27. sunnudagur í kirkjuári 2010, Stykkishólmur

 

      Menn gætu auðveldlega litið á það sem þverstæðu hjá postulunum að þeir skyldu biðja um meiri trú þegar þeir höfðu næga trú til að biðja um meira. Það var eins og hugsun þeirra væri skír að hluta – að trú þeirra væri ekki næg og það væri að einhverjum hluta óljóst í hverju henni væri ábótavant. Þetta er vandi sem margir lenda í þótt þeim reynist erfitt að útskýra nákvæmlega í hverju hann felst. Hjá mörgum snýst spurningin einfaldlega um að upprunalega trúin hefur veðrast í stormviðrum lífsins, og eina leiðin til að leysa vandann er að sleppa af henni hendinni.

      Satt er það að frumtrúin í sýnilegri og áþreifanlegri hlutum sínum hefur ef til vill einhvern grunn í sannfæringu eldri kynslóðarinnar. Sumum þykir þetta óþægilegt en öðrum alls ekki. Trúin grundvallast á þeim skilningi að lifandi tengsl séu við hinn ósýnilega Guð sem er ekki aðgerðalaus jafnvel þó að hann virðist þögull. Með orðum heilags Tómasar frá Akvína þá er það einn þáttur trúarinnar (formlegur þáttur) að öll trúin standi í sambandi við þann djúpa skilning að trúin sé til orðin og haldi áfram ekki af sjálfri sér heldur fyrir hreyfingu að utan: beinlínis af Guði sem opinberar sig og allt andlag trúarinnar – hún sé því yfirnáttúrleg í eðli sínu og þess vegna geti menn með snilli sinni og getu ekki vakið hana. Um þetta notaði Páll postuli orðin „hinn nýi maður“ sem fæðist í okkur að fyrirmynd Guðs sem varð hold, en hann getur ekki verið hinn „gamli maður“ sem réði ríkjum í okkur frá öndverðu, heldur er hann sannarlega ný sköpun. Þetta fellur nákvæmlega að leit og opinberun spænska karmelfólksins og dulhyggjusinnanna hl. Teresu frá Avila og hl. Jóhannesar af Krossi. Ef þessi endurfæðing á að verða innra með okkur  verður ímyndunin og öll skynfæri að hreinsast jafnvel í þessu lífi, og í sambandi við það verður andinn að hreinsast til að taka á móti lífi Guðs hið innra og við það endurnýjast hún frá rótum andans og upp úr. Þar sem þessi hreinsun verður á tvöfaldri „myrkranótt“, lærir sálin það sem henni getur ekki lærst frá neinni annarri uppsprettu og verður að lokum ofurmeðvituð um þetta ferli sem gerir manninn líkan Guði með fullkomleika sínum, og það auðveldar honum að lifa lífi sem sífellt færist nær sjálfum guðdóminum í honum sjálfum.

      Að  þessum áhrifum skoðuðum undrast margir þær kröfur sem gerðar eru til trúarinnar sem eftir situr, en ævinlega er til djúp þrá sem ekki er hægt að má í brott, og hver maður sem fyrir henni finnur getur haldið áfram að feta veg trúarinnar og fundið hana vaxa stig af stigi. Hér gefur Drottinn vor okkur fræðslu sem margir afneita og segja ómögulega. Þeir spyrja hvernig slík kraftaverk séu möguleg þar sem tré eru sögð geta tekið sig upp og plantað sér að nýju. Auðvitað getur ekkert yfirnáttúrulegt risið sjálfkrafa af kröftum náttúrunnar.

      En til eru aðrir möguleikar. Nýjasta kenningin í kjarneðlisfræði felst í því að minnsti þekkti raunveruleikinn sé ekki hlutar eða undirhlutar atómsins heldur það sem kallað hefur verið „strengir“. Þessir strengir komi semsé fram í framhaldi af okkar heimi, sem hlýtur þá að vera hugurinn, og þeir séu því „víddir án efnis“. Eðlisfræðingar ræða um 10 eða 11 víddir í tímarúminu og ein þeirra hafi 26. Erfitt er að gera sér grein fyrir þessu en það er mikilsvert að undir þeim víddum sem þekktar eru í þessum heimi, en þar eru þrjár víddir í rúmi sem sitja í hinni fjórðu vídd tímans, eru til margar víddir þar sem búast mætti við enn meiri einfaldleika og í þessum víddum er hægt að greina annars konar breytni náttúrulegra hluta, utan við það sem við þekkjum nú og sumir ganga meira að segja svo langt að segja að ekki sé nokkur leið að við getum haft kynni af raunveruleikanum utan við þær víddir sem við þekkjum. Enn og aftur eru merkir heimsmyndarfræðingar reiðubúnir að setja fram kenningar um það að við lifum ekki í einstökum heimi, heldur sé það svo að til geti verið „auka frum“-heimur sem skildi eftir „steingerving af sjálfum sér“ í okkar alheimi og hann hafi annars konar heimsmyndarkvarða sem leitt hafi af „stórahvelli“, en hann var upphaf okkar heims. Sá sem einna fyrstur vakti máls á hugmyndinni um stórahvell var kaþólskur prestur og prófessor í eðlisfræði við Háskólann í Louvain í Belgíu, en hann hafði starfað náið með Einstein. Ekki væri útilokað að jafna þessum kenningum saman við hinn andlega raunveruleika sem Drottinn vor vísar til, en orð hans vara efnishyggjusinnaða eðlisfræðinga við því að breytni í samræmi við viðurkennda kvarða í okkar heimsmynd kynnu að opna algjörlega aðrar víddir, jafnvel innan þess eðlilega sviðs sem við þekkjum, eða til annarra sviða sem tengjast því. Amen.  
 

 

 

ATH.: Hinn enski Lord Rees (Martin Rees), fyrrum konunglegur breskur stjörnufræðingur, skrifaði um „fjölheima“-kenninguna í lok bókar sinnar Just Six Numbers (London 1999; pappírskilja árið 2000).