31. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Fyrir guðdómlega visku höfðu öll boðorðin – hin siðferðilegu boðorð og þau sem sneru að helgisiðunum – opinberast Móse í lögmálstöflunum svo að þau gætu orðið einskonar undirstaða og varnarmúr gagnvart þessum tveimur boðorðum, að elska Guð sinn af öllu hjarta og náunga sinn eins og sjálfan sig. Ef þau hefðu verið sett fram á undan hinum eða mjög snemma hefði ekki verið unnt að setja þau í rétt samhengi. Hin boðorðin voru líkt og varnarhjúpur þeirra svo að þau gátu tekið sér stöðu við mun glæsilegri og betri aðstæður, það er að segja stuðlað að því kærleikur manna til Guðs og náunga síns yrði skilyrði mannlegrar fullkomnunar. Til þurfti að koma sá skilningur Jóhannesar guðspjallamanns að Guð væri kærleikur, í grundvallaratriðum kærleikur. Kærleikur, sem er óendanlega betri en sá útþynnti og ófullkomni kærleikur sem þekktur er í tilveruheimi okkar.

            Það er svo auðvelt að fordæma hvernig Gyðingar fóru að því að sýna kærleika. Þeir gerðu það með aðferð sem ekki var andstæð lögunum heldur æðri þeim, eitthvað sem koma skyldi á stofn með boðorði, og var ekki einu sinni hafið yfir boðorðin gegn þjófnaði og morði. Það var í samhengi margra annarra lögmála sem taka mið af mannlegum breyskleika. Í einfaldri uppbyggingu sinni vísar það hvað kærleikann varðar til tvenns konar aðstæðna, annarsvegar samanber 5. Mósebók og hins vegar 3. Mósebók. Öll hin boðorðin slá skjaldborg umhverfis þessi boðorð bæði og setur þau í rétt samhengi góðverkanna, en þar voru þau staðsett sem sáðkorn hinn sterku, endanlegu lögmála sem átti að þróa svo mjög, að í Kristi myndi kærleikurinn yfirvinna lögmálið.

            Lögspekingurinn sem setti fram spurninguna hugsar sig um áður en hann endurtekur allt samhengi beggja boðorðanna: Að elska Guð af öllu hjarta sínu og öllum mætti sínum. Þetta er einn Guð og einn kærleikur sem hefur svo margar birtingarmyndir og fjölbreytilegt samhengi. Einn Guð samsvarar einum kærleika, það var öllum auðskilið. En lögspekingurinn sýndi engan skilning á því sem þessi einstaki kærleikur ber með sér, kærleikur sem var lifandi, hafði í sér eigin líf, sem fullkomnaði, stigvaxandi, móttakandann jafnt sem gefandann. Fyrst í venjulegu samhengi og síðan í fullkomnu og guðdómlegu samhengi, svo að hin ódauðlega sál mannsins, sem sífelldlega þráir kærleika og leitar eftir eilífu lífi, gæti opnast útávið, fyrir þessum einstaka hlut. Þetta var nokkuð sem opinberaðist sameðlis manninum. Og Hann myndi opinbera sjálfan sig sem þann er tendraði fyrsta logann  í þessum eldi sem myndi yfirtaka þann er elskar með vitundinni um raunveruleika og nærveru hins eina sem kallaði Krist til kærleika og til að opna sig í þeim kærleika. Þetta var ekki aðeins gert til að auka ánægjuna, sem kynni að virðast meginmálið í mannlegri ást, heldur til að afbera sorgina sem fylgir jafnan slíkum kærleika. Þetta er kostnaður kærleikans, sem er opinn fyrir ófullkomleika heimsins sem er í nokkurs konar andstöðu við hinn óbreytanlega Guð, sem einn veitir fullnægju, og kærleikurinn er í óhreyfanlegu sambandi við. Sá sem elskar fyrst um skeið að nokkru leyti og síðan af öllum mætti sínum, breytist, og aumu blettirnir í sálinni koma í ljós og hann finnur fyrir sársauka.

            Lögspekingurinn sá einnig, að þegar maðurinn gefur náunga sínum yfirfljótanlega af eigin kærleika, hafði það persónulega meira gildi heldur en ef fórnin hefði einfaldlega verið formleg, og þá stýrðist hann af þrá eftir því að koma á að nýju réttu sambandi við Guð.

            Að þessu skoðuðu, og með hliðsjón af þeim kærleika sem hann sýndi í mannlegu hjarta sínu, og jafnvel enn meira var af í guðdómlegu hjarta hans, vissi Drottinn að þarna var að finna kjarnann í því sem hann lýsti með orðinu „himnaríki“, þar sem Guð ríkir yfir hjörtum mannanna í algjörum kærleika og hlýtur að launum algjöran kærleika. Þar er kærleikurinn kjarninn í lífi Guðs og þegar hann er þeginn breytir hann kærleika mannanna til Guðs í æðra stig ástarinnar, í átt til lífs og lífs alls lífs. Því kærleikurinn er lífið í lífi Guðs.

            Og mannfjöldinn skynjaði að hann talaði eins og sá sem valdið hefur og hann vissi hvað hann var að tala um, því þeir fundu fyrir nærveru hans strax í þessu lífi, það er að segja í þessum kærleika. Amen.