[Į thessari sķdu eru tvaer pretikanir: A er sś rétta og verdur farid med hana į sunnudaginn  og B var valin vegna mistaka en getur verid įhugaverd!]

 

 

4. sunnudagur ķ kirkjuįri (A) 2005, Stykkishólmur

 

          Sķšasta sunnudag hlżddum viš ķ gušspjallinu į žaš er Jesśs kom til Kapernaum og bauš tveimur fiskimönnum aš gerast lęrisveinar sķnir. Hann kom fram af myndugleika og krafti. Og nś snśum viš okkur aš žvķ hvernig gušspjallamašurinn Matteus lżsir bošskap hans.

          Utan viš Kapernaum er fjall sem ęvinlega hefur veriš tengt bošskap hans; žaš er nś kallaš Fjall sęlubošanna. Žarna efst er kirkja og žar voru ķtalskar nunnur viš stjórnvölinn žegar ég kom žangaš įriš 1972.

          Žessi bošskapur sem hefur breytt įsżnd heimsins hefst meš oršunum: „Sęlir eru...“ Žaš er mjög óvenjulegt aš žessi beinskeyttu orš sem virtust svo mótsagna­kennd, skuli sett fram į žennan hįtt en žau fjalla oft um fólk sem ekki viršist viš fulla lķkamlega eša andlega heilsu. Žaš er žessu fólki huggun ķ fyrsta lagi og žörf įminning til žeirra sem įlķta stöšu sķna ešlilega og ósundurgreinanlega frį žeim sjįlfum. Žau eru einnig til žess fallin aš opna augu okkar žvķ žau sżna vilja og innsżn Drottins, sem bošar svo mikla byltingu varšandi hamingju og heill manna.

          „Sęlir“ er orš sem notaš er ķ Sįlmunum: „Sęla“ yfir žvķ aš sjį Guš var takmark sem tališ var afar lofsvert en žaš tengdist fremur fólki sem tališ var hafa nįš įrangri į žessu sviši, en ekki žeim sem virtust hafa glutraš öllu śr höndum sér.

          Oršiš er lķka spįmannlegt. Žaš snżr aš žeim sem įttu ofsóknir og höfnun ķ vęndum ķ framtķšinni sakir fylgisemdar viš Drottin og kenningar hans.

          Žaš snżr meš öšrum oršum aš sönnum gildum lķkt og žau birtast fyrir augliti Gušs. Žaš bošar brottfall óréttlętis svo aš menn geti veriš vissir um aš rangindi verši ekki lįtin óįtalin, né heldur verši dyggšir žeirra, sem litiš er framhjį, lįtnar ólaunašar.

          En hverjar sem įstęšurnar eru, hverjar sem ašstęšur manna eru, žį er eitt žaš įstand til žar sem allir menn sameinast, ķ sęlubošunum: Ķ sęlunni yfir žvķ aš sjį auglit Gušs žar sem engin hętta er į aš neinn tapi. Heišnu heimspekingarnir höfšu gert endalok lķfsins aš takmarki hamingjunnar og tengt žetta ašstęšum mannsins. En sęlubošin śr munni Drottins eru eitthvaš miklu ęšra og varanlegra og beinast aš astęšum sem verša til fyrir trśna.

          Athyglisvert er aš skoša hvernig fyrsta sęlubošiš beinist aš nśtķmanum en hin aš framtķšinni. Žetta sżnir aš Jesśs beinir oršum sķnum aš žeim sem oršnir eru lķtillįtir sakir žess hvernig lķfiš hefur leikiš žį, og eru žvķ „fįtękir ķ anda“. Žeir taka ef til vill ekki eftir žvķ, en óöryggi žeirra, tengt traust žeirri į Guši, sem birtist ķ žvķ aš žeir lašast aš kenningu Drottins, veitir žeim ķ raun ķ nśtķmanum ęšra sęluįstand en žeim sem telja sig njóta blessunar og hamingju eša telja sig eiga rétt į slķku įstandi. Sönn hógvęrš er erfiš og krefst leitandi hugar. Óteljandi afbrigši hógvęršar skortir žaš sem naušsynlegt er. Drottinn beindi mįli sķnu til samvisku žeirra sem stóšu umhverfis hann į fjallinu žegar hann veitti žeim, af gušdómlegri žekkingu sinni, skilning į staš slķkra žjįninga og aš žegar allt kęmi til alls féllu žęr ekki utan viš sviš almįttugs valds Gušs, heldur vęru menn frjįlsir aš žvķ aš meštaka žęr, žolandanum til eilķfs velfarnašar – honum sem fann svo sįrlega til vanmįttar sķns.

          Hann lofaši syrgjendum framtķšarhuggun žó aš žeir yršu aš tjį djśpa sorg sķna aš sinni. Hinum hógvęru lofaši hann jafnrétti į viš ašra. Žį eru žeir sem hungrar og žyrstir eftir réttlęti; hann fullvissaši žį um aš žeir myndu sannarlega öšlast žaš. Hann hughreysti žį sem miskunnsamir eru, žeim myndi sjįlfum miskunnaš verša enda žarfnast žess allir menn. Hann lofaši hjartahreinum aš žeir myndu Guš sjį og žaš eru sannarlega veršug laun! Žeir sem flytja friš fremur en strķš munu kallašir Gušs börn, en hann er Guš frišarins.

          Og loks eru žeir sem ofsóknum sęta. Žó aš žeir žjįist nśna ķ barįttu sinni fyrir réttlęti, žį njóta žeir nś žegar blessunarinnar sem fyrirbśin er žeim sem göfuglyndir eru, žeim sem eru sér mešvitašir um aš brotiš er į réttindum annarra og eru varnarlausir gagnvart žvķ. Allir žeir sem fylgja honum munu verša fyrir hatri og ofsóknum žeirra sem žola ekki ljós kenninga hans; žeirra munu bķša rķkuleg laun į himnum. Amen.

 

 

 

4. sunnudagur ķ kirkjuįri (B) 2005, Stykkishólmur

 

          Ķ gušspjalli sķšasta sunnudags var žvķ lżst er Jesśs kallaši tvo lęrisveina til fylgdar viš sig. Enn ķ dag er Jesśs į ferš meš bošskap sinn ķ fylgd lęrisveina sinna.

          Hann notfęrši sér rétt sinn til aš prédika ķ samkunduhśsunum ķ Galķleu. Ķ grķskri gerš gušspjallsins er sagt aš hann hafi fariš „žegar ķ staš“ aš prédika. Žaš hefur tvenns konar merkingu, aš hann hafi ķ fyrsta lagi gert hlutina rétt, og ķ öšru lagi aš hann hafi fariš žangaš hiklaust. Žessi fyrrum trésmišur er strax farinn aš žróa meš sér sinn eigin stķl. Hann gefur sig undir eins fram viš yfirvöldin og prédikar hiklaust. Įheyrendur hans undrušust žaš sem hann sagši og žaš kom žeim į óvart hvernig honum męltist. Hinir skriftlęršu sįu yfirleitt um aš leggja śt af textanum en mönnum kom saman um aš žeir vęru sérfręšingar ķ lögmįlinu. Žeir höfšu reynt aš gera sjįlfa sig mikilvęga meš žvķ aš fara ķ kringum hvašeina sem žeir fjöllušu um og vķsa sķfellt til lęršra manna; žeir litu fyrir bragšiš śt fyrir aš vera įkaflega vitrir og žeir bęttu śtskżringum viš śtskżringar į žeim textum sem žeir höfšu žegiš ķ arf. Žetta var hvorki ķ fyrsta né sķšasta skipti sem lęrdómur kom ķ staš žess innsęis sem fęrir ljós og lķf. Pétur er sama sinnis og žeir sem gagnrżna margt ķ žess konar kynningu į orši lķfsins.

          Jesśs talar af sannfęringu og mętti. En hann er truflašur af rödd sem kemur śr munni manns, en tilheyrir öšrum. Óhreinir andar hafa žį ašferš aš reyna aš gera allt til aš eyšileggja žaš sem gott er og saklaust. Margir slķkir andar höfšu tekiš sér bólfestu ķ einum manni. Söfnušinum var įreišanlega vel kunnugt um žaš og fannst mašurinn einkennilegur og stundum óvišrįšanlegur og hreykja sér af žvķ aš hafa žennan mikla mįtt.

          Eša kannski var žessi mikli mįttur įnęgšur yfir žvķ aš hafa völdin yfir žesum manni, žvķ žį gat hann opinberaš undarlegan andaheiminn fyrir mönnunum og żtt undir dżpsta ótta žeirra og óvissu. En andarnir ķ manninum kvöldust sakir visku Jesś sem smaug gegnum allt. Žeir hręddust en uršu žó aš jįta aš Jesśs var žeim langtum fremri. Žeir voru įkvešnir ķ djöfulskap sķnum og forheršingu sem var stöšug og eilķf. „Hvaš vilt žś oss, Jesśs frį Nasaret?“ – Viš eigum ekkert sameiginlegt: jafnvel verund žeirra var óbętanlega spillt og alls ekki var neitt śtlit fyrir išrun hjį žeim, svo stašfastir höfšu žeir veriš ķ djöfullegri uppreisn sinni frį upphafi. Og žeir skildu hinsta raunveruleikann sem hlaut aš bķša žeirra: algjöra śtskśfun sem var óumflżjanleg afleišing uppreisnar žeirra, sem jafnvel enn spilltari og verri andar höfšu blįsiš žeim ķ brjóst. „Ert žś kominn aš tortķma oss?“ Kannski ekki enn en hann var ķ žetta sinn aš varna žeim inngöngu ķ tķmabundinn hvķldarstaš – žar sem žeir gįtu rįšskast meš aumingja manninn sem bar žį ķ sér, žar sem žeir gętu dreift huganum um stund frį raunveruleika žeirra sem var óraunverulegur og žyrftu ekki aš horfast ķ augu viš óraunveruleika hans. Lķkt og andhverfa jaršnesks feršamanns gįtu žeir sleppt sér lausum og skemmt sér ķ nżjum heimi annars konar raunveruleika fyrir tilstilli sambandsins sem buršarmašur žeirra tók aš sér og skapaši, įšur en žeir sneru aftur til eymdar žess óraunveruleika sem var fyrir žeim hinn sanni raunveruleiki af žvķ aš žeir höfšu sjįlfir kosiš hann. Og loks birtist žarna öfugsnśin hugmynd žeirra um eigiš mikilvęgi: žeir vissu hver hann var: „Hinn heilagi Gušs“ – rétt eins og žaš gęfi žeim einhvern rétt til aš njóta viršingar annarra.

          Jesśs kvaš fyrst nišur žessa afstöšu. Hugmynd žeirra var rétt en hęfši illa hinum afbakaša oršamętti žess sem žeir réšu yfir. Žetta var djöfullegt ósamręmi og var ętlaš aš hafa įhrif į ašra, en lét žó undir eins ķ minni pokann fyrir sannleika Gušs sem ekki lét žennan leik žeirra sig neinu skipta.

          En hvaš sagši söfnušurinn ķ samkundunni um žetta? Sennilega voru žeir óttaslegnir vegna žess aš losnaš hafši um uppsafnaša illsku og ögrun illu andanna. En Pétur tók aš minnsta kosti eftir žvķ aš viljastyrkur Jesś afhjśpaši hyldżpi žeirrar andlegu spillingar sem žeir höfšu valdiš. En hann einangrar buršarmanninn, fórnarlambiš, frį žessu valdi. Hann skilur žį eftir ķ nekt sinni, varnarlausa, og žegar hann hefur skiliš žį frį buršarmanni sķnum įvarpar hann žį af algjörum myndugleika: „Far śt af honum!“

          Hann įvarpar žaš sem einn ašila sem virtist hafa mörg birtingarform, margskonar nęrveru. Nęrvera hans breiddi śr sér ķ žessum manni sem hafši vķkkaš śt. Setningarnar žrjįr gętu hafa veriš brot af tjįningu einnar nęrveru eša žęr kynnu aš hafa veriš fleiri. Merking žeirra er ekki aš fullu ķ samręmi. Og nś setur Markśs žęr ķ samhengi, leysir žęr frį einstaklingunum og į žessu andartaki engist hann og teygist og opinberar žann skaša sem žessi andsetning hafši valdiš honum. En nś skiptast žeir ekki ķ sundur meš óskipulegum upphrópunum heldur reka upp eitt hljóš. Buršarmašurinn hafši komiš ķ veg fyrir aš andinn gęti horfst ķ augu viš sinn eigin sannleika; andinn hafši fališ óešli žessarar andsetningar og jafnvel sįrsauka hennar fyrir mętti sinnar eigin, öfugsnśnu nęrveru.

          Óešli žessarar andsetningar kemur fram ķ žvķ aš buršarmašurinn teygist til žegar sundurlausir hlutar sįlar hans og lķkama birtast įn hinnar djöfullegu sįrsaukadeyfingar. Hin sanna einangrun andans žegar sumarleyfi hans lżkur svo snögglega ķ žessu fórnarlambi hans, birtist ķ einu miklu ópi. Hann hafši žegiš nokkra huggun af margskiptingu sinni; en žegar djöfullegar andstęšurnar žvinga hann til einingar, opinberast honum óbęrilegur sannleikurinn um sjįlfan sig, žegar endanleg forlög hans birtast andlegri verund hans, žar sem hann į engrar išrunar von sakir uppreisnarinnar sem hann féll ķ įsamt öšrum.

          Mašurinn hrópaši, lķkt og af miklum sįrsauka, og illi andinn fór śt af honum yfir į andlegt sviš sem samvaraši žvķ stjórnleysi sem rķkir innra meš honum. En meš žessu ópi var hann horfinn.

          „Nż kenning meš valdi bar sigurorš af óhreinu öndunum.“ Óhreinu andarnir gįtu ekki annaš en hlżtt žvķ aš sį sem skipaši žeim aš fara var žeim meiri.

          Ekki var viš nein fordęmi aš styšjast. Menntun hinna skriftlęršu sem žekktu ritningarnar gat ekki įorkaš žessu. Įhrifin voru greinilega varanleg. Žaš sem Pétur vissi og hann sagši Markśsi seinna frį, var fyrirboši óteljandi umręšna hér ķ Kapernaum og annars stašar.

          Léttir, eftirvęnting og gleši bergmįla žessi orš: „Žegi žś og far śt af honum!“

          Ekki ašeins Kapernaum, ekki ašeins Galķlea, ekki ašeins Jśdea og Jerśsalem uršu aldrei eins og įšur, eins og upprunaleg uppreisn manna fyrir tilstilli djöfullegs innblįsturs var hin fyrsta ķ röš margra tapašra orrustna. Žetta mun hljóma hįtt og aftur og aftur, žegar skipulag og mįttarvöld heimsins eru endurbyggš til žess sem žau eru, sérstaklega fyrir tilverknaš tveggja orša, og mannkyniš hręšist ekki aš samsinna žvķ. Amen.