4. sunnudagur í föstu 2010, Stykkishólmur

 

      Við  minnumst þess að þjónar og verkamenn á búgarði föðurins og sona hans hafa tæplega tjáð persónulegar tilfinningar sínar sem þeir gætu þó hafa búið yfir. Þeir hafa sennilega rætt málið sín á meðal og það hefði ekki verið undarlegt – innan ramma dæmisögunnar – að þeir hafi skipst í tvo hópa, þá sem studdu yngri bróðurinn sakir sjálfstæðis hans, að minnsta kosti í upphafi, og sennilega vaxandi hóp hinna sem hafa fylgt eldri bróðurnum að málum vegna staðfestu hans. Þá hefur faðirinn enn verið einangraður með þá skyldu sína að binda enda á þetta hneykslismál fjölskyldunnar sem týndi sonurinn hikaði ekki við að kalla yfir sína nánustu. Án ábyrgðar hefur ekki orðið neinn varanlegur stöðugleiki. Faðirinn kynni að hafa haldið áfram að svipast um eftir syni sínum um alla framtíð. Vandi fjölskyldunnar varð vegna hinnar óábyrgu kröfu um að týndi sonurinn hlyti skerf af fjölskylduarfinum. Þetta hafði áhrif á alla þá sem komu við sögu. Þeir áttu allir í hinum mestu vandræðum.

      Menn hafa áreiðanlega haft samúð með föðurnum og verið  sorgmæddir yfir ákvörðun týnda sonarins. Og svo varð málið  enn flóknara þegar eldri sonurinn neitaði að sætta sig við  þetta. Af kynnum mínum við svipuð mál að dæma, hefur stöðugleiki og langlundargeð föðurins verið einstakt og áreiðanlega til góðs því að von hans kom í veg fyrir að fjölskylduböndin röknuðu sundur og þar með góður orðstír hennar.

      Spurt hefur verið um móðurina. Var faðirinn ekkill? Oft mæða slík mál á móðurinni og samúð hennar og skilningur hefur síðan áhrif á aðra í fjölskyldunni. Í rauninni er faðirinn fulltrúi fyrir einingu og sameiningu Guðs sem hins himneska föður; breytni hans var frá öllum sjónarmiðum upphafin. Hann er einstakur því hann hefur svo margt að gefa andlega og siðferðislega. Um leið og mátturinn tengist siðferðilegu réttlæti eru lausnar að vænta.

      Og máttur hans kemur þarna mjög við sögu því hann verður að sannfæra eldri soninn og bróðurinn sem ekki vildi fyrirgefa um að koma inn og taka þátt í hátíðahöldunum, að hlusta á tónlistina og borða kjöt af alikálfinum í sáttamáltíðinni með bróðurnum sem hafði beðið algjört siðferðilegt skipbrot, og gildi hans ollu eldri bróðurnum viðbjóði og reiði. Tökum eftir því að faðirinn á síðasta orðið þegar hann umfaðmar hann og tjáir honum djúpa og einlæga ást sína.

      Við  vitum ekki hvert hugarástand eldri bróðurins var. Ber okkur að  skilja það svo að hann hafi látið orð föðurins hafa þau áhrif á sig að hann vildi sættast við  bróður sinn? Drottinn vor segir ekki að hann hafi fylgt föður sínum til veislunnar og hann er augljóslega fullur vandlætingar. Hann segir föður sínum að hann hafi aldrei fengið að bjóða vinum sínum til fjölskylduhátíðar. Þetta var augljóslega óréttlæti sem hafði búið um sig í brjósti hans árum saman og hafði sennilega aldrei verið rætt áður. Ef bróðirinn sem ekki vildi fyrirgefa hefði átt síðasta orðið hefði málið verið óleyst áfram og sáttum slegið á frest um óákveðinn tíma. En með þessu móti hefur fengist fram fagurfræðilegt og dásamlegt réttlæti sem hefur smám saman dregið úr reiði og mismun, uns allt slíkt hefur horfið og nýtt tímabil hafist. Það hefur krafist hetjulegra dyggða að fyrirgefa bróður sínum þegar tilfinningarnar hafa verið jafn miklar. Skiljanlegra hefði verið og öruggara að sveipa málið í sameiginlegri þögn og í dæmisögunni hefði slík lausn verið mikilfengleg og endanleg: aðstæður andartaksins væru of hlaðnar tilfinningum til hægt væri að greiða úr málum með orðum. Aðeins hin guðdómlega lausn langlundargeðsins gætu hafa leyst þann vanda sem bættist við hin upprunalegu vandræði, og eldri bróðirinn hefði leyft hinni guðdómlegu miskunnsemi að milda hug sinn og sefa reiðina – en þó sennilega ekki fyrr en honum væri runnin hún. Okkur er látið eftir að finna lok sjálfrar sögunnar og niðurstaðan sem við komumst að byggist á reynslu okkar og samúð í samræmi við það sem sameiginleg reynsla okkar af hverfulleika lífsins hefur fært okkur.um leið djúpt og áhrifaríkt. Amen.