24. sunnudagur í kirkjuári 2010, Stykkishólmur

 

      Frammi fyrir deilugjörnum faríseunum og hinum skriftlærðu, sem kvörtuðu yfir því að Drottinn vor hafði samskipti við þá sem þeir töldu syndara: gyðinga sem höfðu samstarf við rómversku landsstjórnina, opinberar Drottinn vor hina guðdómlegu sýn sem felur í sér endanlegan og róttækan sannleika  sérhverra kringumstæðna.

      Við  gerum ráð fyrir því að grundvallarlögmálið sé að góðar hvatir beri ekki að skilja svo sem þær séu ópersónulegar, því að gæskan sjálf leiðir alltaf aftur til Guðs sem er hinn fyrsti uppruni þeirra. Hinir sómakæru, sem aðeins dæma eftir hinu ytra og rjúfa tengslin við alla þá sem ekki aðhyllast þeirra eigin, sérsmíðuðu virðingu, geta ekki skilið þetta – fyrr en ef til vill eitthvert slys forlaganna opnar augu þeirra fyrir atriðum í nútímanum sem þeir hafa ekki tekið eftir áður. Þá fara þeir kannski að læra að dæma aðra af hógværð og með jákvæðni.

      Guðspjallmaðurinn Lúkas sýnir fátækum og útskúfuðum oft samúð. Þau sæluboð  sem hann orðar voru ekki sæluboð þeirra sem eru fátækir í anda, heldur þeirra sem eru einfaldlega fátækir; en þeim hafði vitrast sálrænt drama sem kannski hefur verið uggvekjandi í fyrstu, og hafa ekki getað skorast undan því að hugsa um þetta málefni með viljanum einum saman, heldur urðu að mæta þessari reynslu til enda.

      Hér sjáum við að Lúkas hefur skilið tengslin milli þeirra áhyggna sem Jesús hafði af hinum útskúfuðu, en meðal þeirra fann hann marga sem horfðu með augum trúarinnar undir yfirborðið og fundu félagslegan og trúarlegan grunn í sambandinu milli Drottins vors og þeirra sjálfra, og gagnkvæmt, tengslin milli hinna útskúfuðu og Drottins vors. Mörgum hefur reynst það ákaflega auðvelt að mynda þetta samaband. Það var mikil náð. Þeir urðu lærisveinar hans og þeir lærðu að byggja á því sambandi og treysta um leið hjörtun, og þetta var mun traustara samband en þau veikburða kynni sem grundvallast á eiginhagsmunum sem svo mikið ber á í gervöllu samfélagi gyðinga. Því þetta fólk leit á Drottin vorn og síðan á hvert annað; þau sáu og fylgdu hinum guðdómlegu innblæstri sem lyfti þeim upp til þess sem hægt er að lýsa í huga og hjarta sem ljósi í því myrkri sem þau höfðu svo lengi lifað í ófullnægð.

      Í þessu efni tekur Guð af skarið. Útskýring þess að Jesús hafði svo mikið saman við syndara og útskúfaða að sælda liggur í styrk hinnar guðdómlegu orku sem knúði Jesú til að leita þeirra. Líkt og sauðir tilheyrðu þeir honum. Þeir höfðu týnt sjálfum sér í allskyns og óteljandi hörmungum þjóðfélagsins. Þeir höfðu misst sjónar á hirði sínum; þeir höfðu misst sjónar á leiðinni sem færði þá þangað sem þeir voru staddir. En þeir voru ekki týndir í augum hirðisins sem beitir ógnarorku til að leita þeirra þar sem þeir dvöldu í eymd sinni og volæði, og alltaf er eins í margbreytileika sínum, og færa aftur til sín. Og þegar hann hafði gert það, hann sem var meistari þeirra og leiðbeinandi, náðu þeir aftur til sjálfs sín. Þeir höfðu lengi jafnvel misskilið sjálfa sig og nú kom tvöföld upplýsing. Hann lyfti hinum þreyttu og týndu sauðum hverjum og einum upp á styrkar herðar sínar. Enga hjálp var annars staðar að finna og sauðirnir vildu láta bera sig – og í því má ljóslega sjá þá ímynd iðrunar sem fólgin er í hverjum sinnaskiptum.

      Hirðirinn lýsir gleði sinni við vini sína. Hinn ósýnilegi gestgjafi á himnum fyllist gleði sem er enn ákafari en hin kyrrláta ánægja sem fylgir því að líf glatast ekki. Þeir skilja sorgina sem fylgir týndum sauðum og einnig hina dramatísku endurkomu þeirra. Þeir fyllast stórkostlegri gleði þegar þessu lýkur og hinn týndi kemur aftur til þeirra sem hann hafði skilist frá, og einkum þó hirðinum.

      Og Drottinn vor lætur aðra sögu fylgja sem hafði sömu merkingu en samsvarar margvíslegum  mannlegum aðstæðum: þegar við  týnum einhverju, jafnvel þó að það sé eitthvað  ómerkilegt, þá hefur það eitthvert innra gildi sem hvetur okkur til að leita þess heima hjá okkur af sönnum ákafa og þrá eftir að fá það aftur í hendur og njóta á ný, uns við finnum það loksins. Léttirinn er mikill og þar sem þetta gerist oft, skilja allir vinir okkar hví við lögðum svo mikið í leitina. Og svo taka allir þátt í lokagleði okkar.

      Og þannig birtist gæska Guðs á himnum. Hann leitaði okkar í mætti og af hinni óendanlegu, andlegu gleði sem felst í kærleika Guðs, en Guð er kærleikur, og sprettur fram bæði af þeim undraverða krafti  og blíðu sem gæska Guðs nær, og er því meira en nóg staðfesting þess sem fyrst virtist aðeins ófullkomin leit. Það er samsvörun milli þess að finna og gleðjast. Því allir þeir sem eru glaðir í hjartans grunni fá ekki staðist hreyfiafl hinnar sigursælu gleði sem fylgir framgöngu Guðsríkis á jörðu. Því samkvæmt sæluboðum Matteusarguðspjalls  munu „hinir hógværu jörðina erfa“ og eina rótina að þessari hugmynd er að finna í 34. Sálmi. Og ef þeir munu erfa jörðina, þá táknar þetta það að nöfn þeirra, sem eru ekki meðal hinna hógværu, munu vissulega gleymast. Amen.