27. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

Líkt og maðurinn sem hafði vandlega undirbúið víngarð sinn og hlaðið garð umhverfis hann, þannig hafði Guð, og þó gert mun meira en það, skapað og undirbúið alheiminn, ekki svo að hann gæti notað hann heldur til að aðrir högnuðust á honum – en það hefðu þeir aldrei getað gert af eigin rammleik.

Hvað vínrækt snertir snýst málið ekki um að planta og sá og síðan að uppskera, líkt og á við um grænmeti og aðra grundvallarræktun. Vernda þarf uppskeruna fyrir rányrkjumönnum á vaxtartímanum. Og ekki er nóg að uppskera heldur þarf einnig að meðhöndla uppskeruna á sérstakan hátt. Til þess þarf menn með sérhæfða þekkingu og hæfileika.

Á þessari plánetu og ef til vill öðrum óþekktum plánetum þar sem líf kann að þrífast, hvílir ákveðin regla að baki jarðyrkju og einkum varðandi sérhæfða framleiðslu svo sem vínrækt. Afurðirnar eru mikilvægar – viðhalda lífi manna og góðri heilsu. Og afurðir líkt og vín stuðla einnig að andlegri og siðferðilegri velferð manna. Öll vinnan frá plöntun og ágræðslu til uppskeru, geymslu og markaðssetningar, krefst starfa fjölda fólks sem vinnur að þessum málum í einum stórum hópi sérhæfðra starfsmanna sem leiða ekki einu sinni hugann að því í önnum sínum hve mikla skipulagningu þurfti til að koma öllu þessu í framkvæmd.

Þeir gætu auðveldlega fallið í þá villu að gleyma allri skipulagningunni og vinnunni sem gerði starf þeirra mögulegt –  og farið að skýra allt ferlið eingöngu út frá sinni eigin vinnu. Þeir gera heldur ekki ráð fyrir eigin vali neytenda sem sker úr um árangur þeirra sem framleiðenda, og þeir virða ekki þá aðila sem hafa metið getu þeirra til verka og þarfir allra. Framkvæmdamaðurinn reiknar allt út og tekur alla áhættuna og hann má því með réttu búast við verkalaunum sínum.

Og það er þarna sem aðstæður í raunveruleikanum og í hinum ræktanlega heimi verða mikilvægar. Verkamennirnir voru svo uppteknir af eigin framlagi við framleiðslu auðsins að þeir héldu að þeir væru þeir einu sem kæmu við sögu og að engir aðrir kæmu þar nálægt.

Spámennirnir voru sendir með opnum huga að tala máli réttar Guðs sem hins mikla framkvæmdamanns. Verkamönnunum fannst hugðarefni hans, sem voru svo miklu stærri en þeirra sjálfra, ekki íhugunarverð. Þessir sendiboðar báðu aðeins um réttlæti og hótuðu refsingu ef kalli réttlætisins væri ekki sinnt. Og þess vegna var þaggað niður í þeim. Sumir voru drepnir til þess að fæla frá aðra sem kynnu að koma seinna.

En framkvæmdamaðurinn hefndi sín ekki. Hann var áfram vingjarnlegur og beitti fortölum. Hann bjóst við að menn sýndu sér og syni sínum virðingu. Þess vegna sendi hann son sinn fyrst sem sendimann sinn því hann vildi með gæsku sinni höfða til hins góða í eðli þeirra. En þessum gildum höfðu verkamennirnir gleymt þó að þeir styddust allir við þau í raun.

Jesús talaði um þessi gildi jafnt við þá sem hæddu þau og hina sem samþykktu þau. En hið illa sækir öfugsnúinn og spilltan styrk sinn til vitneskjunnar um hið góða sem það getur smánað og eyðilagt. Og þess vegna hrópuðu þeir: það eru engin æðri málagjöld, við getum farið með hann að vild okkar. Við skulum drepa hann og eyða þar með öllum þeim gildum sem hann boðar. Við erum ekki í neinni hættu. Þeir töldu alls ekki að orðin: „Megi blóð hans koma yfir okkur og börn okkar“ ættu við um þá. Og hafði ekki Pílatus, vörður hins rómverska réttlætis í landi Gyðinga, spurt, fullkomlega kaldhæðnislega: „Hvað er sannleikur?“

En ef enginn er sannleikurinn og ekkert réttlætið, þá er heldur ekkert samfélag. Svarið við hroka eru makleg málagjöld. Refsingin hefur sinn tíma og hún mun verða í höndum þess manns sem þeir ekki aðeins hunsa, heldur standa einnig gegn með hreint heiftarlegu ofbeldi. Samt er þetta steinninn sem hafnað var því að hann var of mikilfenglegur og stór til að hægt væri að halda utan um hann og nota hann. En hann verður þrátt fyrir það einn mikilvægasti steinninn sem brátt verður notaður við uppbygginguna sem hefst um leið og þessum blindu og óskynsömu verkamönnum hefur verið tortímt og fundnir aðrir og verðugri umsjónarmenn eignanna. En þeir sem skilja þetta grundvallarlögmál, að af ávöxtunum þekkist mennirnir, það eru þeir sem skilja ekki aðeins starfið og verkalaunin heldur einnig lífið og verðlaun þess. Þeir skapa samræmi sem allir geta notið og Guð mun launa. Amen.