22. sunnudagur í kirkjuári 2010, Stykkishólmur

 

      Frásögn guðspjallsins og dæmisagan sem þar er að finna er alþekkt úr daglegu lífi. Þar er sagt frá mörgum gestum í brúðkaupsveislu sem vildu sýna fram á mikilvægi sitt og návist með því að velja sér hefðarsætin á samkomunni. Það hugtak sem best getur lýst þessu hugarfari er orðið „yfirlæti“. Þeir sem skipuleggja slíkar athafnir vilja fyrir hvern mun forðast að þeir verði sakaðir um slæma skipulagningu. Þar eð sérhver neikvæð vísun til félagslegrar stöðu gestanna myndi vekja óánægju meðal þeirra, var reynt að forðast það.

      „Farðu í það sæti sem er samboðið stöðu þinni“ er hið fullkomna ráð. Af hagkvæmisástæðum er best að setjast, jafnvel um stundarsakir, í óæðra sæti, svo að sá sem úthlutar sætunum geti sagt: „Flyt þig hærra upp!“ Því sjálfsupphafning kallar á niðurlægingu og sjálfslæging heimtar upphafningu.

      Og ef svo vel tekst til að hægt er að upphefja hina hógværu með því að færa þá upp um sæti, þá veldur það mikilli ánægju að geta kvatt þá sem hægt er að upphefja til veislu. Einmitt það gerist þegar menn bjóða hvorki vinum sínum og ættingjum né ríkum nágrönnum en halda þess í stað veislu handa fátækum og örkumla, sem ekki geta endurgoldið hana, en þeir sem þetta gera fá það endurgoldið í upprisu réttlátra. Þær hugsanir sem þarna vakna gætu ef til vill bent til óæðri hvata en best er þó að reyna að útiloka alla umbun úr hugskoti sínu. Þá kviknar þetta boð eingöngu af kærleika. Það verður hátíð kærleikans og uppgötvun og iðkun kærleikans sem svíkur engan, en allir njóta þá þessarar gestrisni og gæsku.

      Því sá maður eða sú kona sem á engin fræ gestrisni og gæsku í hjarta sínu hlýtur að þorna upp og verða verri maður. Ég minnist þess að eitt sinn las ég messu á Ítalíu fyrir systur nokkrar sem þjónuðu fátækum og lyktin af dauðhreinsaðri karbólsýrusápu var sterk í kapellunni. Og ég minnist þess að ég messaði yfir heimilislausum mönnum í Manchester á Englandi en þar var nákvæmlega sama andrúmsloft. Ég minnist söngsins og einkum þó organistans. Þetta fólk hafði brotið niður hvern múr félagslegra takmarkana og í fyrra tilvikinu höfðu systurnar notað sápu hinna fátæku og í síðara tilvikinu önnuðust félagar í Samtökum hl. Vinsents af Páli umbjóðendur sína af hinni mestu háttvísi þannig að hvergi bar á yfirlæti. Systurnar og bræðurnir jöfnuðu þannig út ytri mismun með því að sýna innra jafnrétti milli þeirra og fátæklinganna.

      Þarna voru engir útreikningar á ferðinni heldur kærleikur, kærleikur sem óx í framkvæmd og viðurkenningu. Í nærveru kærleikans hverfa múrarnir milli manna. Því að í sköpun manna og kvenna og þróun þeirra vann Drottinn vor kraftaverk varðandi sambúð hinna jöfnu við hina ójöfnu. Breytileiki er alls staðar nærverandi í öllum sínum myndum en sérhver persóna er einstök, jafnvel í því sem Jóhannes Páll II kallaði í einu kvæða sinna „óendurtakanleg atóm“. Hann leit þetta allt í ljósi dauðaferlisins: ekki hvaða dauða sem væri heldur hins persónulega dauða. En þessi dauði átti sér jákvæða samsvörun sem var páskar Drottins, en þeir endurmótuðu allt hið deyjandi og gerði úr því nýja einingu: 
„leið mín til dauðans;

hrörnunin sem breytir mér  í dust óendurtakanlegra atóma

er eind í Þínum Páskum.“*

                                                                                                                            Amen