4. sunnudagur í aðventu 2008, Stykkishólmur

 

            Í seinni ritningarlestrinum í dag voru lesin þrjú síðustu versin úr bréfi Páls postula til Rómverja. Allir rithöfundar vilja að menn gefi gaum að orðum þeirra. Inntak þeirra er oft eins konar samantekt á því sem hefur verið sagt í orðum og hafa á sér fágað yfirbragð. Það er einkum ef þátturinn er stuttur sem lokalínurnar geta orðið svolítið flúraðar. Þar sem þær eru það síðasta sem menn lesa eða heyra vonar höfundurinn að hann geti miðlað einhverjum hugmyndum sem festast megi í hugskoti þeirra sem til hans heyra.

            En þessi orð bera vitni um geysilegan trúarstyrk. Minnumst þess að lokaorðin kallast á við allt sem á undan er farið og innblásturinn sem Páll hefur fengið er mjög máttugur. Minnumst þess að hann talar um „fagnaðarerindið, sem ég boða“ og á þar við það sem hann prédikar sjálfur. Hann á þar ekki við ritað fagnaðarerindi því það hafði ekki enn verið sett á bækur, þó að sumt af því, – stuttar athugasemdir, eitthvað sem einhver mundi eftir, sögulegur framburður vitna sem sjálfir sáu eða höfðu eftir þeim sem sáu atburðina, væri grunnurinn að hefðinni sem var að myndast. Þarna voru menn að íhuga orð hverra væru hin réttu og kirkjan á hverjum stað skyldi fara eftir, en biskupinn bar sérstaka ábyrgð þar eð hann hafði verið vígður helgri vígslu og fengið hlutdeild í hinu postullega náðarvaldi. Menn voru þegar farnir að líta á þetta efni sem framhald af opinberuninni, þó að hægt væri að leita til innblásturs kirkjunnar til þess að ganga endanlega úr skugga um það hver væri hinn tímalausi innblástur Heilags anda samkvæmt hugmynd Krists, en allt átti það uppruna sinn í Föðurnum.

            Páll vissi vel um þennan innblástur er hann las bréfið fyrir Tertíusi, en svo hét ritari hans.

            Í fyrstu setningunni er kenning sem hann fullyrðir að sé guðlegs uppruna. Páll segist boða sitt fagnaðarerindi en andi þess er svo nálægur anda Föðurins að Faðirinn gefi hlustendum sínum styrk til að lifa í samræmi við það. Fagnaðarerindið hlýtur að hafa verið orðið nákomið þeim sem meðtóku það og þó að þeir hafi ekki lagt það sérstaklega á minnið þá var það samt hluti meðvitundar þeirra. Rétta leiðin er að boða það, lesa það upp fyrir mönnum, því að postularnir voru vissir um að brunnur þekkingar hans og hæfileikar fyndu leiðina að réttu orðunum til að tjá þetta allt. Sá raunveruleiki og líf eru tímalaus leyndardómur; ekki leyndardómur sem þarf að leysa heldur mikill og djúpur raunveruleiki sem menn áttu að þiggja. Endurhvarf er aðferðin til að þiggja það sem postulinn og prédikarinn flytur og færir þá fullvissu að það sem hann segi grípi hlustandann og opni huga hans fyrir hinum æðri raunveruleika. Þarna er ekki verið að hefta frelsið heldur færa andann á æðra stig frelsis sem áður var óþekkt. Fyrrum var hann lokaður inni í sjálfum sér og þorði varla að fara út fyrir sjálfan sig. En fyrir sakir þess hve leyndardómurinn er mikill sem opnast fyrir augum hans, verði hann að rísa upp með þessari opinberun til uppruna hennar og þiggja allan þann styrk sem með henni býðst. Áður hafði hann verið óákveðinn og frestað því að taka beina ákvörðun. Nú verður hann að játa að það sé ekki í samræmi við raunveruleikann og að hann sé nú hluti æðri veruleika sem er raunveruleiki Guðs í hans mikla og tímalausa leyndardómi.

            Páll hafði fundið orð til að tjá þetta í prédikun sinni til heiðingjanna og flutti þessi orð – fagnaðarboðskap sinn – sem var styttur niður í örfá einföld orð, og þetta samsvarar raunveruleika hins tímalausa leyndardóms. Heiðingjarnir höfðu einnig meðtekið boðskapinn án þess undirbúnings sem Gyðingar höfðu fengið, einkum eftir að þeir höfðu reynt framhjágöngu páskanna í Egyptalandi og þegið lögmálið úr hendi Móse, kristaltæran einfaldleika hans og breyttu samkvæmt því í „hlýðni við trúna“. Rit Gyðinga innihaldi kjarna þessa samfundar við Guð og þetta hafði birst í leyndardóminum sem Jesús Kristur hafði opinberað. Þarna mættust Gyðingar og heiðingjar á jafnréttisgrundvelli. Það var sönn viska fólgin í því að lifa lífi hins eilífa leyndardóms. Páll segir kjarnyrtur: „honum einum, alvitrum Guði“. Það er „að hafa aðeins þá visku er lyftir upp til Guðs því hann er viskan“.

            Slík viska er líf í hinum eilífa leyndardómi og í þeim leyndardómi verða menn lofgerðarverur og samsvara  leyndardóminum með því að taka þátt í raunveruleika hans. Þetta er dýrð: í Guði og í þeim sem trúir og er til „í hlýðni við trúna“. Dýrð í báðum og þetta er sama dýrðin. Rétt eins og Guð styrkir með því að veita kraft til að lifa samkvæmt prédikun Páls, boðbera Guðs orðs sem tjáir það með fullkominni vissu og skýrleika. Því sé „alvitrum Guði fyrir Jesú Krist dýrð um aldir alda.“  Amen.