24. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

            Dæmisagan færir þessa fyrirgefningu eins manns gagnvart öðrum upp á svið æðsta réttlætis – réttlætis hins himneska Föður sem hefur yfirsýn yfir alla samninga sem menn gera hvort sem við þá er staðið eða ekki.

            Því menn geta oft verið afar seinir að gegna skyldum sínum og koma með eina afsökun eftir aðra.

            Kannski hafði maðurinn gert ráð fyrir að húsbóndinn myndi fara sér hægt því að þjónar hans voru margir, og hafði ekki gert ráð fyrir að endurgreiða skuld sína fljótt. Hann var hirðulaus. Hann tók mikla áhættu og hafði ef til vill tekið minnni áhættu áður án þess að kæmi að sök, og bjóst því ekki við að útistandandi skuldir húsbóndans yrðu skoðaðar svo fljótt. Kannski hafði hann fengið uppgefnar skuldir áður og bjóst því að svo færi aftur nú – eftir að hann hafði sett á svið svo stórkostlegan leikþátt um að hann lofaði að endurgreiða skuldina. Og þetta hafði heppnast. Húsbóndinn gaf honum upp skuldina. Hann hafði steypt sér í skuldir og fengið uppgjöf þeirra á síðasta andartaki en þetta leiddi til þess að málið varð einvörðungu tæknilegs eðlis. Þarna var ekkert eftir af dyggð heiðarleikans, aðeins leynilegir útreikningar og tjáning óhreinskilinnar ætlunar um að endurgreiða lánið. Húsbóndinn virtist svo fjarlægur og átti útistandandi svo margar smáskuldir að greiðandinn var þess fullviss að vel myndi ganga hjá honum.

            Sjálfur var hann ekki rausnarlegur, og leit á gjafmildi húsbónda síns sem einfeldni sem hann gæti hagnýtt sér aftur. Hann var ekki í sambandi við andrúmsloft gæsku og göfuglyndis hússins og hafði að engu andann sem ríkti hjá starfsmönnum húsbóndans.

            Hann heldur áfram í sama anda – eða öllu heldur skorti á anda. Hótunin um skuldafangelsi fyrir hann, konu hans og fjölskyldu hafði sært sjálfsmynd hans. Hann vildi sýna öllum að hann væri viljasterkur maður, þó að hann væri kannski ekki siðferðilega sterkur. Þess vegna sýndi hann reiði sína yfir þeirri niðurlægingu sem hann hafði orðið fyrir með því að heimta endurgreiðslu á smáupphæð sem samþjónn hans skuldaði honum. Þjónninn sem hlotið hafði skuldauppgjöf fyrirleit mildi húsbóndans, jafnvel í sinn garð. Hann skyldi nú sýna öllum starfsmönnum húsbóndans að vilji hans væri miklu sterkari en vilji húsbóndans. Hann hundsaði áköll samþjóna sinna, sem voru samhljóða hans eigin – og ákvað að þessi áköll myndu ekki leiða í ljós sama milda þáttinn í skapgerð hans og fram kom í skapgerð húsbónda hans.

            Enn allir hinir þjónarnir lásu lyndiseinkenni óréttláta þjónsins rétt, og þeir brugðust allir við því andrúmslofti gjafmildi og umburðarlyndis sem ríkti hjá húsbónda þeirra.

            Húsbóndinn átti enga möguleika á að vita um þessi afglöp nema honum yrði sagt frá þeim, og hann skildi undir eins hvað orðið hafði. Réttlæti, sem var meira en aðeins á yfirborðinu, vaknaði í sál hans. Hann hafði gefið þjóni sínum eftir skuldina af virðingu fyrir því sem virtist vera þjáning þjónsins, en hún hafði verið prjál eitt og sýndarmynd.

            Og hann er reiður: hvers vegna hefur þú ekki lært af mér hvað réttlæti er? Hefurðu ekki tekið eftir hversu nátengd miskunnin er réttlætinu? Miskunnin hafði ekki breytt honum og því er hann aftur seldur í hendur réttarferlinu.

            Kannski myndu viðbótarkvalir hans í fangelsinu frá þeim sem hann skuldaði, berast til eyrna vinum hans og þeir myndu skjóta saman nægilegu fé til að leysa manninn og fjölskyldu hans.

            Og síðan beinir Drottinn vor spurningunni til Péturs, en með mikilli auðlegð staðreynda og fordæmis. Þarna snýst spurningin ekki um hversu oft menn skuli fyrirgefa, heldur þarf að endurmeta vídd spurningarinnar. Hinn himneski Faðir býst við því af okkur að við fyrirgefum af hjarta líkt og húsbóndinn fyrirgaf  þjóninum sem skuldaði honum þegar í stað. Mikil réttlætisbyrði mun falla á sérhvert okkar nema við séum reiðubúin í hjörtum okkar að fyrirgefa þær smávægilegu mótgerðir sem við höfum orðið fyrir. Faðirinn er vitni að þeim öllum og okkar eina von er að kynnast raunveruleika náðar Guðs með því að vera þess meðvitandi hversu örlátur hann hefur verið við okkur og mun verða í framtíðinni. Amen.