2. sunnudagur á páskatíma 2005, Stykkishólmur
Guðspjallið hefst að kvöldi sama dags og konurnar og postularnir fundu gröf Jesú tóma. Fyrst voru þau öll undrandi og síðan svo dásamlega glöð þegar þau sáu Jesú upprisinn, eða heyrðu fregnirnar um það og trúðu þeim.
Við vitum ekki hvað það var sem kom í veg fyrir að Tómas slægist tímanlega í hóp hinna. Kannski varúð: kannski höfðu hin verið á sama staðnum frá því um morguninn en Tómas þurft að komast þangað – og hann hafi gert það í skjóli myrkurs svo að ekki kæmist upp um dvalarstað þeirra. Eða kannski hann hafi verið fullur efasemda, líkt og segir í guðspjallinu. Honum var ekki rótt í geði og hann var áhyggjufullur yfir þessari hröðu rás viðburðanna og auðmjúkri lokauppgjöf Jesú. Hann fann til sársauka en hélt þó fast við trúna af blindri og sterkri eðlishvöt, en var þó reiðubúinn að draga allt og alla í efa.
Hann heyrði ekki huggunarorðin: „Friður sé með yður...“, og hafði ekki verið falið það hlutverk að nota mátt Heilags anda, en það höfðu hinir fengið, og áttu með honum að fyrirgefa syndir eða synja um fyrirgefningu. Þetta vald yfirskyggði allt annað sem postularnir höfðu þegið að gjöf á ferli sínum. Hinum postulunum var nú hughægra og rórra í geði. Drottinn sjálfur hafði komið til þeirra á fyrsta degi vikunnar, á deginum þegar þeir fögnuðu síðustu kvöldmáltíðinni og hann myndi koma til þeirra í orðum þeirra, í blóði sínu og líkama, í lifandi holdi sínu sem var dýrðlegt orðið og hafði birst þeim skömmu áður. Þessi fáu orð voru: „Vér höfum séð Drottin“, og þau bera vott um þann frið sem hann óskaði þeim. Knöpp útskýring þeirra var laus við allt orðskrúð. Því framtíð alls verkefnis þeirra hvíldi á þeirri undrun sem atburðirnir höfði valdið þeim og þeir höfðu fengið aðgang að æðsta raunveruleikanum sem var þó svo hreinn og beinn og eðlilegur. Sú upplyfting sem nærvera hans hafði ljáð þeim gerði það að verkum að samvera þeirra og allur umheimurinn virtist miklu eðlilegri en áður.
Þessi einfaldleiki birtist einnig Tómasi. Hann var óhræddur við að orða dýpstu efasemdir sína, nú þegar hinn himneski friður hafði tekið sér bólfestu í þeim og jafnvel snert herbergin í húsinu þar sem þeir voru. Fullkomin hreinskilni efasemda hans fann útrás í orðum. Hann vildi fá að kanna sárin á höndum og fótum Krists með fingrum sínum og leggja hönd sína í síðusárið eftir spjótið. Hann hafði séð þau öll þegar Kristur gaf upp anda sinn og mannlífi hans lauk.
Þeir hljóta að hafa sagt honum að sárin væru sýnileg. Þeir hafa sagt honum frá opnu sárinu á síðu hans og þar hafa innri líffæri hans sést í gegn, en öll stöðug í dýrð svo að ekki blæddi meir úr þeim. Það er ótrúlegt en eftirtektarvert að þó að þeir sæju þetta allt þá truflaði það ekki eðlilegt samband þeirra við Krist. En nú lifðu þeir í sínum eigin líkama og anda sem endurnýjaðir voru fyrir tilstuðlan leyndardómsins og áhyggjur þeirra hafði lægt af því að þeir höfðu séð sárin. Himinninn var umhverfis þá og gegnsýrði þá.
En Tómas var þó enn haldinn efasemdum. Hann talar fyrir munn allra þeirra sem lenda í trúarkreppu, en geta þó ekki fengið sig til að yfirgefa trúna.
Í persónu Tómasar kom Drottinn til að sýna bæði honum og þeim það sem hann hafði beðið um en þó ekki án þess að áminna hann fyrir að trúa ekki orðum hinna. Rétt eins og hann kemur til hvers einasta manns sem efast, stundum blíðlega, stundum með valdi, til að koma honum á réttan kjöl. Í orðum hans kemur fram blanda af blíðu og ávítum þessu til áréttingar. Raunverulegt vald veit alltaf hvernig það á að koma fram, því lokamarkmið þess er að hjálpa og bjarga.
Og Tómas fann fyrir ávítunum sem sprottnar voru af visku sem vissi nákvæmlega hvað honum hæfði og hagaði orðum sínum og tjáningu í samræmi við aðstæður: „Vertu ekki vantrúaður, vertu trúaður.“
Þessi orð tóku sér bústað djúpt í hjarta Tómasar. Ekki aðeins „Drottinn minn, þú ert sannarlega risinn upp frá dauðum...!“, heldur einnig allt það sem Drottinn var: „Drottinn minn og Guð minn!“ Þau skilyrði sem hann setti, hikið sem kom á hann, áhrif alls þessa voru nú horfin þegar guðdómur Drottins gegnsýrði hann og huggaði hann, styrkti og róaði. Sál Tómasar, sem nú var orðin guðdómleg, skildi loks hinn guðdómlega raunveruleika Jesú; hún vissi að hún var nú í návist fyrirmyndarinnar sem hafði nú endurnýjað sig eftir vikulanga kreppu.
Enn má finna vott um ávítur í lokaorðum Jesú: „Þú trúir, af því að þú hefur séð mig.“ En þeir munu verða sem ekki munu sjá hann en trúa þó, án þessarar sérstöku opinberunar sem vitnaðist Tómasi.
Og því trúði Tómas því nú staðfastlega að Jesús væri Kristur: guðdómlegur og mannlegur. Þessi trú opnaði hjarta hans og sál svo að hann gat tekið fyrirvaralausan þátt í lífi hins upprisna Krists.
Hann var áður fyrirsvarsmaður þeirra sem efast í trúnni en hafði breyst og var nú fyrirmynd annarra í trúnni. Hann hafði sjálfur hlotið trúarreynslu og jós nú af óendanlegum lífsbrunni hins upprisna Krists. Á þessu lífi eru engin takmörk: en það er um leið boðberi lífs á himnum með honum og færir mönnum raunverulega gleði og hjartafró. Amen.
:
Fórmáli við prédikun vegna andláts páfans Jóhannesar Páls.
Jóhannes Páll er gengið inn í friði og ljósi Guðs. Hann gleðjist þess
friðarins og öll kirkjan gleðjesist með honum þess friðarins.
Hann sagði einu sinni á heilagu ári: Það er tími til að vinna. Það mun koma
seinna tíma til að hvila á himninum. Maður spyr sig hvort það er mögulegt
að framkvæma meira enn hann hefur gjört.
Hann var staðgöngumaður Krists, hann átti ástuð með Kristi sem bara
burðarmaður páfadóms með sínu karisma skilur. Það er miklu meira enn að
hafa hæsta embætti í kirkjunni. Séð annars vegar í ríki raunsæu dulspeki og hins vegar er það iðkun starfs biskupsins og uppfyllt í allri kirkjunni.
Hann er gengið inn í viðurvist Krists, sonur Guðs sem varð maður, sem hann hefur þjónað og sem halda kirkjan upp nú hátíðlegt í páskarleyndardóm:
dauða og upprisu Krists.
Hann sem vildi lifa: TOTUS TUUS: alveg þín, eins og María, hann mun sjá
hana án enda einstak veruleikar hennar sem móður Guðs og móður kirkjunna.
Hann sem almargar tók í tölu dýrlinga er nú tekið á móti í viðurvist
þeirra; og gleði er gagnkvæm.
A.H.