3. sunnudagur í aðventu 2010, Stykkishólmur

 

      Í dag er í annað sinn rætt um Jóhannes skírara í guðspjalli sunnudagsins. Síðasta sunnudag var rætt um prédikun hans. Hann hafði sjálfur gengið í þjónustu Heilags anda og var sáttur við það að vera verkfæri Guðs. En hin langa dvöl hans í eyðimörkinni hafði slitið tengsl hans við daglega atburði, jafnvel trúarlega atburði. Hann var einfaldlega uppnuminn af Guði. Þess vegna urðu viðbrögð hans við þeim atburðum sem hann varð var við ósjálfrátt skörp og skynsamleg. Hann hafði heyrt af hjónabandi Heródesar Antípasar landstjóra og hinnar metnaðargjörnu Heródíasar, sem hafði yfirgefið mann sinn, Heródes landlausa, en Heródes Antípas hafði farið frá fyrri konu sinni (dóttur Aretasar, hæstráðanda í Nabateu, en það olli landamærastríði). Þarna ónýttust því tvö hjónabönd. Jóhannes hafði einnig gagnrýnt önnur tengsl þeirra sérstaklega: Heródías var afkomandi Heródesar mikla, enda dóttir Aristóbúlosar sonar hans, sem Heródes hafði drepið. En Heródes Antípas var einnig barnabarn Heródesar mikla með annarri konu og því voru þau náskyld (frá Heródíasi voru tveir ættliðir til Heródesar mikla en einn frá Heródesi). Guðspjallamaðurinn Matteus ræðir um fyrsta eiginmann hennar og talar um „konu Filippusar, bróður síns“, en orðið fyrir bróður, „adelphos“, er einnig notað á óformlegan hátt og ásökun Jóhannesar var einfaldlega sú að hann „mætti ekki eiga hana“. Heródes Antípas landstjóri hafði fangelsað Jóhannes að undirlagi Heródíasar.

      Hvað  snertir inntak guðspjallsins, má vera að Jóhannes skírt Jesú og jafnvel talið hann hinn komandi Messías, lamb Guðs – með tilvísun sinni í einn spádómskafla Jesaja um hinn líðandi þjón (Jes 53, 7). En svo hógvært og skynsamlegt var ætlunarverk Jesú að hann uppfyllti í raun annað einkenni þjónsins sem „lætur ekki heyra rödd sína á strætunum“ (Jes 42, 2). Úr fangelsi sínu í virkisborginni í Machaerus, milli Dauðahafsins og eyðimerkur Jórdaníu, sendi Jóhannes sendiboða til að kanna hvort Jesús væri í raun Messías. Vera má að einhverjir tækifærissinnaðir menn hafi þóst vera Messías svo að málið getur hafa flækst, einkum þar sem tengsl þeirra Jóhannesar og Jesú voru engin eftir skírn hans. Ár aðskilnaðar frá samfélaginu gætu hafa varðveitt árangur hins himneska hlutverks Jóhannesar sem hann var kallaður til, en í sumum málum virðist hann hafa einbeitt sér með svo miklum krafti að verkefni sínu, jafnvel þó að hann hafi ekki beinlínis bent á Messías opinberlega. Honum hafði til að mynda ekki fundist nauðsynlegt að láta sjálfur skírast. Þó mætti ætla, miðað við þann hægagang sem var á öllum tjáskiptum á þessum tíma, að hann hefði talið það nauðsynlegt að halda starfi sínu áfram uns boðun Jesú sem Messíasar hefði hvarvetna náð fótfestu.

      Jesús svaraði og benti sendimönnunum á að lækning blindra, lamaðra, líkþrárra og daufra og upprisa dauðra væru táknin sem Jesaja hefði átt við þegar hann ræddi um komu Messíasar. Þessi tákn væru svo mörg að þau hefðu ein og sér átt að nægja fullkomlega. Við þetta bætti hann svo: „Sæll er sá sem ekki hneykslast á mér.“

      En þó að hægt sé að finna að því við Jóhannes að hann hafi efast, þá er Jesús einarður í dómum sínum um Jóhannes. Hann var útvalinn spámaður en ekki vinsæll prédikari sem baðaði sig í vinsældum mikilvægra manna. Í honum fullnaðist spádómur sendimannsins sem „sendur var á undan þér, hann á að greiða þér veg“. Í hebreska textanum sem samsvarar þessu (Mal 3, 1) er talað um „sendiboða“ sem kemur að „ryðja braut“ (og þessu er fylgt í grísku þýðingunni). Engin önnur lesbrigði eru tilfærð í hinni hefðbundnu grísku þýðingu Nýja testamentisins. Jesús talar af myndugleika og fullvissu kennimannsins og fellir lokaúrskurð sinn. En þessar efasemdir um hver hann væri, af hendi manns sem ekki hafði haft tækifæri til að endurnýja þekkingu sína á textum ritninganna í meira en þrjátíu ár, valda því að „hinn minnsti í himnaríki er honum meiri“. Fyrir innblástur Heilags anda eru meðlimir kirkjunnar leiddir „í allan sannleika“. Þetta er nýr raunveruleiki sem er andlega tengdur sögulegum, landfræðilegum og félagslegum þáttum. Sá möguleiki er fyrir hendi að kirkjan, sem konungsríki himnanna, nálgist hinn fullkomna sannleika og þetta sæði endurnýjunar og lífs vakir sífellt í okkur: megi það sameina okkur öll við það að nálgast þrenningu Guðs, en þar varð Sonurinn maður fyrir mennska móður sína og við urðum kjörbörn hans fyrir nána einingu okkar við hann, og þessi móðir elur önn fyrir okkur öllum. Amen.