29. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Það er undarlegt að postulinn og guðspjallamaðurinn Jóhannes skyldi telja sig vera einn þeirra sem augljóslega ættu fyrir sér vist í himneskri dýrð! Við ævilok hafði hann séð nóg af dýrð himnaríkis í sýnum þeim sem honum vitruðust meðan hann skrifaði opinberunarbók sína.

            En ef við höldum að hann hafi haft rangt fyrir sér, þá skyldum við íhuga að afturhvarf hans var mikið og algjört. Hann var þess algjörlega fullviss að Guð væri kærleikur og fór þess síðan á leit við Drottin vorn að hann lagaði sig að óskum sjálfs sín og bróður síns. Þetta voru ein þeirra mistaka sem postularnir höfðu ekki á móti að birtust öllum almenningi í guðspjöllunum.

            Undirbúningur kirkju framtíðarinnar átti sér stað á afar löngum tíma og hann studdist við ýmsa sem lengi höfðu haft rangar hugmyndir um boðskap Jesú. Þeir voru enn að túlka boðskap hans með hliðsjón af óendurskoðuðum og óupplýstum hugmyndum um hlutverk Messíasar. Ef við skoðum atferli og hugmyndafræði eftirmanna þeirra í biskupsstöðu, presta og djákna í aldalangri sögu kirkjunnar, sjáum við auðveldlega önnur atriði sem eru sama marki brennd. Oft eru þetta leiðrétt fyrir sakir opinberunar sem þeir hlutu, stundum kannski vegna persónulegra erfiðleika í boðunarstarfi sínu.

            Fjarlægðin er mikil milli upphafs og loka afturhvarfs í lífinu, frá því að miða allt við heiminn og til þess að miða allt við himininn, og því verða allar þessar sögur í raun okkur til huggunar og hvatningar ef endurbóta var þörf í viðmiðum okkar – og hvert okkar getur sagt að svo sé ekki! Pétur skorti sannarlega mikið, en samt valdi Drottinn vor hann sem klettinn er hann vildi byggja kirkju sína á. Pétur og Jóhannes urðu vitni að opinberun á eðli Jesú á ummyndunarfjallinu. Og loks gaf Pétur sig fram til krossfestingar eftir að hann var handtekinn í Róm, en þangað hafði hann farið augljóslega í því skyni að stjórna þaðan gervallri kirkjunni á hagkvæmari hátt.

            Ef við skoðum þetta sjáum við að kirkjan hefur ævinlega þróast úr þeim efnivið lífsins sem var hvað venjulegastur. Og svo er alltaf önnur hlið á þessum mannlega breyskleika. En þrátt fyrir það heldur kirkjan sínu striki, gegnum slæma jafnt sem góða tíma, gegnum hliðholl jafnt sem andstæð tíma- og siðferðisskeið, frá skelfingum og hörmungum til endurfæðingar og endurnýjunar. Hún er ekki undaskilin því að taka þátt í sögulegum ferlum og hún verður í raun að taka þátt í þeim til tákns um að hún vilji í raun og veru sá sæði hinnar eilífu vonar.

            Og allt er þetta gert í þeim anda að þrátt fyrir veikleika hinna mannlegu verkfæra starfar hún undir stjórn hins eina hirðis og meistara sem er sjálfur Kristur.

            Þetta ljær leiðbeiningum Drottins vors í guðspjalli dagsins sérstakt gildi. Það hefði gengið á svig við viðmið sögulegrar þróunar ef hann hefði ekki sagt neitt og allar leiðréttingar hans eru andleg fyrirmynd um boðunarstarf kirkjunnar í framtíðinni. Eining frumkvæðis og mistaka kirkjunnar sem myndað hafa starf hennar til þessa er þrátt fyrir allt hreyfiafl frumkvæðis Guðs til hjálpræðis mönnum, og því geta menn treyst kirkjunni á stund hinnar mestu neyðar, því að maðurinn nær til sjálfs Guðs gegnum kirkjuna.

            En kirkjan virðist stundum, einkum þegar kraftur hennar er hvað minnstur, hreyfast aðeins á yfirborðinu. Hún færist samt sífellt fram og til baka frá eigin dýpi til síns æðsta innblásturs. Ef menn fullyrða að henni hnigni óhjákvæmilega þá hugsa þeir um hana eins og þeir hugsa um veraldlegar stofnanir, og aðeins á yfirborðinu, en ekki djúpt. En hún er nákvæmlega þannig að hún hefur guðdómlegar rætur og þroskast meðal manna og tengist þannig hugsjón raunverulegs mannlegs frelsis sem leiðir til hins sanna guðdómlega frelsis og tekur tillit til mannlegrar reynslu og hugleiðinga hjartans, og hún hefur sérstaka reynslu af að fást við mannlega synd.

            Því eiga okkar tímar ekki síður en aðrir tímar að huga að kirkjunni á erfiðleikatímum og láta kirkjuna tjá sig á raunsæjan hátt og ævinlega miðla von. Ástæðuna fyrir því að treysta kirkjunni er að finna í upphafi guðspjallsins. Hún er verkfæri í höndum Guðs en hefur þar að auki órofið samband við lífið sjálft og því má segja að hún bergi stöðugt á þjáningabikar Drottins. Postularnir drukku ótæpilega af þeim bikar og bestu hliðar þeirra eru enn sýnilegar í fjársjóðum kirkjunnar. Og yfir þeim öllum er María mey sem drakk meira af þeim bikar en nokkur önnur mannvera. Síðustu páfar, frá Leó XIII til Jóhannesar Páls II, hafa allir beint athygli kirkjunnar í auknum mæli að Maríu sem „með-endurlausnara“. Hér er átt við meira en það að hún hafi liðið vegna þjáninga Krists, að hún hafi sjálf drukkið persónulega og hetjulega af þeim bikar. Við þetta má bæta þjáningum allra píslarvotta kirkjunnar, þekktra sem óþekktra – frá fornum tímum, gegnum alla söguna, jafnvel allt til þessa árs er ítalski presturinn Andrea Santoro var skotinn er hann lá á bæn í kirkju sinni í Tyrklandi í apríl og ítalska nunnan Leonella Sgorbati var skotin í Mogadishu, og dó með fyrirgefningarorð til morðingja síns á vörum; en það virðist hafa gerst vegna víðtæks misskilnings á orðum hins heilaga föður um íslamstrú. Þeir eru ætíð til sem eru reiðubúnir undir náð Heilags anda til að bergja af sama kaleik og Drottinn vor gerði í þjáningu sinni. Þetta eru sannarlega píslarvottar og eru því vitni: vitni um sannleika hinnar guðdómlegu opinberunar Krists, og vitni um þá endurlausn er hann ávann mannkyni fyrir páska þjáningar sinnar, dauða og upprisu: en því var ætlað að taka yfir allar syndir manna, einnig syndir ofsækjenda kirkjunnar. Amen.