3. sunnudagur í kirkjuári 2005, Stykkishólmur

 

          Guðspjall dagsins lýsir upphafi þess er Jesús tók til starfa. Sumt gerðist vegna þess að Jesús átti frumkvæðið og fór að prédika í Galíleu. En sumt, svo notað sé mannamál, var fengið honum í hendur.

          Atburðarásin var eftirfarandi. Jesús hafði verið alinn upp hjá Maríu og Jósef í Nasaret aftur heimkomuna frá Egyptalandi. Jóhannes hafði dvalist í eyðimörkinni sunnarlega í Júdeu. Hann hafði dvalist þar og sóst eftir návist Guðs. Prestssonurinn vildi ekki fylgja í fótspor föður síns heldur sótti annað á huga hans. Meðan hann var enn í eyðimörkinni prédikaði hann: „Gjörið iðrun, himnaríki er í nánd!“ Þessi orð breiddust út um þorp og borgir Júdeu með þeim sem leið áttu um eyðimörkina og heyrt höfðu prédikun Jóhannesar. Prédikun þessi snerti viðkvæman streng í brjósti fólksins og menn löðuðust ómótstæðilega að honum „frá allri Jerúsalem“ og ásamt þeim nokkrir farísear og saddúkear. Jóhannes ávarpaði þá tæpitungulaust og sagði: „Hver kenndi yður að flýja komandi reiði Guðs“ Kannski tók hann heldur hörkulega á iðrun þeirra en verkefni hans var alvarlegt. Fyrstu kynnin af komandi Guðsríki yrðu með einhverjum sem skíra myndi með „Heilögum anda og eldi“. Og Jesús, sem hann hafði boðað, birtist frammi fyrir honum: og hann þekkti hann. Og þegar Jóhannes samþykkti að skíra hann kom Heilagur andi yfir hann svo að hann í mennsku sinni gæti skírt með honum – Heilögum anda, sem til var frá uppafi í guðdóminum með honum og Föðurnum.

          Síðan hélt Jesús út í eyðimörkina þar sem Jóhannes hafði dvalist. Þar átti hann í baráttu við djöfulinn sem reyndi að flekka hreinleika áforma hans. Honum mistókst það og yfirgaf Jesú og englarnir komu til hans og þjónuðu honum í mennsku hans sem staðist hafði prófraunina.

          Þá fór Jesús að kenna opinberlega í Galíleu líkt og segir í guðspjalli dagsins. Hann hafði orðið fyrir áhrifum af freistingunni í eyðimörkinni og hvatti menn nú til iðrunar, jafnmikið eða meir en Jóhannes, en hverjum á sínu heimili í borgum og bæjum Galíleu. Þörf var á nýju frumkvæði, annars konar frumkvæði eftir að starfi Jóihannesar lauk svo snögglega með fangelsun hans. Ákafinn sem fylgdi boðunarstarfi hans var óvenjulegur í Júdeu og olli uppnámi. Farísearnir og hinir skriftlærðu, sem fylgdu ríkjandi siðum, líkaði illa að nokkrir úr þeirra hópi skyldu hafa látið skírast af þessum óvenjulega, ómenntaða manni sem skyndilega birtist í eyðimörkinni. Hann birtist eins og blómjurt í eyðimörkinni, fagur og glæsilegur um skamma stund, og síðan visnaði blómið og eyðimörkin varð jafn hörkulega tilbeytingarlaus og áður.

          Líkt og til að leiðrétta það að svo virtist sem allt þetta félli utan við áætlun Guðs, sá Matteus spádóminn rætast þegar Jesús tók sér bólfestu í Kapernaum, Galíleu og í Sebúlonslandi og Naftalí þar sem hirðingjarnir bjuggu. Og svo fór Jesús að prédika um nákvæmlega sama efni og Jóhannes: „Gjörið iðrun, himnaríki er í nánd!“ En hann talaði til fólksins í heimabyggð þeirra þar sem menn voru í faðmi fjölskyldu sinnar og kunningja.

          Hér, líkt og við svo mörg önnur tækifæri og á svo mörgum stöðum öðrum í guðspjöllunum, er ekki skýrt frá boðskap Jesú í smáatriðum. Það er eins og augljóst hafi verið af samhenginu í hefðum hvers staðar hvaða boðskap hver guðspjallamaður og lesendur þeirra höfðu þegar þegið. Þetta færði þeim mikinn sveigjanleika. Jóhannes hafði ákveðin fyrirmæli handa sérstökum hópi meðal þeirra áheyrenda sinna sem beðið höfðu um þau.

          Með skarpri og áhrifaríkri dómgreind kallaði Jesús fjóra fiskimenn til fylgdar við sig. Jafnvel þetta virtist uppfylling spádóms því að Jeremía hafði spáð fyrir um að Drottinn myndi leita sundurdreifðra barna Ísraels: „Sjá, ég mun senda út marga fiskimenn – segir Drottinn – og þeir munu fiska þá, og eftir það mun ég senda marga veiðimenn, og þeir munu veiða þá á hverju fjalli, á hverri hæð og í bergskorunum“ (16, 16). Hann virtist ekki setja neinar reglur en reiddi sig á að menn tækju boðskap hans af heilum huga. Þeir endurtóku þetta og útvíkkuðu þegar þeir kynntust innihaldi boðskaparins. Hver á sinn hátt en allir í sameiginlegum anda sem sífellt enurnýjaðist fyrir frumkvæði og návist Jesú. Þá var ekki tíminn kominn fyrir hina fyrstu tvo, þá Pétur og Andrés, sem vildu fara á báti sínum til veiða. Í raun hljóta þeir að hafa verið eins og ungu mennirnir tveir sem ég horfði á um stund nálægt þessum sama stað. Annar hélt í endann á neti á landi en hinn synti með hinn endann og ætlaði að láta strauminn eða sund fiskitorfanna fleyta þeim í netmöskvana. Jakob og Jóhannes bjuggu net sín því að hnútarnir höfðu raknað og hreyfing vatnsins og þungi aflans höfðu rifið netið. Kallið kom handa þeim öllum fjórum þegar annríki þeirra var ekki mikið, þeir voru ekki að gera að aflanum og þeir fylgdu honum umyrðalaust. Kall Drottins vors kom við kvikuna í þeim því að Guð ávarpaði sál þeirra á þann hátt sem þeir höfðu aldrei kynnst áður en þeir gáfust samt upp fyrir honum. Í þessum manni gætu þeir dregið andann í anda sannrar bænar, jafnvel áður en markmið hlutverks þeirra hafði komið í ljós.

          Og það gerðist næstum þegar í stað. Hlutverk þeirra var enn persónulegt hlutverk Jesú og þeir áttu að fylgjast með honum og aðstoða hann. Hann tók þá með sér til samkunduhúsanna þar sem hann mátti prédika. Við boðunarstarf hans bættist lækning, hann læknaði hvern sjúkdóm og styrkti hvern veikleika því hann vildi að menn nytu góðrar heilsu og væru sterkir.

          Og í samræmi við þann kafla sem á eftir kemur þá óx umfang lækninga hans hratt að stærð og umfangi. Þeir sem þjáðust af veikindum og sársauka flykktust að honum ásamt þeim sem haldnir voru illum öndum, limafallssjúkum og lömuðum. Þeir komu úr rómverska umdæminu Sýrlandi í norðri, frá Galíleu sem breiddi úr sér til vesturs, frá hinum heiðnu byggðum Grikkja í Dekapólis og löndum hirðingjanna handan Jórdanar, frá Júdeu í suðri og einkum frá Jerúsalem.

          Konungdæmi Guðs var prédikað sem boðskapur og ekki sem lögmál og gæska Guðs birtist í miskunnsömum kraftaverkum. Þarna var ekki um neina þvingun að ræða. Fólkið kom vegna þess að menn fundu fyrir aðlaðandi krafti hans sem þeir höfðu rétt aðeins heyrt sagt frá. Andi Guðs, sem hafði fyrst rekið Jóhannes og síðar Jesú út í eyðimörkina, sendi þá með von og óútskýranlegri þrá til fundar við hann.

          Líkt og gerst hefur ævinlega í kirkjunni í fortíðinni og mun ætíð verða í framtíðinni. Því Kristur er æðsti presturinn og hann kallar menn til iðrunar og að ganga til móts við hann í kirkju sinni, líkt og hann kallar menn til að koma og þjóna sér í þjónustu  kirkjunnar. Amen.