Föstuboðskapur Jóhannesar Gijsen Reykjavíkurbiskups 2006

 

Á fyrsta sunnudegi föstunnar er guðspjall dagsins að finna hjá Markúsi, en hann segir: „Þá knúði andinn hann út í óbyggðina og hann var í óbyggðinni í fjörutíu daga“ (Mk 1, 12). Hvers vegna lét Jesús til leiðast og hvaða merkingu hafði þetta fyrir okkur?

 

Þegar Jesús sneri aftur úr óbyggðinni hélt hann til Galíleu, til heimkynna sinna og boðaði: „Tíminn er fullnaður og Guðs ríki í nánd. Gjörið iðrun og trúið fagnaðarerindinu“ (Mk 1, 15). Eftir þetta kallaði hann til sín fyrstu lærisveinana til að gera þá að „mannaveiðurum“. Jesús hafði því í óbyggðinni búið sig undir að hrinda köllun sinni í framkvæmd. Nú skyldi hjálpræðisverkið hefjast, frelsun allra manna. Hann stofnað kirkjuna ásamt postulunum til að þetta mætti verða.

Einmitt þess vegna þörfnumst við líka föstunnar. Því við eigum einnig að halda út í óbyggðina til að fá þar köllun okkar frá Guði og hrinda henni síðan í framkvæmd – kirkjunni til hagsbóta. Auðvitað höfum við þegið okkar eigin köllum í skírninni sem fylgjendur Krists og tilheyrum kirkjunni upp frá því. En við þörfnumst – reglulegar – og djúptækrar íhugunar og skýrrar ákvörðunar til að geta mótað þessa köllun á réttan hátt.

Þess vegna „knýr andi Guðs okkur út í óbyggðina“.

Þessi óbyggð – föstutíminn – merkir að við eigum að hefja okkur yfir hversdagslífið. Við eigum að gerast „útilegumenn“ um stund. Við eigum að rjúfa venjulegan gang lífsins. Við eigum fyrst og fremst að brjótast út úr sjálfum okkur. Sá sem ævinlega snýst í kringum sjálfan sig, sá sem alltaf keppir eftir því sem honum virðist þægilegt, sveigir um leið framhjá og minnkar hina raunverulegu möguleika sína, einkum hvað varðar köllun á Guðs vegum.

En hvernig á að fara að þessu: að „stunda íhugun“, finna hinn raunverulega „tilgang“ lífs síns og ... fylgja honum? Það er aðeins hægt ef við hugum ekki lengur að því sem sagt er umhverfis okkur, því sem gerist í heimi okkar, því sem virðist spennandi og merkilegt, heldur fjarlægjumst það allt. Þetta krefst ákveðinnar hófsemi og afneitunar – og það getum við sjálf valið. Við þetta „tæmist“ hugur okkar að vissu marki og andi Guðs leitast síðan við að fylla þetta rými því hann „knýr okkur út í óbyggðina“.

En kannski segjum við þá: En við hugsum nú stundum til Guðs. Já, við biðjum til hans hvern dag í stundarfjórðung og förum til messu á sunnudögum. En þetta nægir samt ekki. Þetta „rýfur“ ekki raunverulega hversdag okkar. Fastan hefur dýpri merkingu. Hún býður okkur þann möguleika að komast að því hvað Guð vill okkur og hvað hann hefur gefið okkur. Líkt og hjá Jesú á hvorki matur né drykkur eða aðrar nautnir, né þráin eftir því að sýnast mikil í augum annarra, né óskin eftir völdum, að hindra okkur í þessu. Við eigum aðeins að taka Guðs orð og Guðs vilja til greina, jafnvel þó að það krefjist þess að við breytum lífsstíl okkar eða hvetji okkur til athafna og við verðum ef til vil skelkuð í upphafi vegna þess að við virðumst kljúfa okkur frá öðru fólki fyrir vikið.

Við megum ekki halda að þó að við nálgumst Guð sífellt, þá merki það að við öðlumst sífellt sannan frið. Satan er nefnilega að störfum í óbyggðinni. – Jesús hitti hann þar líka. – Satan líkar ekki lífsstíll föstunnar. Fórnir og fjarlægð frá öðrum, íhugun og viðleitni til góðs er eitur í hans beinum. Þess vegna reynir hann að trufla föstutíma okkar. Við verðum að vera staðföst andspænis þeim árásum sem hann beinir að okkur: að allt þetta sé tilgangslaust, og að þetta séu ónauðsynlegar sjálfspíslir. Satan mun hvísla því að okkur að lífið bjóði upp á svo dásamlega möguleika. Það er engin skömm að því að verða fyrir freistingum og táli. En við verðum að verjast þessu.

Við eigum að beina sjónum okkar í sífellu til Jesú. Föstutíminn er stund ákafra bæna og íhugunar um lífið og einkum þjáningar Drottins. Því fylgjum við krossferli hans meðvitað bljúgum huga. Við eigum að sækja messu oftar en venjulega en það er hluti þess að við íhugum inntak göngu okkar um óbyggðina, en með henni eigum við að nálgast Guð.

Mikilvægasta atriði alls þessa erfiðis – en það eru þessir föstuathafnir sannarlega – á að vera að við reynum að forðast eftir megni að syndga. Ærlegar skriftir færa okkur nauðsynlega lausn.

 

Ef við eyðum föstutímanum á þennan hátt getum við verið þess fullviss að englarnir munu koma til móts við okkur, líkt og þeir gerðu við Jesú. Þeir munu fylgja okkur og styrkja. Og að lokum mun páskaljósið lýsa okkur. Við munum finna til gleði fundarins með hinum upprisna Kristi. Hann mun sýna okkur að öll okkar viðleitni var ekki til einskis heldur sýndi okkur ljóslega að við erum kölluð af Guði: til þess að verða „nýir menn“, sem lifa ekki lengur sjálfum sér heldur fyrir aðra svo að sem flestir festist í „neti kirkjunnar“ og öðlist þar þá endurlausn sem þeim var fyrirbúin fyrir dauða og upprisu Jesú Krists. Þetta er gleðin sem bíður okkar, gleði sem nær út yfir föstutímann og veitir lífi okkar nýjan ljóma.

 

                                                                                                   +Jóhannes Gijsen

                                                                                                   Reykjavíkurbiskup

 

Reykjavík, 28. febrúar 2006