5. sunnudagur á páskatíma 2005, Stykkishólmur

 

            Orð Drottins hér eru til að minna á Föðurinn í honum sjálfum, og þó inniheldur hann allt. Þetta eru hliðstæður og myndlíkingar og er unnt að tjá útkomu þeirra að hluta til eða á mjög einfaldan hátt en þó ef til vill þannig að hlutirnir losni undan valdi þess einfaldleika sem sannleiksleitandinn er vanur.

            „Í hús Föður míns eru margar vistarverur“ og til einnar þeirra heldur Drottinn, sem góður gestgjafi, á undan hinum til þess að allt verði tilbúið. Því sumir postularnir myndu líða píslarvættisdauða eftir stuttan starfstíma. Þar finna sálirnar ró, þar sem þær eru ekki hýstar bak við múrveggi og gler. Þetta bendir til himins, að þar fari ýmislegt íhugunarstarf fram, því hugur þeirra sem þar eru starfar í samræmi við alheimsviskuna. Það bendir einnig til gleði á þessum stað uppfyllingarinnar, þar sem allri þrá og ástríðu lýkur.

            Takið einnig eftir því, að að loknu jarðlífi lærisveinanna munu þeir vera í og með Kristi: „Svo að þér séuð einnig þar sem ég er“. Við verðum að sjá út yfir þetta jarðlíf í vitneskju þess að hann er nærverandi þeim á báðum stöðum. Og hann mun koma til okkar og sækja okkur til sín.

            Þetta hlýtur að líkjast ferðalagi, hreyfingu frá einum stað til annars. Hann taldi að þeir myndu getað ímyndað sér áfangana í þessu ferðalagi.

            Aftur er það Tómas sem strax horfist í augu við staðreyndirnar sjálfar, jafnvel þótt uppspretta þessara upplýsinga sé guðdómleg. Hann veit þegar að þeir geta ekki séð þetta fyrir, enda gerist þetta sennilega í öðrum heimi. „Herra, vér vitum ekki hvert þú ferð, hvernig getum vér þá þekkt veginn?“ Tómas íhugar hvert orð sem hann hefur heyrt og það er þess vegna sem hann er svo seinn á sér að sjá víddir þær sem opnast fyrir honum.

            Drottinn vor stendur aftan við það sem skilningarvitin færa okkar. Hann fer ekki á undan eða velur leið handa þeim. Hann er vegurinn, því hann er sannleikurinn og lífið. „Leitið sannleikans og þá munuð þið fram ganga í sannleikanum. Sann­leikurinn er í honum.“ Hann ræður hverjum manni heilt og vegurinn sem hann vísar þeim er ævinlega brot af hinum sama vegi. Jafnvel hér í þessu lífi gerast ævintýri í huga okkar, þegar við myndum einhver ný tengsl í öllum þeim möguleikum sem upp koma manna á meðal. Sannleikurinn opinberast; sannleikurinn tryggir áttina í hinum leitandi huga. Við finnum til ákafa og finnst sem við höfum búið okkur stað í hinum margbrotna sannleika. Hjá þeim öndum og hugum sem eru viðbúnir mun þetta ferðalag færa þá nær Guði og nær hvern öðrum. Alls kyns reynsla verður ríkari og stærri. Sannleiksleitin er eðlileg leið til að sýna þetta ferðalag fyrir sjálfum okkur og hún ásamt skyldubundinni alvöru eru nauðsynleg fyrir þetta ferðalag; en þetta eru þó aðeins mannlegir fylgifiskar því að ferðalagið hefst aldrei ef þeir eru það eina sem býr í huga ferðamannsins. Við getum ímyndað okkur að andrúmsloftið yrði sífellt þynnra og tök okkar á sannleikanum sífellt fálmkenndari. En við erum að fara þangað sem verða heimkynni okkar um eilífð, og með Kristi líður okkur sífellt betur.

            Drottinn vor er „vegurinn“, því við erum að leita á vit uppsprettu alls guðdómleika, uppruna sköpunarinnar, til þess sem inniheldur, tengir saman og gerir allt dásamlegt. Það er Faðirinn og vegurinn til hans og hann sem lokatakmark alls, eru svo nálægir að vegurinn, hvernig sem á hann er litið, verður Sonurinn sem inniheldur allt, og færir mannkynið aftur til uppruna síns, sem er einnig lokatakmarkið. Sann­leikurinn er að hluta til það sem við höfum fært með okkur, en er þó miklu fremur fólginn í þeim hlutum sem við höfum lært á þessari himnesku vegferð okkar á leiðinni heim.

Við öðlumst hvatningu þegar við byrjum að skoða ævireynslu okkar til þess að reyna að samræma hana því sem er fyrir handan. Líf okkar hefst á ný, minningarnar örvast með nýrri þekkingu, skilningur okkar víkkar og verður enn heildstæðari. En hugurinn er lifandi vera og það sem hann gerir nú er að njóta þess samræmis sem fundist hefur, þegar reynslan uppgötvar sífellt dýpri og fordæmislausari einingu.

En postularnir þurftu hjálp til að tileinka sér þessa nýju þekkingu. „Ef þér hafið þekkt mig, munuð þér og þekkja Föður minn.“ En ekki aðeins hér heldur einnig í framtíðinni hlyti þekking þeirra sjálfra, þegar þeir voru samvistum við Jesú, að verða öllum kunn: „Héðan af þekkið þér Föður minn og hafið séð hann.“

Postularnir reyna að komast til botns í þessum orðum en þeir munu aldrei þekkja Föðurinn ef þeir halda að þeir verði að skilja einhvern óhlutbundinn sannleika í grófum dráttum, svo að þeir geti geymt hann og skilað frá sér aftur. Og þá verður óhjákvæmilegt að þeir afbaki hinn lifandi sannleika með því að gera hann lífvana. Því er ekki Drottinn vor bæði sannleikurinn og lífið? Við verðum að skoða sannleikann eins og hann sé lifandi og á hreyfingu.

Og nú er komið að Filippusi að sýna hvað hann hefur verið langt frá því að skilja hreyfingu sannleikans – þar sem hugsunin verður að vera hnífskörp. Þar sem andinn er skarpur, þar sem hugurinn þröngvar sér inn líkt og aflið að baki hnífnum sem missir ekki bit sitt; þar sem hann sker og sker á ný: þar sjáum við fyrir okkur hugann sem sker og stingst eins og sverð inn í hið veika efni og með því skilur hann eðli hlutarins og sér að hann er ekki dauður heldur á hreyfingu; en þetta er hreyfing sem er sameðlis en miklu veikari en hreyfing hugarins sjálfs! En nú sker hugurinn sína eigin þokukenndu mósku til að sýna sjálfan sig eins og hann er, í upphafi og endi alls: hann í sjálfum sér og hann sjálfur í sér.

Filippus vill eitthvað sem hann heldur að sé einfalt: sjá Föðurinn í andrá og þá muni hann ekki spyrja neins framar. En enginn getur séð Föðurinn í þess konar andrá. Hugurinn sem vill grípa hann á þann hátt án þess að ganga lengra, gerir hreyfingu sína og hvíld að nokkurs konar skopstælingu á hinum guðdómlega veruleika. Þetta er aðferð náttúruvísinda sem komast hvergi nærri þekkingunni á hinum lifanda Guði.

Þetta er hinn lifandi Guð sem einnig býr í Syninum sem hann sendi. Þeir eru sameðlis. Því „hefur sá sem hefur séð mig einnig séð Föðurinn“. Þeir eru hvor í öðrum, þarna, fyrir augum postulanna. „Ég er í Föðurnum og Faðirinn er í mér“. Þrátt fyrir allan ófullkomleika mannlegs eðlis hans andspænis hinu guðdómlega, þá eru Faðirinn og Sonurinn eins í guðdómleika sínum og jafnir sem persónur. Því er starf hans einnig starf Föðurins. Orð hans eru ekki töluð í mannlegri einangrun, heldur eru þau algjörlega frjáls tjáning Föðurins, og hann segir þau einnig í nákvæmlega sama frelsinu ásamt Föðurnum. Það er Faðirinn, uppsprettulind alls guðdómleika  sem framkvæmir verk guðdómsins í honum, og þar eru bæði hann og Faðirinn að verki saman í sama frelsinu. Og ef þetta er ekki nógu skírt, þá ætti það að vera augljóst út frá gæskunni og mættinum sem frá honum stafaði.

Erfiðast er að skilja síðustu setningarnar. Tiltölulega auðvelt er að tala um sama eðli og áframhaldandi samsömun í orðum og verkum Sonarins að frumkvæði Föðurins. En það er samhengi milli verka hins trúaða og verka Föðurins. Samt getur þarna verið um að ræða ætlað ósamræmi í samanburði við þá fullkomnu tilviljun frumkvæðis Föðurins og framkvæmdar Sonarins, ekki fyrir mannleg mistök, heldur af öðrum ástæðum sem gera það mögulegt að jarðnesk verk hins trúaða nái jafnvel að yfirstíga það sem Drottinn gerði á ævidögum sínum. Hann setti allt af stað í upphafi. Aðrir gera eins og hann gerði. Því vakti Pétur upp hina dauðu og læknaði sjúka. En hinir lærisveinarnir gerðu mörg fleiri kraftaverk eða kraftverk sem voru stærri en kraftaverk hans. Hvernig stóð á því?

„Því að ég fer til Föðurins“. Leyndardómur þessara orða hverfur út í vindinn þegar við sjáum þau í samhengi þeirra í guðspjallinu. Drottinn vor sagði að öll þau verk sem hann hefði unnið hefði Faðirinn gert í gegnum hann. Það á við um allt sem trúaðir lærisveinar hans gera. Faðirinn starfar í gegnum þá því að Sonurinn tekur að sér æðsta verkið, að biðja Föðurinn um þessa miklu náð sem fellur algjörlega að miklum kærleika hans og miskunnsömum vilja, þessum vilja tveggja persóna sem fellur fullkomlega saman í eitt. Postulunum átti eftir að fjölga og starfsstöðum þeirra, en þeir yrðu allir svo nátengdir Föðurnum að Faðirinn tjáir sig fyrir munn þeirra allra, þegar þeim fer fjölgandi og boðunarstarf þeirra nær til alls heimsins. En fyrst verður að vera grundvöllur fyrir hefðunum sem varðveist höfðu frá fyrstu opinberuninni: frá Abraham, Móse og öllum spámönnunum. Því hið guðdómlega frumkvæði er barmafullt af óendanlegu lífsfjöri, og á sviði hins endanlega eykst máttur þess og langdrægni ævinlega. Amen.