25. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Guðspjall dagsins sýnir, rétt eins og hjá Pétri í guðspjalli síðasta sunnudags, að lærisveinarnir gátu ekki skilið hvernig Kristur, sem Messías, ætti að bera sig að, og þeir höfðu ekki komist að því hvernig lærisveinn átti að bera sig að.

            Því fyrst Messías hlaut að takast óhikað á við hið illa, þá yrðu lærisveinarnir að gera það líka ef starf þeirra ætti að bera einhvern árangur.

            Í upphafi guðspjallskaflans boðar Kristur formlega að hann muni svikinn verða í hendur þeirra sem taka myndu hann af lífi. Hann heldur áfram og fullvissar þá um að hann muni rísa upp til lífs að nýju þremur dögum eftir dauða sinn. Almennt talað er hægt að segja að líf Messíasar sé sigurför sem verði áhrifarík fyrir og sakir þjáningar allt til dauða. En ekki er unnt að víkjast undan eða forðast þessa forstigsþjáningu. Pétur minnist þess, þegar hann les Markúsi fyrir textann, að lærisveinarnir hafi ekki skilið hann og þeir hafi ekki þorað að spyrja hann því hann hafi greinilega gert ráð fyrir að þeir hafi skilið boðskap hans. Við gætum haldið að samskipti þeirra við Drottin vorn hafi verið svipuð og skærurnar við hina skriftlærðu, rabbínana og stuðningsmenn Heródesar, en í raun gengu þau að mestum hluta vel og greiðlega því allt fór þetta heim og saman við dýpstu þrár áheyrendanna.

            Og í sameiningu voru þeir að þróa með sér þær aðferðir sem þeir ættu að nota í boðunarstarfi sínu.

            Kannski höfum við gert ráð fyrir að þeir hafi deilt um hver ætti að vera fremstur meðal þeirra, leiðtogi þeirra, án þess að horfa um leið til stöðu Drottins vors. Þeir voru orðnir mjög sjálfsöruggir í dómum sínum. En einnig getur vel verið að orðin í kaflanum merki að þeir hafi aðeins verið að velta því fyrir sér hver úr þeirra hópi ætti að leiða þá, að því tilskyldu að leiðsagnar Drottins vors nyti ekki við að eilífu. Ef sú er raunin þá hlýtur mild leiðsögn Drottins vors að hafa leitt þá til að meta eigin afl og orku, ekki aðeins innbyrðis, heldur einnig með tilliti til þessara eiginleika hjá smiðnum frá Nasaret sem var upphafsmaður hreyfingarinnar.

            En raunveruleikinn batt enda á þessa hugaróra þegar hann spurði þá, þegar þeir höfðu loksins náð áfangastaðnum, Kapernaum, hvað þeir hefðu verið að ræða. Þeir fóru skyndilega hjá sér og svöruðu ekki, en hann vissi nákvæmlega hvað þeir höfðu verið að ræða og veitti þeim fræðslu sem þeir gátu  mælt sig við. Hann benti þeim á auðmýkt sína sem þeir höfðu ef til vill álitið veikleikamerki og lítilsverða. Sannur leiðtogi yrði að verða síðastur allra og þjónn allra. Því sannur leiðtogi starfar í nafni, og við gætum bætt við „náðarkrafti“, einhvers annars. Jesús lét sér nægja að menn tækju honum eins og barni, en börn Gyðinga voru fyrrum ekki talin jafnfætis öðrum fyrr en þau höfðu náð ákveðnu stigi þroskans. Fyrr var hugur þeirra ekki orðinn nógu ábyrgðarfullur. En skortur á þessari ábyrgðartilfinningu var kostur en ekki ókostur. Lærisveinarnir voru að hugsa um leiðsögn sem svipaði til pólitískrar leiðsagnar, ábyrgð sem tengdist hæfileikum ákveðinnar persónu.

            Andstætt þessu var staða Drottins vors sú, að hann laðaði ekki aðeins að sér fullorðna lærisveina heldur líka ung börn. Leiðsögn hans var þá þegar dreifð, því návist hans var að finna í öllum lærisveinunum. Meðan lærisveinarnir teldu leiðsögnina fólgna í eigin lokuðum, persónulegu hæfileikum, væri ekki hægt að dreifa kærleikanum og ásamt honum jafnræði og sannri ábyrgð meðal allra lærisveinanna. Vald hans var þegar dreift, beið þess að öðlast fullt líf, en það gat aðeins gerst þegar þeir fyndu návist hans í návist barnanna. Þeir yrðu að opna sig algjörlega, mættu ekki halda neinu eftir handa sjálfum sér og yrðu að reiða sig á aðra um allt, þekkingu, lífsviðurværi, alls kyns leiðsögn. Algjör aðskilnaður frá sjálfum sér var ófrávíkjanlegt skilyrði. Algjört áhugaleysi um sjálfan sig og traust á því að allt sem til þyrfti myndi koma frá öðrum á hentugri tíma en maður hefði sjálfur getað fundið.

            Þarna sjáum við smám saman algjöra sjálfsfórn persónu til persónu í þrenningu guðdómsins, sem aldrei hefði náð fram að ganga í einum guðdómi. Nauðsyn algjörrar og gagnkvæmrar sjálfsgjafar verður augljós þegar við hugleiðum það að til þess var ætlast að  lærisveinar Krists tileinkuðu sér eiginleika guðdómsins og tækju á sig myndir hans. Það auðveldar trúarlegu samfélagi af þessari gerð að starfa á þann hátt að allir deili gæðum sínum og hæfileikum í þágu annarra. Kristur sjálfur hafði losnað úr tengslum við sjálfan sig, svo að hægt væri að samsama hann barninu, og hann er meðtekinn í barninu, því hann hefur tæmt sjálfan sig svo gjörsamlega, og forðast að safna að sér völdum, að þegar menn meðtaka hann taka þeir einnig á móti Föður hans sem sendi hann. Þetta er raunveruleiki þrenningarinnar. Hann miðlar þessum raunveruleika til lærisveinanna. Sá sem tekur á móti barni, með sakleysi barnsins og elskar barnið, gjafmildi þess og gæsku, tekur á móti Kristi sjálfum. Hugsun lærisveinanna um eigin hag er fordæmanleg. En þar sem hún er þarna augljóslega fordæmd eiga þeir nú möguleika á að leiðrétta mistök sín og áform með því raunverulega að afneita sjálfum sér með því að viðurkenna nærveru Krists í öðrum, og byggja upp óeigingjörn tengsl við aðra menn, meðal manna, og samt, fyrir þetta áhugaleysi um sjálfa sig, í Guði sjálfum. Amen.