30. sunnudagur í kirkjuári 2010, Stykkishólmur

 

      Faríseinn skoðaði í huganum dyggðir sínar um leið og hann þakkaði Guði fyrir þær. Hann þakkaði Guði fyrir að hafa frelsað sig undan því að endurtaka í sífellu syndir sínar. Hann taldi sjálfan sig í raun og veru eigi herra. En þannig á ekki að lifa lífinu svo vel fari, því við verðum að skynja mátt Guðs. Þannig hugsum við þegar vandi steðjar að en ekki þegar við erum ánægð. Við, vesælir menn, hugsum þannig. Sú niðurstaða sem við komumst að, líkt og þessi maður, getur ekki verið endanleg. Þessi röksemdafærsla byggist, þótt undarlegt sé, á nokkuð óljósu lögmáli sem kveður svo á að við séum jöfn Guði, að breytni Guðs líkist breytni okkar, þó að staðreyndin sé sú að við erum kölluð til að líkjast Guði og eigum að vera kjörbörn hans að fyrirmynd Jesú sem var Sonur Guðs að eðli. Guð er að sögn „ágjarn“ og vill eiga okkur. Raunverulega ættum við að sækjast eftir hinu æðsta, að haga lífi okkar – þar með taldar bænir okkar og hugleiðingar – í samræmi við hin leyndu þrá hjartans sem runnin er upp hjá Guði og veitir okkur traust innsæi. En þessi þrá andans eftir Guði og hvíld í honum, hvíld í blessun hans og hlutdeild í honum ef unnt var, leiddi aðeins til enn meiri þrár.

      Ekkert ber á þessari vídd í huga faríseans. Hann ræðir um þetta mál eins og hver önnur óskemmtileg en gagnkvæm viðskipti sem þó byggjast á misskilningi og fölskum forsendum. Himinn hans mótast af jarðneskri fyrirmynd en þó ætti jörðin að mótast af himninum. Þetta er það sem er mikilvægast í bæninni sem Drottinn vor lýsti: „Verði þinn vilji svo á jörðu sem á himni“, en hitt á aðeins við mannlegan breyskleika sem aðhyllist ímyndun í stað raunveruleika. Þetta er endurómur af upprunalegu syndinni: „Þið verðið eins og Guð“. Illi andinn í höggorminum hafði glatað skilningi sínum á Guði og taldi hann skör lægri sjálfum sér: líkt og hann hefði frelsað sig undan Guði. En þannig er ekki hægt að ávarpa höfund og uppruna allra hluta. Þetta var aðeins óeðlileg ástand þess sem hélt að hann hefði unnið sér frelsi með því að afneita Guði. Þetta er falskur draumur hins trúlausa húmanisma. Það jafngildir andlegum jarðskjálfta eða snjóflóði ef maðurinn sleppir takinu á Guði og það ástand getur aðeins varað uns Guð mætir manninum á andlátsstundinni.

      En Guð var í helgidómi sínum uns Guð dó í mannlegri mynd sinni og fortjald musterisins rifnaði í tvennt til þess að sýna að guðdómurinn var ekki lengur nálægur, þar sem leyndardómur Guðs fólst nú í því sem gerðist í og utan við gröf hans. En hin sanna nærvera Guðs stofnaði nú annars konar samband við mennina þar sem yrði sönn eining mannsandans við Guð. Stundum gerðist það í sögu Gyðinga að Guð opinberaði nærveru sína fyrir mönnum. Hann birtist Móse í stórkostlegum mætti sínum, en kom til Elía, fyrsta spámannsins og andlegs umbótaleiðtoga Ísraels, sem þytur af ósýnilegum og þýðum blæ. Þá stóð Elía við hellismunnann reiðubúinn að taka á móti því sem hann taldi nýja opinberun og fyrirboða þess að orð og viska Guðs tæki á sig hold mennskrar Móður fyrir tilverknað Heilags anda.

      Og í sögunni sem Drottinn vor segir okkur er hinn óþjóðholli Gyðingur og þjónn Rómverja lamaður af návist Guðs. Hann  reynir ekki að verjast nærveru hans fremur en Elía við hellismunnann á Sínaífjalli, öðru nafni Hórebfjalli. Hann segir frá því er Andi Guð opinberaðist honum og sýndi þessum forréttindamanni með skiljanlegum orðum hver hann væri í raun: syndugur maður sem stæði til boða ævarandi miskunn sem ekki væri hægt að afneita. Þetta var hinn sanni Guð sem ekki var hægt að færa þakkir með skilmálum faríseans. Rétt eins og Elía fylgdi í kjölfar Móse, þá opinberaðist mannkyni fullur skilningur á þessu atriði og með því lauk langri útlegð frá Guði. En táknmynd þess sást í herleiðingunni til Egyptalands, flóttanum og hreinsandi reynslu hins langa ferðalags í tíma þótt um skamman veg hefði verið að fara í eyðimörkinni. Tollheimtumaðurinn réttlættist af þessum fundi og sýndi hið rétta andlit Ísraels sem hafði ekki búið sér til þjóðsögu um eigin endalok, heldur Ísraels sem hafði sannarlega lært sína lexíu og lærði nú hvernig ætti að játa syndir sínar. Líkt og Davíð tók við jarðneskri konungstign sinni í framhaldi af Móse, tilheyrir konungdæmi himna á jörðu, samkvæmt boðskap Jesú, hinum eina smurða: Kristi Guðs. Amen.