5. sunnudagur í kirkjuári 2011, Stykkishólmur

      Nú  höldum við áfram í Matteusarguðspjalli, frá sæluboðunum þar sem Jesús lýsir því sem aðeins Guð getur komið um kring: Hann lýsir fyrir þeim sem hafa safnast saman kringum hann í allbröttum brekkunum við Kapernaúm í fyrsta lagi hugtakinu um endalok og tilgang lífsins, sem var viðeigandi fyrir þá tíma þegar menn heyrðu boðskapinn og hina guðdómlega köllun um að lifa guðumlíku lífi á jörðinni. Þá voru sæluboðin til umræðu eins og við heyrðum síðasta sunnudag. Síðan snýr hann sér að næsta atriði sem segja má að tengist þeim. Ef hann lofar áheyrendum sínum sælu og sælan felst í því að eiga hlutdeild í dásamlegri og ævarandi hamingju Guðs, þá njóta þessir hlustendur sannarlega forréttinda og líf þeirra má heita lofsvert. Ef til vill meir en nokkur gæti hugsað sér. Kannski er þetta hvatning handa þeim sem telja að hugtakið sæla feli meira í sér en þeir hefðu getað ímyndað sér að væri mögulegt eða eftirsóknarvert. Hann segir þeim hver staða þeirra sé og hver hún kunni að verða ef þeir tileinki sér meiri hógværð og háttvísi. Flestum þykir lofið gott og það er sakir þess að lof er sjaldgæft vegna þess að við tökum hvert öðru sem sjálfsögðum og teljum okkur ekki þurfa að hrósa þeim sem við þekkjum. Allir þarfnast viðurkenningar og þegar hún er aldrei gefin draga menn sig inn í skel sína og reyna ekki að þroska þá hæfileika sem í þeim búa og kynnu að losna úr læðingi jafnvel við hið minnsta hrós.

      Jesús hrósar af mikill hófsemi því að sumir vita ekki hvernig þeir eiga nákvæmlega að bregðast við slíku. Börn, sem eru vön því að búa með öðrum og stíga þar sín fyrstu skref í átt til þroska, verða að átta sig á því hvað í vændum er, og hljóta því að hafa andleg augu sín opin gagnvart því sem óvænt er í þessari opinberun. Þegar sagt er „þér eruð salt jarðar“ er ekki endilega átt við saltið sem gerir jörðinni gott heldur það salt sem menn verða að kaupa til þess að það geti gegnt sérstöku og nauðsynlegu hlutverki í lífinu. Þegar við matbúum alls kyns fæðu, einkum kjöt og fisk, getur saltið kallað fram bragð sem annars væri ekki hægt að ná fram. Einnig varðveitast kjöt og fiskur lengur með aðstoð saltsins. Það er beiskt og ætti því að nota af hófsemi með mat. Við þörfnumst þess til að stilla af vatnsbúskap mannslíkamans. Það er gagnlegt sakir þess að það er okkur til hjálpar þegar það tengist öðru, einkum matvælum, því það er ólíkt þeim. Það er sýnilegt þegar það er þurrkað en þannig er það notað með mat og við varðveislu hans og soðningu en verður þá ósýnilegt. Það sýnir sig hins vegar með bragðinu. Þannig hefur hið mannlega salt jarðar sérstök og afmörkuð áhrif á samfélagið, jafnvel þó að það sé ósýnilegt. Samfélagið myndi fljótlega finna fyrir fjarveru þessa mannlega salts ef það hyrfi. En um leið og beiskja þess er horfin og það hefur rýrnað, verður það alveg ónothæft, rétt eins og þegar saknæmt gáleysi veldur því að fólk gleymir verðmæti þeirra r gjafar sem þeim hefur verið gefin leynilega til afnota, í bakgrunninum, en þó með afar jákvæðum afleiðingum.

      Og líkt og gervallur alheimurinn sjálfur býr í miklu myrkri, þar sem eru fremur einangraðar lífsmiðstöðvar, þá samfagnar Drottinn vor þeim sem vilja, fyrir iðkun fræðslu hans, verða uppsprettur andlegs, skynsamlegs og siðferðilegs ljóss. Þetta ljós verða þeir menn að sjá sem þarfnast hvatningar til þess að geta dvalið í myrkrinu, þegar lífið er svo þreytandi af því að svo erfitt er að rata réttu leiðina. Gildi og gæði ljóssins kunnum við best að meta þegar myrkrið er í bakgrunninum. Fegurð stjarna himinsins kemur best í ljós þegar við sjáum þær frá jörðinni bera við myrkrið.

      En sá sem trúir er ekki sá sem tekur þessum fögru gripum sem sjálfsögðum hlut; hann verður sér meðvitaður um mikilfengleik skapara þeirra. Því maðurinn er lítill og himinninn stór og Guð sjálfur er beinlínis óendanlega stór. Þannig heldur maðurinn í tilfinningu sína fyrir undrinu, eins og Adam og Eva gerðu þegar þau skoðuðu jörðina og gáfu hlutunum nafn. Sál hans hefur sig upp til Guðs með mikilli skyndingu, líkt og þegar blandast saman vísindaleg þekking og fagurfræðileg tilfinning. Hann horfir til ljóssins í miðju og þegar hann íhugar það hefst andi hans upp í undrun yfir því að skynja návist Guðs, skaparans, og hann fyllist lofgjörð sem er andsvar engla og manna við mikilfengleik Guðs í honum sjálfum og afleiðinga þess. Í öllu þessu, auk hans einstaka hugar og sálar, er Guð eining sem sameinar allar minni einingar sjálfum sér og kemur reglu á þær. Maðurinn ætti því ekki að hika við að opna sig fyrir þessari guðdómlegu návist hans og reglunni sem hann hefur skapað, en þessari reglu og festu deilir hann með sköpuninni. Í þessu felst dásamleg gæska handa öllum. Amen.