31. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

            Jesús deildi stöðugt á faríseana og hina skriftlærðu og allt snerist það um það að þeir gátu ekki samsamað fræðslu sína hina daglega lífi. Þeir studdust við sérréttindi þau sem þeir nutu starfsins vegna til þess að styrkja vafasöm orð sín svo að þau hefðu áhrif á hlustendur sína. En líf trúarbragðakennara er byggt upp af tveimur þáttum sem verður að tengja sífellt betur saman. Hinn fyrri er þekking og hin seinni er reynsla. Ekki er með nokkru móti unnt að leggja mat á reynsluna því engir prófdómarar geta dæmt um hana. Allt skiptir þetta engu máli fyrir þann sem vill vera opinn fyrir innblæstri Guðs sem kemur frá Heilögum anda. Þetta er viðhorf sem byggt er á von: vel ígrundaðri von um komandi guðdómlegan innblástur og himneska hjálp í sérhverjum nýjum aðstæðum. Slík hjálp frá Guðs náð er miklu meira virði en þekking sem menn geta aflað sér hjá kennara. Prófsteinn á styrk hennar er stöðugleikinn, þó að ekki sé auðvelt að útskýra stöðugleikann með orðum.

            Þarna ætti þekking trúarbragðakennarans að tengjast því sem er einkenni allrar þekkingar og nánast allra vísinda. Þau ættu að lifa þegar þau fara frá hjarta og huga, sem hvort tveggja er auðmjúkt. Upphaflega er furðulegt að skynja að jafnvel mannleg vísindi geta verið venja í huga kennarans og að þessu ætti að hlúa í huga nemendanna. Ef vísindi eru vel mótuð ná þau ósjálfrátt tökum á viðfangsefninu og þá munum við ekki hlutina eins og við lærðum þá.

            Fyrir nokkrum árum fékk ég það verkefni að kenna um prestsembættið í háskóla Dóminikusarmunka í Rómaborg. Kennslan fór fram tvo tíma í röð eftir hádegi á laugardögum svo að ég fékk tíma til að huga vel að verkefni mínu. Svo undarlegt sem það var, var ein kona í hópi um þrjátíu áheyranda minna, en það voru annars ungir prestnemar eða reglubræður, eða menn sem snúið höfðu aftur til Rómar eftir vinnu annars staðar, einkum sem trúboðar, og bar ég mikla virðingu fyrir þeim. Og þessi unga (ameríska) kona varð að gangast undir munnlegt próf eins og karlarnir í hópnum. Ljóst var að það myndi ekki ganga allt of vel. Það kom löng þögn eftir eina spurningu mína og loks svaraði hún mér og sagði að svarið væri „neðst á athugasemdablaðinu“ sínu. Hún hafði ekki skilið mig heldur var sjónminni hennar gott.

            En aftur á móti fóru nokkrir indverskir prestnemar frá Kerala í Suður-Indlandi á kostum, þó að þeir hefðu ekki spurt mjög gáfulegra spurninga í tímunum. Þeir fóru mikinn í svörum sínum og svifu í kringum viðfangsefnið og virtu það fyrir sér. Ef þeim fataðist flugið nægði ein lítil athugasemd frá mér og þeir tókust á loft á ný. Þeir skildu vísindi prestembættisins eins og ég hafði lagt það upp fyrir þeim.

            En snúum okkur aftur að faríseunum og hinum skriftlærðu. Þeir höfðu ekki skilið það sem þeir virtust hafa kannað svo gaumgæfilega. Þeim leiddist hið innra. Þeir leituðu ánægjulausir eftir einhvers konar uppfyllingu, eins og það að klæðast hinum áberandi leðurhylkjum sínum og skikkjum með víðum og skreyttum borðum sýndi þá persónu sem þeir hefðu átt að verða, en það var ógerlegt. Þeir voru að búa sér til grímu. En reynslan eyðileggur grímurnar hverja á fætur annarri. Þeir vildu að sér yrði boðið til borðs hjá hverjum tignarmanninum af öðrum til þess að fullvissa sig um eigin mikilvægi, sem þeir á laun trúðu ekki á. Þeim líkaði vel að vera fagnað á opinberum vettvangi því að annað fólk myndi dæma mikilvægi þeirra eftir þessu, en í raun skipti það engu máli. Og auðvitað bjuggust þeir við að sitja í æðstu sætunum í sýnagógunni.

            Ekkert var skynsamlegt við þessa skipan mála og því ekkert skynsamlegt við það sem þeir gerðu. En þeir mundu eftir málsháttunum, dæmisögunum og því leiðinda-efni sem þeir gátu alls ekki gætt lífi. Menn gætu treyst því sem þeir sögðu, eins og Drottinn vor segir, en hver raunverulega skynsamur maður skyldi forðast að gera líf þeirra utan kennslustofunnar að fordæmi sínu. Amen.