22

Þannig er, að ýmsum formum þessarar tegundar heimspeki er það sameiginlegt að allir einstaklingar séu sér á parti og að þeir einir njóti óskorðaðra réttinda sinna. Sumir hafa rannsakað þá miklu ábyrgð sem þessu fylgir fyrir einstaklinginn. Eftir þessa deilu við faríseana um formsatriði, en þeir höfðu ákært Jesú og fylgismenn hans fyrir að fylgja ekki þeirri erfðavenju Gyðinga að þvo hendur sínar áður en þeir neyttu matar, sneri hann sér nú að mannfjöldanum og notaði þar líkinguna af meltingarfærum mannsins til að útskýra tilurð illra hugsana og hneigða sem koma að innan og lita allar gerðir mannsins, og sagði að þetta væri raunverulega lögmálið sem útskýrir svarið sem Jesús hafði áður gefið þeim.

Það sem Drottinn vor segir gæti samlíkst því að gera hjartað, sem er hið innra með okkur öllum, að uppruna siðferðilegra athafna. Það var einmitt svo í sálfræði Hebrea, að þar var lögð áhersla á gildi og mikilvægi mannshjartans.

Andstætt því varð Drottinn vor áþreifanlega var við þær hindranir sem trúarleiðtogarnir lögðu á fylgjendur sína. Fylgispekt við sérhver minniháttar boð í viðaukalögum þeim sem kölluðust „erfikenning forfeðranna“, leiddi til skorts á frelsi vegna þess að dýptina skorti. Þessi hreyfing hafði áhrif á útfærslu laganna. Siðferðileg lög hvíla í lifandi verum; í hjartanu, í skynjun manna sem á rætur sínar í djúpum mannssálarinnar. Raunar sprettur góð siðferðileg breytni af góðum siðvenjum í eðlisfari mannsins. Lögin ættu að vera beinagrind af lögmáli sem hold og blóð og skynjun mannsins ætti að vaxa utan um og þróast með. Hinn lifandi raunveruleiki prófar og staðreynir lögin um leið og hann hrindir þeim í framkvæmd. Við eðlilegar aðstæður hafa menn öðlast nauðsynlega þekkingu og framkvæmdin er samkvæmt venju, og ætti því að bera vott um frelsi. Skortur á innri fremur en ytri hömlum veldur því að slíkar reglur eru brotnar. Allt ætti þetta að eiga greiða leið að kærleikanum, kærleika Guðs og kærleikanum til náungans. Gyðingarnir höfðu þennan skilning á lögunum, en inntak þeirra var ekki nógu þroskað eða kom ekki nógu vel fram. Þarna var um tvenn lög að ræða sem menn urðu að fylgja en það var ekki almenn framferðisregla.

Í framkvæmd Gyðinga hafði lögmálið fengið að taka völdin gjörsamlega. En spámannahreyfingin, frá Elía og fram úr, var einnig afar mikilvæg. Elía var lifandi og andlega vakandi í hæsta máta. Lögmálið og spámennirnir í sameiningu nálguðust kenningu Drottins vors betur en lögmálið eitt og sér. Spámennirnir höfðu því afar góðar gætur á hjörtum annarra, hvort sem þeir voru góðir eða slæmir. Og Drottinn vor valdi ákaflega vel viðeigandi tilvitnun í Jesaja þegar hann varð var við það að áheyrendur hans skorti andlegan þrótt. Það sem hann sagði hefur varanlega þýðingu.

„Þessi lýður heiðrar mig með vörunum, en hjarta þeirra er langt frá mér. Til einskis dýrka þeir mig, er þeir kenna þá lærdóma, sem eru mannasetningar einar.“ Hvað snerti hlýðni þeirra við lögin, jafnvel þó að um lögmál Guðs sé að ræða, þá hlýða þeir þeim eins og klókir lögmenn sem forðast að halda þau. Í versi sem sleppt er sýnir Jesús að þeir forðast – að minnsta kosti fræðilega – að sinna framfærsluskyldu sinni gagnvart foreldrum sínum með því að láta það fé sem til þess var ætlað renna til musterisins. Þetta er sá ágalli sem er á framkvæmd sérhvers lagabókstafs, ef hún er ekki gerð í þeim anda sem lögin voru upphaflega samin í. Við köllum þetta „blinda hlýðni við lagabókstafinn“. Sá sem þannig fer að hefur fjarlægst lögin sem áhrifaríka mælistiku breytninnar.

Lög og lagaframkvæmd höfðu fjarlægst lifandi hjarta og áhrif Guðs, og voru notuð eins og gríma þar sem aðeins var farið eftir því sem snerti hinar ytri skyldur. Þetta samsvaraði því ekki lengur þeim anda sem opinberaðist Móse og hann hafði upphaflega kunngjört. En lögmálið sjálft var tjáning hins lifanda Guðs á hinni djúpu samúð og kærleika sem hann bar til hins lifandi manns. Amen.