2. sunnudagur á páskatíma 2010, Stykkishólmur

 

      Hvíldardagurinn var síðasti dagur vikunnar og haldinn til minningar um það er Guð hvíldi sig eftir sköpunina sem fór fram dagana á undan – frá fyrsta degi eftir áðurfarandi hvíldardag. Sá dagur kom nú í stað hvíldardagsins og var fyrsti dagur vikunnar sem táknaði nýtt skeið: hið kristna skeið sem grundvallaðist á upprisu Krists. Þetta var ekki dagur hvíldar eftir framkvæmdasama viku. Þarna lauk dögunum eftir réttarhöldin yfir honum sem hófust tveimur dögum fyrir hvíldardaginn á gamla skeiðinu. Réttarhöldunum lauk á vöku hvíldardags Gyðinga og líkami Krists var settur í gröfina fyrir sólarlag þegar síðasti reglulegi páskahvíldardagur Gyðinga hófst. Þegar hvíldardagurinn leið svaf því líkami Jesú svefni hinna dánu að hætti manna í gröf Jósefs frá Arímaþeu meðan sál hans heimsótti staði þar sem hvíldu hinir réttlátu menn Gamla testamentisins og biðu frelsunar sinnar sem yrði fyrir upprisu hans. Þetta kemur fram í frásögninni um dauða Jesú í Matteusarguðspjalli (27.51-3): „Þá rifnaði fortjald musterisins í tvennt, ofan frá og niður úr, jörðin skalf og björgin klofnuðu, grafir opnuðust og margir líkamar helgra látinna manna risu upp. Eftir upprisu Jesú gengu þeir úr gröfum sínum og komu í borgina helgu og birtust mörgum.“ Ýmislegt gekk á í Jerúsalem fyrsta dag vikunnar og ekki er að undra að Tómas postuli hætti sér úr felustaðnum, augljóslega til að kanna hug fólksins sem nú hlyti að hafa frétt um upprisu Jesú, líkt og við heyrum um í guðspjalli dagsins eftir Jóhannesi. Hann var því ekki viðstaddur er þeir hittu Jesú í fyrsta sinn og hann sagði hinum postulunum, sem þar höfðu verið, að hann myndi ekki trúa nema hann gæti sett fingur sinn í naglförin og hönd sína í síðusárið stóra á Jesú. Samt var hann áfram hjá þeim hinum í griðastað þeirra, jafnvel þó að hvíldartíminn hafi ekki fært mikinn frið.

      Með  óendanlega djúpri þekkingu sinni hlýtur Jesús að hafa vitað  að Tómas yrði ekki viðstaddur á fyrsta fundinum sem hann kaus að birtast lærisveinum sínum upprisinn. En margt fólst í því ljósi sem hin ósýnilega nærvera hins upprisna Jesú færði þessari samkomu: hún prófaði þá, studdi þá en lýsti þeim einnig ávallt. Tómasi fannst hann verða að lýsa efasemdum sínum um upprisuna þótt hann hafi talið sig einn af lærisveinunum ellefu sem eftir voru og Drottin vor hafði sjálfur útvalið sérstaklega, en þeir voru enn verkfæri og farvegur náðar hans. Það mátti kallast náð að hann var enn eina viku með þeim, jafnvel þó að trú hans á Jesú hafi verið sterkari en efasemdir hans á yfirborðinu og jafnvel þó að hann hafi gleymt spádómum Jesú um eigin upprisu. Hann var búinn undir fund með Jesú sem lét honum í té nákvæmlega þessi sönnunargögn um upprisu sína sem maður en það hafði hann einmitt farið fram á og sett sem skilyrði fyrir trú sinni. Trúarjátning hans var algjör. Hann heilsaði Jesú ekki sem upprisnum manni þegar hann birtist öðru sinni viku seinna: hann heilsaði einstakri persónu og sagði: „Drottinn minn og Guð minn“ og áréttaði þar með að hann væri guðdómlegur og aðgreindur frá mennsku sinni. Nærvera hins upprisna Jesú leysti úr læðingi skyndilega trú sem átti upptök sín í innstu djúpum hjarta hans og sálar. Drottinn vor sagði að hann væri „sæll í trú sinni“. Nú endurvarpaði sál hans til hinna þessari postullegu játningu um trúna sem postularnir hljóta að hafa varpað á hann; trú postulasamfélagsins var nú í raun fullkomin. Hún hafði beðið hnekki þegar hann afneitaði Kristi við dyrnar að höll æðsta prestsins, en styrktist á ný þegar hann grét beisklega.

      Á þennan hátt var framtíðarstarf Tómasar sem postula undirbúið fyrirfram. Jesús hafði umgengist hann sem sérstakan mann. Í einstæðingsskap sínum hafði hann hafist frá alvarlegum efa allt til hæða fullkominnar og skilningsríkrar trúar. Og þessi trú hafði þegið ljós af persónulegri upplýsingu Orðsins sem varð Hold. Þegar fram liðu stundir varð hann víðförlastur allra postulanna. Hann fór síðar til Indlands en að því er vikið í grískum sögnum. Hann fór sjóleiðina suður með ströndum Arabíu og komst alla leið að rótum Himalajafjalla án þess að þurfa að fara alla þá löngu og erfiðu landleið sem Alexander mikli varð að halda ásamt herjum sínum. Loks fór hann til Kerala-svæðisins í suðri og boðaði endurhvarf (tímasett árin 52-72 e.Kr.). Það starf bar árangur í einangrun um aldir, uns sýrlenskir trúboðar úr hópi Nestoríana heldu út á Indlandsskaga en einnig til hirðar keisarans í Kína. Fáein minnismerki úr eyðimörkinni hafa varðveist til staðfestingar rituðum heimildum og óskráðum hefðum. Evrópskir landkönnuðir fundu aftur þá kristnu menn sem eftir lifðu á sextándu öld. Indverskir arftakar þeirra mótuðu á staðnum „sýrlenska malabar“-siðinn sem enn er til og hefur kirkjustofnun þeirra sameinast kaþólsku kirkjunni.