4. sunnudagur í kirkjuári 2007, Stykkishólmur

 

Frásögn guðspjallsins kemur strax í kjölfar þess frá síðasta sunnudegi. Jesús er kominn aftur heim eftir að hafa þegið skírnina hjá Jóhannesi og fullur anda prédikaði hann á ferðalaginu. Nú er hann kominn til baka til Nasaret.

Heilagur andi vígði hann sem mann og fékk honum vald til að tala af áður óþekktum myndugleika sem þó féll svo vel og auðveldlega að hverju mannshjarta. Hann öðlaðist einnig við þetta djúpan skilning á mannssálinni, hvort heldur einstaklingsbundið eða sameiginlega. Sannarlega hafði hann hlotið smurningu andans til að prédika fyrir fátækum.

Fyrst dást íbúarnir í heimaborg hans yfir skilningsgáfu hans, en hann veit að sú aðdáum mun aðeins vara í fáeinar sekúndur, lofsyrði þeirra hljóðna og brátt muni hugur þeirra stefna annað. Það sýnir að þeir geta ekki lengi hjálparlaust viðhaldið hreinni guðdómshugsun. Ætli hann myndi ekki vilja létta af þeim byrðinni af að hugsa um þá sem sjúkir eru og haldnir illum öndum? Jesús verður strax var við þetta í hugsun áheyrenda sinna, jafnvel áður en sú hugsun er orðin þeim sjálfum fyllilega ljós. Hugarafl hans hafði skilið hvað þeir hugsuðu áður en þeir skynjuðu það sjálfir og hann bregst undir eins við og skýrir þeim frá því hvers þeir væntu.

Í frásögninni kemur fram svar við spurningunni sem vakir áfram eftir að lestrinum á frásögninni um Elía er lokið: Af hverju gaf Elía aðeins heiðnu konunni að borða; og frásögninni um Elísa: Hvers vegna lét hann sér nægja að lækna sýrlenskan hershöfðingja af líkþránni – þegar svo margir Ísraelsmenn þjáðust af sama sjúkdómi? Og hann segir Nasaretbúum að þeir skyldu ekki telja sig meðal Guðs útvaldra. En ferðalag Elía um skraufþurra Sarepta í Sídonlandi hafi verið fyrir guðlega skipun og þegar hann reisti upp son ekkjunnar var það til tákns um ægivald Guðs. Um stundarsakir tekur hinn mannlegi Jesús á sig allt vald Elía og hlutverk: Hann er maður sem starfar algjörlega undir valdi Guðs, fer þangað sem andi Guðs leiðir hann og aðeins þangað sem Guð vill að hann fari. Andlegur máttur hans er óheftur og í honum er einnig falið mannlegt eðli hans.

Jesús sýnir því að hann stendur undir valdi og beinni stjórn Guðs, og hann veit að íbúarnir í Nasaret vilja notfæra sér hann við að framkvæma eigin áform og þarfir.

Sennilega urðu íbúarnir fyrst bálreiðir þegar ljóst varð að hann ætlaði ekki að lækna þá sem sjúkir voru meðal þeirra, en þeir jafngiltu ekkjunum og hinum líkþráu í Ísrael. Eftirvænting þeirra var orðin nærri óendanleg í návist þessa spámannlega kraftaverkamanns.

Sannleikurinn er sá að þessi afburðamáttugi spámaður gat ekki vikið af vegi Guðs máttar og Guðs vilja. Fólkið sýndi að það hlýddi ekkert endilega vilja Guðs, heldur fyrst og fremst sínum eigin duttlungum. En bæjarbúar sáu þó þarna dóm Guðs sem nýr Elía færði þeim. Þeir héldu að þeir gætu spillt honum með því að ganga af spámanninum dauðum sem hafði snúið eftirvæntingu þeirra algjörlega við. En það væri ekki verk dómarans á staðnum. Þeir héldu ranglega að Guð sæi ekki feigðarflan þeirra uppi á fjallsbrúninni. En Guð var mitt á meðal þeirra, helgaður sem maður og stýrði öllu í raun með óskeikulleika hinnar æðstu skynsemi.

Hættan á að heiftin hlaupi með menn í gönur er ávallt fyrir hendi. Hérna var hún komin út fyrir öll takmörk.

Þetta er í raun fyrirboði endanlegrar krossfestingar hans. Meðal þeirra sem hrópuðu úti fyrir höll Pílatusar hafa áreiðanlega verið einhverjir sem þarna skiptu um skoðun á honum, einkum þeir sem ekki gátu skilið að Messías gæti verið auðmjúkur. Þeir æptu að honum og ráku hann út úr Jerúsalem, út fyrir borgarmúrana (líkt og íbúarnir í Nasaret), til Golgatahæðarinnar. En við þær aðstæður, en þá var ekki lengur um neins konar æfingu að ræða, héldu þeir honum ekki. Þeir voru ekki þjálfaðir menn sem báru vopn og fóru eftir fyrirmælum. Þeir glöddust við að sjá að hermenn Pílatusar létu hann ekki sleppa og kæmu til leiðar krossfestingunni með nöglum sínum og köðlum sem engin mannleg undankoma væri frá.

Ekki mannleg undankomuleið, nema þá fyrir tilverknað Guðs: „Í þínar hendur fel ég anda minn“. Og þannig slapp mannlegur andi Jesú úr höndum þeirra til þess sem var honum sameðlis.

Þessir atburðir báðir renna hvor saman við annan. Báðir voru mikil synd gagnvart Heilögum anda og báðir löðuðu þeir fram afar óstöðugt hviklyndi – nánast broslegt – mitt í hinum alvarlegustu aðstæðum. Amen.