28. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

            Dæmisögur Drottins vors í guðspjalli undanfarinna þriggja sunnudaga áttu sér hliðstæðu í daglegu lífi manna. Ef til vill átti það við um hina síðustu þeirra að þar var ekki aðeins verið að miðla fræðslu um samskipti manna, heldur var þar verið að tala um eftirvæntingu meiri hluta því að umburðarlyndi eiganda víngarðsins og óþolandi yfirgangur þeirra sem réðu yfir víngarðinum þegar þeir drápu son eigandans, var ekki það sem við mátti búast í því sem menn kalla „raunverulegt líf“. En í þessari dæmisögu veldur fjarlægð hins raunverulega efnis sem hún kennir því að raunveruleikinn sprengir það sem er ósennilegt í sögunni. En það sem Drottinn vor minntist á, það sem hann gagnrýndi, var jafn hræðilegt og það sem saga hans greindi frá.

            Ef menn gagnrýna þá menn sem buðu til veislunnar fyrir breytni þeirra, þá skyldu menn íhuga að við öll, og margar kynslóðir á undan okkur höfum verið kölluð í kirkjuna til að halda hátíð með skaparanum, sem táknar endurnýjun þess samræmis sem ríkti milli himins og jarðar. Og ef menn fordæma konunginn fyrir þær hörðu aðgerðir sem hann greip til gagnvart vanþakklæti því og ögrun sem þeir sýndu með því að drepa sendiboðana, þá skyldu menn íhuga að svar okkar við hinum guðlega atbeina kynni einnig að bera vott um og við erum hörðnuð í skeytingarleysi okkar og leggjum meiri áherslu á okkar eigin léttúð.

Og þegar við höfum fundið hver eru hin raunverulegðu efni sem dæmisagan snertir þá getum við látið smáatriðin falla hvert á sinn stað og á viðeigandi hátt.

Við verðum að minnsta kosti að viðurkenna að konungurinn hafði verið móðgaður og meira en það með þessari afneitun: Heimsk og fáráð smámenni höfðu smánað hið mikla hjarta hans og hug og talið að þeir gætu dæmt um hann og ráðstafanir hans. En konungurinn sýndi með viðbrögðum sínum að hann bjó yfir meira en nógu valdi til að koma á reglu á ný. Veiklundað fólk notar mörg orð en gerir ekkert; sterkir einstaklingar sýna styrk sinn á áhrifamestan hátt í gerðum sínum. Og þessi þörf birtist í ensku orðatiltæki sem ég verð að játa að ég heyrði fyrst af vörum yfirmanns í ensku lögreglunni: „Ekki gelta nema þú sért reiðubúinn að bíta!“

Eilífðarmál eru hér að veði og mestu vinnunnar er krafist af okkur. Við megum ekki meðtaka þann heiður að tilheyra Guðs ríki í hugsunarleysi, því þessu fylgir að taka á móti og helga mikilvægasta verkefni alls: að endurbyggja heiminn í valdi þess sem reisti Krist frá dauðum og bjó til úr því nýja sköpun. Og hversu mikið af orku okkar erum við reiðubúin að nota við þetta verk: eitt prósent? Kannski ofurlítið meira, en í raun ættum við að vera reiðubúin að nota til þess hundrað prósent af orku okkar og þá mundum við um leið fullna okkur sjálf.

Þá er komið að viðbótarsögunni. Herir konungsins höfðu tortímt glæpa­mönnunum; matnum hafði verið dreift meðal annarra og herbergin voru tilbúin og konungurinn fór að undirbúa aðra veisla handa öðrum mannfjölda. Brúðkaupsveislunni var framlengt því að hún sýnir brúðkaupsveislu kirkjunnar með hinum himneska brúðguma, sem haldin er að boði hins himneska Föður. Ef venjulegir menn hljóta þar sérstakt og óvænt boð þá er það ekki óeðlilegt að þar séu bæði slæmir og góðir á ferð, allir þeir sem þjónarnir fundu á götum og vegum þessa heims. Og að þessu sinni voru allir veislusalirnir fullir. Gestirnir hljóta að hafa orðið glaðir og undrandi og reiðubúnir að skemmta sér.

Og líkt og í öllum brúðkaupum voru þar líka smávægilegir veislusiðir. Ein reglan var sú að menn áttu að koma þangað í brúðkaupsklæðum sem konungurinn, sem bauð til veislunnar, hafði útvegað, en þau voru hrein og viðeigandi handa hverjum og einum veislugesti. Og einn gestanna var svo heimskur að hann nennti ekki að finna sér föt til að klæðast. Því að hver sem hafði skilning á þessu sá að þarna var um hirðulausan  einstakling að ræða sem brátt myndi gera önnur mistök. Hann hafði ekki látið heillast af hátíðarbragnum. Hann var „einfari“, en allir aðrir mannblendnir. Hann var vanþakklátur fyrir tækifærið á meðan allir aðrir voru þakklátir. Með því að koma til veislunnar höfðu allir nema hann komið saman til að eiga afar hátíðlega stund.

Ekki var minnst á brúðina en segja má að hún hafi verið allir gestirnir í sameiningu, líkt og þeir sem skírðir eru til dauða og upprisu Krists, og fæddir, líkt og ættleiddir synir og dætur Guðs í einingu kirkjunnar. Þetta er fyrst og fremst hjónaband huga og anda og hjartna, en þessi maður neitaði að láta þetta gerast í honum sjálfum. Táknið var að hann bæri af frjálsum vilja brúðkaupsklæðin sem boðin voru, klæði náðarinnar. Og hann hafði ekki farið í þau.

Enn og aftur er hinn fulli raunveruleiki þess sem vísað er til gerður augljós í sterkum viðbrögðum konungsins. Þjónarnir sem þar eru þar ekki aðeins til að reka hann burt frá höllinni, líkt og á táknrænan hátt. Þeir ætla að veita honum andlega refsingu sem mun hitta fyrir sálardjúp hans. Í upphafi mun það verða í heiminum, þar sem við búum og í líkömum okkar, en þar er lögmál alls lífs í sálinni. Á þennan hátt: bindið hann á höndum og fótum svo að hann geti hvorki flúið né veitt mótspyrnu, og sendið hann – á líkama og sál: ekki til himna að næturlagi, né út í myrkur alheimsins, heldur inn í myrkur hugans, þar sem hann verður sviptur allri huggun. Sársaukahróp hugans munu fara um munn hans sem skelfingaróp. Því hann hafði heyrt kall hins guðdómlega og hafði komið til veislunnar en skorti hina guðdómlegu útvalningu.

En takið eftir því að þessari alvarlegu dæmisögu er ekki ætlað að kynda undir örvæntingu þeirri sem liggur að baki öllu því sem líkami okkar tengist, heldur vonum okkar, sem er guðdómleg gjöf sem bætist við huga og hjarta og umvefur þá, og lætur okkur komast á öruggan hátt yfir hið ytra myrkur, svo að við njótum allra leyndardóma brúðkaupsveislu Krists og kirkju hans, sem engan enda tekur. Amen.