30. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

            Menn kynnu að vilja afneita því hugtaki að menn séu skyldugir til að elska, eða þá að réttlæta það hugtak að menn séu skyldaðir til að elska. Við skulum athuga seinni möguleikann. Menn geta sagt sem svo að maður eigi að elska Guð af öllu hjarta sínu, sál og huga og náunga sinn eins og sjálfan sig, og að þetta sé hvort tveggja áminning og öryggisnet: öryggisnet sem tryggir lágmarks viðmið. Hin tvöfalda formúla getur verið fyrir augum allra þeirra sem kynnu að freistast til að líta framhjá þeim og gleyma þeim.

            Uppspretta gæskunnar er annars konar en skipanir. Hið fyrra ætti að vera sífellt meir sameðlis hjartanu, sálinni og huganum. Það merkir að þetta getur ekki verið eingöngu formlegt.

            Enskur miðaldahöfundur – líklega Dóminíkusarmunkur frá Cambridge –  sem þurfti að umskrifa og þýða eldfornt hugtak um hreinleika hugans í hugleiðsluskyni, skrifaði um „syndakökkinn“. Bók hans nefndist „Ský fáviskunnar“, og þar var sett fram sú hugsun að við verðum að aflæra alla okkar þekkingu og í raun allar okkar venjubundnu námsleiðir, til þess að geta nálgast Guð og Guð geti nálgast okkur. Hann skrifaði: „Og manni finnst syndin vera eins og kökkur og maður veit ekki hvernig hann er, og það er þá bara maður sjálfur. Og þá hrópar maður sífellt gegn sjálfum sér: ,Synd, synd, synd! Ú, út, út! ‘ Best er að læra þetta andlega kall frá Guði með reynslunni fremur en af mönnum. Þetta fer best fram þegar andinn er hreinn, án sérstakrar umhugsunar eða framburðar á ákveðnu orði; nema þá örsjaldan að það gerist, sakir yfirfljótanlegs anda, að líkami og sál fyllast hvoru tveggja af sorg og losa sig við syndabyrðina“ (40. kafli). Ógerlegt er að íhuga guðdómlega hluti, hversu mjög sem menn reyna og hvaða aðferð sem menn nota, meðan sálin er frosin í syndinni.

            Óttinn er helsta ástæða fyrir stirðnun sálarinnar. En kærleikurinn er sveigjanleiki sálarinnar. Stirðnunin er skilin eftir og blíðan snýr aftur. Sálin er þá farin að mýkjast sem hún verður einhvernvegin að gera, eða þá láta Guð sjá um að gera.

            Hún verður að láta altarissakramentið vinna þetta starf á sér. Því það er ekki aðeins brauð, heldur brauð Guðs, raunveruleiki hjarta Jesú eins og hann er í framkvæmd.

            Ef við erum raunverulega sátt við altarissakramentið öðlumst við sálarró. Því að brauð altarissakramentisins geymir og inniheldur allt það sem nauðsynlegt er fyrir okkur. Við skulum vera glögg og tilfinninganæm og vera reiðubúin að þurfa hægt og rólega að varpa brott „syndakekkinum“. Þá byggjumst við upp og ekki er hægt að halda aftur af þessu ferli. Annað hvort verður það að halda áfram eða snúast til baka. Líkt og í líkama mannsins þegar æðar og háræðar hafa varla hreyfst neitt. Andstæðan er ekki það sem við viljum: ekki „synd, synd, synd, út, út, út“, heldur kall kærleikans og andsvarið við kærleikanum. Á þann hátt færum við lífið og brauð Guðs saman – svo að við verðum eitt með Kristi, án þess að falla á ný.

            Boðorðin tvö um að elska Guð og elska náungann eru samferða ákallinu um hreinleika í anda altarissakramentisins – bæði frá og fyrir altarissakramentið, og á guðdómlega eðlilegan hátt. Við verðum að meðtaka útgeislun hjarta þess, sem er Jesús Kristur sjálfur. Og þessi útgeislun er fullkomlega aðhæfð raunverulegum þörfum og takmörkum okkar allra. Þetta er ekki þung byrði að bera en við eigum að bera hana eins og byrði, kökk. Raunveruleiki þess er líkami og blóð sem er andi, sem gerir það að andlegum líkama, með vísdómi í hjarta okkar og skynsemi.

            Og allt gerir þetta ástina á Guði og náunganum auðveldari með því að mýkja þá hörku sem við íklæðumst sakir erfiðrar reynslu okkar. Því að bæði færir þetta okkur nær Guði fyrir það sem það gefur okkur og færir Guð til okkar í óumflýjanlegri þörf okkar.

            Altarissakramentið eitt getur gert þessi boðorð bæði möguleg, því það tengir okkur ekki aðeins heldur nærir okkur á líkama og sál: það er, það lífgar okkur og eykur vaxtarþrótt okkar. Amen.