32. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Að baki guðspjallinu er fræðsla, falin og þó ekki falin, um breytni manns­sálarinnar gagnvart Guði. Ljóst er að margir þeir sem Drottinn finnur að við eru formlega séð trúaðir, en margt er þó vanþroska í trúariðkun þeirra. Sá Guð sem þeir tigna er hugarsmíð þeirra eigin ímyndunar og skilnings. Ekki Guð í sjálfum sér. Fræðimennirnir, sem eru sakaðir um að leita eftir aðdáun og virðingu venjulegs trúaðs fólks, hafa gleymt því, líkt og prestarnir í musterinu, að hinir skriftlærðu verða að bera raunverulega virðingu fyrir Guði þegar þeir umgangast heilagt orð Guðs. Þeir, og eins hinir sem samsvara þeim í hópi kristinna manna, verða að líta svo á að þeir séu ekki kennivald í sjálfu sér heldur hafi þeir gefið sig Guði á vald til þjónustu með líkama og anda, svo að þeir geti verið verkfæri í höndum Guðs í þeirri stöðugu opinberun sem birtist í innblæstri hvers einstaklings. Hinir trúuðu líta sjálfa sig þessum augum og þeirri virðingu sem þeim er auðsýnd er ætlað vera tæki Guðs sem upplýsir huga þeirra og færir þeim kraft til að framkvæma leyndar­dómsfulla tilbeiðslu sína. Og hvort tveggja er hluti af samskiptum þeirra við hið heilaga. Þeim mun meiri virðingu sem menn bera fyrir hinu heilaga, þeim mun meiri verður náðin, gæskan, dyggðirnar og gleðin sem færist þessum heimi. Þess vegna er ástæða til að þakka Guði hve hlutlaust hann starfar, því þótt presturinn sé óverðugur rýfur það ekki guðdómlegt tengslabandið sem liggur um hann til sérhvers einstaklings.

            Hver sá sem er í þeirri stöðu að hafa trúarlegt gildi fyrir aðra menn þróar með sér brotakennda meðvitund, og hann kann í upphafningu sinni að fara með langar og áhrifamiklar bænir – sem færa honum óverðskuldað orðspor heilagleika. Og í sams konar upphafningu hefur hann slík áhrif á ekkjur sem oft skortir leiðsögn þegar eiginmannsins nýtur ekki lengur við, að þær hlaða á hann gjöfum og eignum. Sams konar atburðir hafa gerst í sögu kirkjunnar, en hún hefur einnig brugðist við slíku óréttlæti og bætt sig.

            Það sem sagt er um ekkjuna og gjöfina í fjárhirslu musterisins er jafnvel enn áhrifaríkara. Hinir ríku flykktust þangað og gáfu það af ríkidæmi sínu sem þeir máttu auðveldlega af sjá.

            En ekkjan átti sterk tengsl við Guð og lagði allt sitt í hendur honum. Hún hafði misst eiginmann sinn og kannski hugsuðu börnin hennar lítið um hana. Hversu margir af kynslóðum nútímans mega engan tíma missa en losa sig undan öllum skyldum og tengslum við foreldra sína! Eitthvað guðdómlegt má finna í sjálfsfórn ekkjunnar sem verður ljóst með tilliti til hinnar kristnu kenningar um hinn þríeina guðdóm. Hver gefur algjörlega af sjálfum sér til hinna. Faðirinn gefur Syninum, og Faðir og Sonur saman til Heilags anda. Og þeir sem hafa þegið gefa sjálfir óhikað til baka í tignun og kærleika  til uppsprettu­lindarinnar sem þeir komu frá. Engu er haldið eftir sem einkaeign þeirrar persónu sem gefur allt og á allt; allt er gefið öðrum svo að þrenningin verði eining sem gefur sjálfa sig takmarkalaust. Á þennan hátt getur Guð ekki aðeins staðfest náðarfullan kærleik sinn, heldur getur hann verið kærleiki, en það er leyndar­dómur sem einföld eingyðistrú nær ekki til. Drottinn vor hefur fundið fyrir þessum einkennum þrenningarinnar í ekkjunni, sem hann þekkti innan að, úr eigin guðdómi. Ekki er að furða að hann gladdist yfir því að hún hafði lært það sem er svo augljóst í þrenningu guðdómsins.

            Hún skammaðist sín fyrir að halda nokkru eftir því hún vissi að Guð gaf allt af sjálfum sér í miskunn sinni. Hún let ekki glepjast af slæmu fordæmi, heldur styrktist hún af ævilangri íhug sinni sem hafði fært henni heim sanninn um að heimurinn var henni ekki allt, heldur gat Guð einn verið það, og hún yrði að reyna að skila til hans öllu því sem hann hafði gefið henni.

            Og þar eð hann var henni allt, þá gæti hún lagt sig í hendur miskunnar hans og forsjár, að hann gæfi henni, bókstaflega, hennar „daglega brauð“. Því að eignir, jafnvel brauðið sjálft færir mönnum villandi öryggi um skamma hríð, og síðan harðnar og myglar ánægjan yfir eignunum líkt og brauðið sem harðnar og myglar. Þetta kallar eingöngu á endurnýjaða þrá eftir hinni upprunalegu ánægju sem eignirnar veittu, en það var raunverulegt markmið leitarinnar, og menn sanka að sér eignum sem færa þeim sífellt minni ánægju. Aðeins stöðugt samband hjarta og sálar við Guð heldur þessu fersku og lifandi. Drottinn vor verður ævinlega glaður að uppgötva þessa litlu en raunverulegu ímynd sína meðal manna í mynd innri veruleika síns, sem er samband hinna guðdómlegu persóna sín á milli, í raunverulegri gjafmildi gjafar, sem var svo lítil þrátt fyrir allt. Amen.