4. sunnudagur í aðventu 2009, Stykkishólmur
Öll vitum við að Betlehem er fæðingarstaður Messíasar. Þegar Efrata er bætt við kemst fullt samræmi í orðið í eyrum hlustenda. Orðið merkir „frjósamur“. Það er að sjálfsögðu tengt spádómi Jesaja (sennilega frá því um þrjátíu árum fyrr, og því enn í manna minnum, „yngismær verður þunguð og fæðir son“ (Jes 7, 14). Upprunans var að leita í ættflokki sem settist að nærri Betlehem. Þar myndi Messías fæðast, sem hæstráðandi. Hann myndi endurreisa einingu Ísraels en (líkt og Davíð) vera hirðir sem mun „standa sem hirðir þeirra í mætti nafns Drottins“ (Míka 5, 3). Hann var augljóslega kosinn til að koma reglu á hugsanir lýðsins. Þó er erfiðleikum bundið að koma reglu á inntak spádómsins. Í næstu orðum er rætt um Assýríu: „Ráðist Assýringar inn í land vort ... teflum vér gegn þeim sjö hirðum og átta smurðum leiðtogum. Þeir munu vaka yfir landi Assýringa með sverð í hendi.“ En í undanfarandi kafla (4, 11–13) er rætt um eyðingu óvinarins, sem liggur eins og „kornknippi á þreskivelli“, sem líklega á að sýna undarlegan ósigur Sanheríbs Assýríukonungs í umsátrinu um Jerúsalem. Á eftir fylgir spádómskafli um útlegðina til Babýlon sem átti að koma í stað Assýríu. Reyndar spáir Míka þessu ásamt fleirum sem telja Ísrael verðskulda eyðingu en líkt og aðrir telur hann að Ísrael, sem hann kallar Síon, muni á endanum sigra. Þetta er andstætt öllum spám um framtíðina. „Þeir sem eftir verða af Jakobs ætt verða sem dögg frá Drottni, gróðrarskúr úr grasi. Þeir vænta einskis af neinum og binda ekki vonir við mannanna börn. Þeir sem eftir verða af Jakobs ætt meðal þjóðanna verða sem ljón á meðal skógardýra“ (5, 6–8). Að þessu leyti er spádómur Míka spádómur vonar en hann einkennist af því að þjóðin er óverðug og henni stendur ógn af voldugum ríkjum úr norðri sem munu ná yfirhöndinni tímabundið.
Undir þessum tvöfalda þrýstingi sakir mikils veikleika heima fyrir og mikillar ógnar að utan, opinberar Míka vonina sem ekki er sama eðlis. Hinu jákvæða við komu Messíasar er lýst án nokkurrar ábendingar um það hvernig hann muni vinna sigra sína. Það bendir til þess að Messías muni reiða sig á annað og meira en mátt mannanna sem eru augljóslega að verki. „Þann dag mun land þitt (Ísrael) stækka að mun. Þann dag munu menn snúa aftur til þín frá Assýríu og Egyptalandi“: ríkjanna voldugu sem liggja að Ísrael og ríkinu stafaði svo mikil ógn af (7, 11–12). Og það verður af völdum leiðtoga sem verður líkt og hirðir yfir hjörð sinni. Þetta eru orðin í bæn Míka: „Gættu þjóðar þinnar með hirðisstafnum, þinnar eigin hjarðar.“ Kjarrskógur umkringir gróðurlendurnar og þessi sýn samsvarar komu Gyðinga frá Egyptalandi þegar þjóðir heiðingjanna „munu óttast þig og virða“. Þetta er það sem eftir stendur í lok spádómsins en þá bætir Míka við innilegri ósk til Guðs um fyrirgefningu: „Og enn sýnir hann oss miskunnsemi, hann fótumtreður sök vora. Já, þú varpar öllum syndum vorum í djúp hafsins. Þú munt halda tryggð þinni við Jakob og sýna Abraham miskunnsemi eins og þú sórst feðrum vorum forðum“ (7, 18–20).
En þessi Messíasarspádómur bendir á annað sem enn var ekki komið fram. Það varð þó að segja og segja af fullkominni sannfæringu þó að mikilvægi þess myndi ekki koma fram að fullu. Það hafði verið hluti meðvitundar Gyðinga um aldir þó að hinir skriftlærðu hafi ráðlagt Heródesi konungi að vísa málinu til vitringanna þriggja sem komnir voru úr Kaldeu eftir leiðsögn stjörnunnar sem skein svo skært og vísaði þeim leið. Heródes viðurkenndi sannleiksgildi spádómsins og óttaðist um endasleppa framtíð valda sinnar eigin ættar, sem hún hélt aðeins í skjóli rómversku hernámsaflanna. Heródes óttaðist þennan andstæðing því hann hélt að hann yrði herkonungur en sjálfur var hann aðeins föðurlandssvikari sem aðrir héldu hlífiskildi yfir. Í þessari brjálsemi sinni reyndi hann að drepa barnið svo að mæðurnar, líkt og Rakel (Jer 31, 15), myndu gráta börn sín og barnið Messías yrði eitt þeirra. Þess vegna var sagt: „Ristu hörund þitt, ræningjadóttir (þ.e. Síon). Þeir hafa gert oss umsátur og með sprota löðrunga þeir leiðtoga Ísraels“ (4, 14). En fyrir varúðarorð engilsins og aðgát Jósefs og Maríu komst Messías undan. En hann myndi þó snúa aftur sem „góði hirðirinn“, eins og hann sagði sjálfur og hann myndi leiða hjörð sína í hagann og út úr hinum dimma skógi myrkrar tilveru þjóðarinnar. Í lokakaflanum er aftur fjallað um hjörð í haga í gæslu hirðisins: „Hann mun standa sem hirðir þeirra í krafti Drottins, í mætti nafns Drottins, Guðs síns“ (Míka 5, 3–4). En þegar þarna var komið sögu hafði hann nefnt til nýjan þátt sem honum hafði vitrast í sýn: „Uppruni hans er í fjarlægri fortíð, á hinum elstu dögum“: en það er uppruni sem er að minnsta kosti samur og jafn í allri sögunni, en þó þyrfti Kristur að koma og túlkun Jóhannesar guðspjallamanns sem endurtók það sem Jesús staðhæfði í musterinu: „Fyrir Abraham var ég“, og setti fram túlkun sína í upphafi guðspjallsins: „Í upphafi var Orðið og Orðið varð hold“.
Í öllum þessum áreiðanlegu spádómum birtist sannleikur sem var innblásinn af guðdómnum sjálfum. Þá varð að varðveita í hreinleika sínum svo að fullnun þeirra myndi staðfestast þegar þeir loksins sannarlega uppfylltust. Þessi spádómur var gerður mörgum öldum áður en hann kom fram; hann var stuttur en hnitmiðaður, jafnvel varðandi önnur málefni sem hann tengdist líkt og kröftugur segull; hann var í andstöðu við ríkjandi hugsunarhátt í Ísrael sem átti í vandræðum innra sem ytra; í honum kom fram fullkomin vissa sem var ólík bakgrunni tímans; þar birtist eining sagnfræðilegra tilvísana um raunverulegan stað fæðingarinnar en hún yrði afar óvenjuleg á mannlegan mælikvarða en þó algjörlega nauðsynleg og boðaði ekki aðeins komu stríðshetju heldur einnig hirðis; hann er einstakur í óumflýjanlegri guðdómlegri opinberun sinni og er ætlaður öllum þjóðum á öllum tímum.