4. sunnudagur í föstu 2006, Stykkishólmur

 

            Drottinn vor beinir sjónum sínum að einu erfiðasta atriði til túlkunar sem unnt var að finna í Gamla testamentinu. Það nær allt aftur til þess er Ísraelsmenn voru á ferð sinni um eyðimörkina. Þeir misstu þolinmæðina og jafnaðargeðið og því hafði eyðimörkin ekki þau áhrif á þá sem skyldi.

            Þeir mögluðu enn yfir þeirri áætlun Móse að leiða þá út af Egyptalandi. Þeir gleymdu þrældómnum og erfiðisvinnunni sem verið hafði hlutskipti þeirra. Þeir hugsuðu aðeins um lystisemdirnar sem þeir höfðu notið. Í eyðimörkinni höfðu þeir aðeins þetta „léttmeti“, manna, sem var heldur rýrt til matar. Þeir þurftu hvorki að sá né uppskera til manna-brauðsins heldur lásu þeir það einfaldlega upp af jörðinni á hverjum morgni.

            Þá birtist fjöldi höggorma eða snáka. Þeir voru eitraðir. Fólkið óttaðist þetta en þeir urðu að líta til þess að Móse leiddi þá, og Guð leiddi hann. Þeir sáu að þeir voru varnarlausir gagnvart bítandi eitursnákunum en skildu þó að þetta voru skilaboð sem komu beint frá Guði. Þeir sáu að eina færa leiðin var að hefja gönguna að nýju.

            Því fóru þeir til Móse og báðu hann að vera milligöngumann og bjarga þeim frá eitursnákunum. Og Guð sagði honum hvað hann ætti að gera.

            Við verðum að gera okkur grein fyrir því að tvö lögmál liggja að baki bataferlinu í læknavísindunum. Í öðru þeirra felst lyfið sem við tökum og er andstæða sjúkdómsins, það ræðst gegn veikindunum með því að standa á móti þeim. Þetta er kallað „gagnveikislækningar“, „lækning með andstæðum“. Þetta hefur verið meginlögmál læknavísindanna frá því á þrettándu öld og talsmaður þess var einkum múslímski læknirinn og heimspekingurinn „Avicenna“ sem bjó þar sem nú heitir Írak. Hin aðferðin er að hvetja líkamann til að framleiða svo mikið af sömu eituráhrifum og sjúkdómurinn framleiðir að náttúrlegur lækningamáttur líkamans eflist til muna, og hið læknandi ónæmiskerfi líkamans styrkist mikið, og þá myndi ekki þurfa nema lítið af lyfjum til að lækna sjúkdóminn.

            Móse var hvattur til að gera eitthvað eins og þetta. Hann átti að gera eirorm. Nafnið yfir orminn var hið sama og það sem notað var til að berjast gegn eiturormunum. Hann átti að setja orminn efst á stóra stöng. Og hver sá sem bitinn var af ormi og fann til sársauka og hefði ella dáið átti að líta til eirormsins. Og eirormurinn mikli sem Móse lét gera læknaði þá. Þetta var eina mögulega lækningin.

            Þarna var fyrsta lögmálið að verki.

            Síðan ber að nefna þá staðreynd að allt sem við gerum hefur miklu meiri þýðingu en okkur er sýnileg. Þegar þeir settu eirorm upp á stöng svo að fólk gæti horft á hann af ákafa og beðist lækningar, var um að ræða nokkurs konar forspá um það sem verða myndi í framtíðinni. Þetta líktist dauða Jesú en rómversku hermennirnir reistu hann upp á krossinn. Fyrir Rómverjum og þeim Gyðingum sem hvöttu þá til verka vakti að útrýma Jesú og hreyfingu hans. En Guð sneri því sem var ætlun þeirra upp í andstæðu sína. Þegar Jesús var reistur upp á krossinn var þar í raun um fórnfæringu að ræða. Jesús færði sjálfan sig að fórn í því sem virtist dauði glæpamanns – heimsins vegna! Sársaukafullur dauði hans var lúkning skuldar sem ekki var unnt að gjalda á neinn annan hátt. Því dauði Guðs, sem fórnaði sjálfum sér sem fórnargjaldi fyrir mannkynið, myndi greiða skuld þá skuld sem mannkynið gæti ekki sjálft staðið skil á.

            Dauði hans jók skuld mannkyns við Guð jafnvel enn meir og afleiðingar hans tryggðu hin óendanlega góðu erindislok aftökunnar sem umbreyttist í fórn.

            Myndir krossins eru hvarvetna. Til eru stórir krossar, mótaðir, málaðir, búnir til úr mósaík í kirkjum okkar. Við setjum litla krossa upp á veggi húsa okkar. Við getum borið litla krossa í keðju um hálsinn og það er að minnsta kosti kross hangandi í rósakransinum okkar.

            Við eigum að virða þessa krossa því að kross Krists gerir okkur að því sem við erum, því hann hefur sama lækningamátt andspænis öllum mönnum. Hvatinn til að heiðra krossinn á djúpar rætur í siðvenjum kristninnar, djúpt í raunverulegu hjarta hennar. Þau orð sem við notum ná engan veginn að tjá það sem er raunverulegt ástand okkar og þarfir. En orðlaus tillit, beiðni um hjálp, beiðni um náð, beiðni um fyrirgefningu, beiðni um ljós fyrir okkur og vini okkar eða ættingja sameinar mannkynið á besta hugsanlegan hátt. Þetta ástand er alvarlegt, raunsætt, skynjandi og fræðandi. Látum Guð taka við! Látum Guð taka völdin af okkur! Og krossinn er einmitt tákn um þetta því hann táknar einmitt það gjald sem greitt var. Við áköllum þann atburð sem greiddi allar skuldir hverrar syndar allra manna í hvert sinn sem sama fórn krossins er færð á ný þegar hún er tignuð í kirkjunni í messufórninni eða altarissakramentinu.

            Þessi atburður er hinn sami andlega endurtekinn aftur og aftur. Guð gleymir okkur ekki og við megum ekki gleyma Guði í hinum mikla leyndardómi hans, í átakanleika hans og sársauka.

            Og síðan lítum við upp í leit að náð. Rétt eins og hinir fáu trúuðu biðu við krossinn þegar jafnvel heimurinn myrkvaðist og fortjald musterisins rifnaði loks. Og öllu þessu var spáð fyrrum þegar Móse bjó til eirorminn en frammi fyrir honum gátu Ísraelsmenn tjáð angist sína og von með því að horfa á hann. Og við gerum hið sama í lífi okkar þegar það er orðið að eyðimerkurgöngu og við verðum fyrir biti höggormanna en læknumst fyrir sýn Krists, negldan upp á krossinn, líkt og eirormurinn sem haldið var uppréttum á lofti okkur til íhugunar og endurlausnar. Amen.