4. sunnudagur í föstu 2005, Stykkishólmur

          Í Jóhannesarguðspjalli er að finna safn persónulegra frásagna og er þessi hin lengsta. Hún er jafnframt fjörug og fjallar um einkar alvarlegt málefni.

          Farísearnir töldu sig standa í ljósi Guðs en þeir voru andlega blindir. Þeir högguðst ekki í blindu sinni þrátt fyrir allar vísbendingarnar. Þessi maður sem sagt er frá fæddist blindur og í honum birtist allt mannkyn frammi fyrir endurlausninni sem Kristur veitti því, hann gat ekki séð heiminn umhverfis sig og aðeins heyrt lýsingar á honum sem hann hefði getað sannreynt með snertingu, og hann var því fjarri því ástandi sem hinir sjáandi voru í og taka því sem sjálfsögðum hlut: hann skyldi nú sjá heiminn með heilum og þakklátum augum.

          Hann grátbændi ekki um lækningu. Lærisveinarnir vildu finna góða ástæðu fyrir blindu hans. Ekki til að tengja hana syndum hans, heldur við syndir foreldra hans. Nei, sagði Drottinn vor, öll ævisaga hans verður skiljanleg í ljósi verka Guðs sem fylgja í kjölfarið á því að menn tengja á yfirborðslegan hátt eðlilega fötlun við syndir. Hann bjó til leðju úr mold og munnvatni sínu, úr hans eigin helga líkama. Með þessu sameinaði hann himin og jörðu. Í eitt andartak varð maðurinn, sem hafði verið blindur frá fæðingu, að samkomustað himins og jarðar, til að sýna að Guð, í Jesú Kristi, hafði ekki gleymt manninum sem hann hafði gjört, heldur myndi koma á lifandi sambandi kærleika og skilnings manns við himininn. „Farðu og þvoðu þér í lauginni Sílóam.“ Þetta var laug í miðri borginni sem fékk vatn frá uppsprettu utan múranna. Orðið um þvott er orðið sem notað var um trúarlega hreinsun andlits, handa eða fóta.

          Við getum rétt ímyndað okkur hvaða hugsanir leituðu á hann þegar hann hélt þangað í fylgd velunnara sinna. Hann hafði ekki beðið um neitt, en hann trúði. Hann fann að munnvatnsleðjan huldi augu hjans. Hann var kominn í samband við hreinan heilagleika. Blindu er oft líkt við það að hreistur sé yfir augunum. Þegar hann þvoði burt munnvatnsleðjuna fór hreistrið um leið. Hann komst þegar í stað í samband efnisheim hinna sjáandi fólks, byggingar og stræti sem mynduðu eina heild við hljóðin sem hann heyrði og nú birtist honum loks allur heimurinn í heild sinni. Jesús hélt svo fljótt leiðar sinnar að viðstaddir hljóta að hafa sagt honum nafn mannsins sem læknaði hann.

          Skemmtileg frásögn fylgir í kjölfarið og Jóhannes veit nákvæmlega hvernig á að setja hana fram til þess að sýna fordóma sumra áheyrandanna. En maðurinn þráast við og svarar fimlega öllum spurningunum. Hann hafði öðlast upplýsingu hugans fyrir ljós sýnarinnar.

          Hann svaraði þeim sem héldu að ef til vill væri hann ekki sá blindi ölmusumaður sem þeir mundu eftir, heldur líktist honum, og sagði: „Ég er sá!“

          „Hvernig fór hann að þessu?“ „Maður að nafni Jesús bjó til leðju, smurði henni á augu mín og sagði mér að fara til lindarinnar í Sílóam að þvo mér – og ég veit ekki hvert hann fór.“

          Þeir fóru með hann til faríseanna sem voru mestu lögspekingarnir. Sumir sögðu: „Maðurinn sem hjálpaði honum heldur ekki hvíldardaginn“, og þar með var hann vanhæfur til að vinna Guðs verk. Hugur annarra var opnari: „Hvernig getur syndugur maður gjört þvílík tákn – líkt og spámennirnir?“ Aðrir spurðu manninn: „Hver heldur þú að hann sé?“ Svarið kom um hæl: „Hann er spámaður.“ Þeir kölluðu því á foreldra hans: „Hvernig er hann orðinn sjáandi?“ Þau fullvissuðu faríseana um að hann væri sonur þeirra og hefði fæðst blindur. En þau vöruðust að sýna Jesú of mikla samúð því þá kynnu þau að verða samkunduræk.. Því sögðu þau: „Spyrjið hann sjálfan.“

          Farísearnir gáfu þar næst það formlega svar sem þeir héldu að þeim bæri að gefa: „Gef þú Guði dýrðina“, og hófu svo yfirheyrsluna á ný. Þeir vildu fá fram mótsagnir hjá vitninu. En maðurinn sá við þeim. „Hann er syndari“, sögðu þeir. „Það skiptir ekki máli“, sagði maðurinn, „og ég hef þegar svarað ykkur til um það hvernig hann fór að.“ Hann hafði safnað sér talsverðum þekkingarsjóði meðan hann var blindur, og var skynsamur að auki. Og hann spurði þá: „Viljið þér líka verða lærisveinar hans?“ Þetta leysti heift þeirra úr læðingi. „Vér erum lærisveinar Móse, og vér vitum hvaðan Móse er en vér vitum ekki hvaðan þessi maður er.“ Og hann atyrti þá fyrir fávisku þeirra: „Guð bænheyrir þá sem sannarlega trúa á hann. Frá alda öðli hefur það ekki áður gerst að opnast hafi augu þess sem blindur var borinn. Aðeins sá sem er frá Guði getur gert það.“

          Þessi orð mælti hann af krafti og þau voru skýr og endanleg. En farísearnir svöruðu með enn meiri heift: „Þú ert syndum vafinn frá fæðingu og ætlar að kenna oss!“ Og „þeir ráku hann út“, en í þessum orðum felst sennilega að hann hafi verið gerður samkundurækur.

          En Jesús heyrði af þessu og fór að finna hann. Aftur tekur hann frumkvæðið: „Trúir þú á Mannssoninn?“ Maðurinn býst við staðreyndum: „Hver er sá?“ Sá sem vill trúa á Mannssoninn minnist sýnarinnar um Mannssoninn í Daníelsbók. Hann virðist hafa heyrt um þetta; bókin var þekkt á þessum tíma. Guðspjallamaðurinn Lúkas túlkar mikinn hluta af æsku Jesú í samhengi við hana. Jesús hefur vitað að maðurinn var sér meðvitaður um hver Mannssonurinn væri. Hann vissi einnig að maðurinn hefði ekki heyrt opinberar ræður hans um að hann væri sjálfur Mannssonurinn.

          „Þú hefur séð hann, hann er sá sem er nú að tala við þig.“ „Ég trúi, herra.“ Þarna komst á djúpur skilningur milli þeirra, hins trygga og trausta trúmanns og þess sem trú hans beindist að. Meira sagði maðurinn ekki, heldur varpaði sér niður fyrir framan Jesú og tilbað hann. Heilagur andi var sannarlega að verki í honum. „Já“, sagði Jesús, „blindir sjá, og hinir sjáandi verða blindaðir af sannleikanum.“

          Nokkrir farísear spurðu hann: „Ertu að segja að vér séum líka blindir?“ „Svo sannarlega“, sagði Jesús. „Ef  þér stæðuð í hinu sanna ljósi, mynduð þér játa trú á mig; þeir sem meina „við trúum ekki á þig“ þegar þeir segja: „við sjáum“, sýna með því að þeir eru syndugir.“

          Líkt og svo oft í Jóhannesarguðspjalli umvefur ljós návistar Guðs Jesú og þá sem nálgast hann. Og eðli sínu samkvæmt lýsir þetta ljós skært og ógleymanlega, en ef það upplýsir ekki, þá blindar það. Því að „á meðan ég er í heiminum er ég ljós heimsins“. Þetta ljósið er náð og við ættum að grípa það og njóta til fulls. Amen.