfesting traustsins á hið yfirþyrmandi vald Guðs.

            Ekki er þetta þó spámannleg sýn sem afhjúpar framtíðina heldur er þar öllu fremur gáfaður maður að íhuga náið sögu Ísraels og reynir að finna þar viðhorf Guðs. Og niðurstöður hans eru afar afgerandi en jafnframt afar óræðar: „Þú ert faðir vor og frelsari vor... Hví lést þú oss villast af vegum þínum, hví lést þú hjarta vort forherða sig, svo að það óttaðist þig ekki?“ Ísraelsmenn voru ekki lengur í vinfengi við Guð en hinn glöggi spámaður tekur eftir því að Guð er almáttugur, hann hlýtur að hafa valdið þessu fráfalli, hann hlýtur að hafa látið hjörtu þeirra forherðast, hann hefur jafnvel komið því til leiðar að þeir geta ekki óttast hann lengur. Er þá sökina að finna hjá Guði? Það getur ekki verið og seinni vers sýna að sökina er að finna hjá þjóðinni. Spámaðurinn skoðar samband Guðs og þjóðar hans nákvæmlega og kemst að því að Guð hefur yfirgefið þjóð sína. Og ef þeir aðeins skynjuðu hvað það er sem þeir misstu þegar hann yfirgaf þá, myndu þeir taka algjörum sinnaskiptum og snúa sér aftur til Guðs. Þeir höfðu farið sínar leiðir og Guð leyfði þeim að ljúka þessari tilraun til fullnustu.

            Reyndar sýnir þetta að þjóðin, og spámaðurinn sjálfur, eru ráðalaus. Þau þykjast vita að Guð mun sjá fyrir þeim á einhvern hátt sem enginn fær séð. Og hann kemur þeim manni til hjálpar sem reynir að breyta réttlátlega. Það sem meira er, menn eru sem mótanlegur leir í höndum hans. En ef við snúum okkur aftur að þjóðinni þá er hún eins og sáðkorn þess sem eitt sinn hefði getað lifnað; hún er eins og fallin, dauð lauf sem vindurinn feykir til og frá.

            Spámaðurinn greinir frá hinu dýpsta andlega ráðaleysi. Guð er endurlausnari og frelsari, en þjóðin nýtur ekki þessarar endurlausnar. Menn finna fyrir óréttlæti og hryllingi, andleg blinda kemur upp á yfirborðið ásamt andlegu innsæi sem ekki færir þeim hina endurleysandi hjálp sem er nærverandi meðal fólksins, þó að hún sé þeim fullkomlega ósýnileg.

            Og þá kemur lesturinn úr bréfi Páls postula og síðan guðspjallið. Af lestri þeirra verður augljóst að aðstæður hafa ekki aðeins orðið ljósari, heldur er þar einnig um yfirfljótanlegt hjálpræði að ræða. Hjálpræðisatburðir páska Drottins hafa endurskapað reglu og von. Páll ritar til þeirra Korintumanna sem hafa eignast þetta hjálpræði, sem er Kristur. Þeir eru auðgaðir í honum og mega vænta frekari opinberunar sem muni fylgja þeim allt til endaloka tímanna. Himnesk regla hefur tekið sér bólfestu í þeim og situr ekki aðeins í huga þeirra við hliðina á brunni hjálpræðisins án þess að hafa áhrif á þá. Hjálpræðið hefur haldið innreið sína í þá. Þeir hafa þegið náð og frið beint frá Föðurnum og Drottni vorum. Ráðaleysinu úr spádómi Jesaja hefur verið feykt á brott.; þeir lifa í nærri óskynjanlegu andlegu ríkidæmi. Himnarnir hafa raunverulega opnast og komið niður yfir þá – fyrir prédikun Páls.

            Og guðspjallið sjálft sýnir hvernig þeir sem hlýða á Drottin vorn hafa styrkst. Ekkert ráðaleysi er nú í huga þeirra. Enginn efi ríkir lengur um tengsl þeirra við Jesú og hinn himneska Föður og Heilagan anda. Hann mun yfirgefa þá en rísa upp og stíga til himna og snúa síðan aftur til þeirra. Ef þeir vilja geta þeir skynjað nærveru hans hvenær sem er og verið reiðubúnir fyrir lokakomu hans. Hann talar ekki um vanlíðan sína, hann dæmir ekki. Því lokatímar hafa runnið upp fyrir öllum mönnum og sú sígilda fræðsla sem hann veitir þeim segir þeim að vera vakandi, leita hans ævinlega, svo að þegar hann kemur geti þeir boðið hann velkominn í eilífri návist hans.

            Þetta er hin dýpri merking aðventunnar: að bíða komu Drottins í mikilli eftirvæntingu, en í ljósi óendanlegs raunveruleika Guðs hefur engin önnur hneigð neina merkingu og engin önnur hneigð okkar samsvarar þeirri eftirvæntingu sem raunverulega býr innra með okkur. Amen.