3. sunnudagur á páskatíma 2009, Stykkishólmur

 

Í hinum postullega síðari ritningarlestri dagsins er kafli úr fyrsta bréfi heilags Jóhannesar. Þó að orðin séu einföld skyldum við ekki halda að þau risti ekki djúpt. En dýptin lýsir sér í einfaldri skynjun og ber því vott um visku. Oft er almenn viska tjáð í málsháttum og hefur sinn áhrifamátt þó að þar sé aðeins hreyft við yfirborðinu. En viska Jóhannesar hefur áhrif vegna þess að hún er einföld og þó svo skír. Orðin eru líkt og fagrir kristallar sem safna birtunni saman á einn stað, en annað kann að færa okkur yfirborðslegri visku fyrir það lífsmagn sem orðin sjálf búa yfir.

            Allt fyrsta bréf Jóhannesar er hugleiðing um eðli og einkenni hans sem hann kallar hér „Orð lífsins“. Hann þreyttist aldrei á að endurtaka sífellt þessa hugmynd um Jesú Krist, Son Guðs, sem Orð Guðs. Með þessu á hann við alla þá staði í Gamla testamentinu þar sem segir „Svo mælir Drottinn“. Þarna er Drottinn og hinn fullkomni málsvari hans sem opinberar hann öllum íbúum jarðarinnar því að hann dvelur djúpt innra með okkur. Siðferðislíf okkar samsvarar fullkomlega orðinu „kærleikur“. „Syndleysi“ er það ástand mannsins sem er nauðsynlegt áður en Guð getur tjáð okkur raunveruleika kærleikans, sem er hann sjálfur. Aftarlega í bréfi sínu segir hann: „Við vitum að börn Guðs syndga ekki, hann sem er sonur Guðs varðveitir þau og hinn vondi snertir þau ekki.“ En í þessum pistli segir hann: „Ef einhver syndgar, þá höfum við málsvara hjá Föðurnum, Jesú Krist, hinn réttláta. Hann er friðþæging fyrir syndir okkar.“ Ef kristinn maður hefur ekki drýgt „dauðasynd“, er í honum eitthvað guðdómlegt sem er hreint og syndlaust.

            Í þessum versum skoðar Jóhannes hvernig við getum haldið þessu lífi innra með okkur og verið viss um að það varðveitist þar. Því allir menn eru að einhverju leyti óstöðugir og í þeim er vottur af því óréttlæti sem kom í stað hinnar góðu reglu réttlætisins í okkur og er áfram að verki þar. Þetta er leyndardómurinn um fall mannsins sem fyrstu foreldrar okkar urðu fyrir og komu síðan áleiðis til okkar. Samt er til fólk sem hefur ekki hugmynd um syndina. Það eru draumóramenn sem hafa ekki boðið sjálfum sér byrginn og hafa því ekki hugmynd um hvernig þeir eigi að lagfæra það sem miður fer í eigin hugsun. Vera kann að þegar við rekumst á þetta fólk förum við að efast um raunveruleika þeirrar trúar sem við aðhyllumst. Getum við öðlast fullvissu um að allt sé gott, án þess að efast? Og hvernig getum við verið viss?

            Jóhannes hefur einfalt svar við þessu. Við megum ekki láta efasemdir og áhyggjur ná tökum á okkur, því með því rænum við okkur þeirri hugarró sem Guð gefur okkur: djúpum og einlægum friði hugans.Vera kann að við séum þannig hugsandi að hafa sífelldar áhyggjur og efasemdir um okkur sjálf. En sjálfspíning er ekki dyggð og oft rís slíkur vafi vegna lítilla hluta, og er stundum kallað samviskumótbárur.

            Við skulum því spyrja okkur þessarar einföldu spurningar: Viljum við halda boðorð Guðs? Ef svo er, og ef við blekkjum ekki okkur sjálf í þessu efni, þá er það svo að hvað sem truflar hugsun okkar og sál á yfirborðinu, þá höfum við samt fullvissuna um það að hin kyrru djúp eru söm við sig. Það eru sálardjúpin sem öllu skipta, en sál okkar hefur festu í raunveruleika Guðs og getur risið upp til Guðs og fundið Guð í gegnum allan þann ófullkomleika sem einkennir persónuleika okkar. Jóhannes útskýrir þessa hugsun: „Hver sem varðveitir orð Guðs, hann elskar sannarlega Guð á fullkominn hátt. Þannig þekkjum við að við erum í honum.“ Þarna er hvatningin. Líf okkar á ekki að vera fyrst og fremst árekstur við eitthvert óhlutlægt siðferðisgildi, því að siðferðisgildi eru sköpun mannshugans. Lífi okkar er ætlað að vera guðdómlegt líf eins og það birtist í Jesú Kristi, en líf hans getur náð yfir okkar líf þar sem líf hans er takmarkalaust. Ef við prófum sjálf okkur á þennan hátt, ættum við að hafa næga fullvissu um að við „lifum og störfum í Guði og erum í honum.“ Persóna okkar er kölluð til að sameinast guðdómi hinna  þríeinu persóna, en líf þeirra er sameinað hvert öðru í einfaldleika hins eina guðdómlega eðlis. Kristið líf okkar leiðir okkur til að leita eftir fullkomnun þessarar einingar en hún er það eina sem er þess virði að sækjast eftir. En við skulum láta hann, láta hinar þrjár guðdómlegu persónur, segja okkur til með glöggskyggni sem náð geti að innstu rótum hugans: Þannig að einfaldleiki okkar fullkomnist í einfaldleika Guðs. Amen.