5. sunnudagur í föstu 2005, Stykkishólmur

 

          Öll sagan af vináttu Jesú við Maríu og Mörtu og bróður þeirra bendir til þess að tengsl þeirra hafi verið afar náin. Sambandið var gagnkvæmt því þau auðsýndu honum þann kærleika sem honum bar. Þau sýndu honum skilning en hann miðlaði þeim hinni æðstu visku. Systkinin veittu honum þegar í stað alla athygli sína og ást. Segja má því að Jesús hafi sýnt þeim alla sína umhyggju en hann gaf þeim samt miklu meira en það.

          Enduróm fræðslu hans er jafnvel að finna í guðspjalli dagsins. Við munum að Maríu þótti svo mikið til fræðslu Jesú koma að hún lét systur sína um að annast matseldina. Hversu stórkostlega var þarna komið orðum að því eina „sem nauðsynlegt var“! Og í guðspjalli dagsins segir Marta við hann: „Ég veit að Lasarus rís upp í upprisunni á efsta degi.“ Þetta hlýtur að hafa skipt máli í fyrirmælum hans um íhugunarefni þeirra. Þegar hann gaf þessi fyrirmæli hefur hann skynjað að enga andstöðu var að finna hjá þeim gagnvart því sem hann sagði. Og þá sýnir hún djúpan skilning á því sem hann hafði tjáð henni. Kenndi hann eins og venjulegur kennari sem styttir haganlega fræðsluefni sitt svo að þeir sem hann er að hjálpa geti betur skilið það? Það er fremur ólíklegt, heldur hafi hann látið fræðslu sína falla í sál þeirra líkt og frækorn sem fengu að vaxa með því að skjóta fyrst djúpum rótum. Orðin voru opinberun í sjálfum sér en þangað til ræðum hans fór að fjölga varð að geta í eyðurnar með íhugun og tilgátum, sem síðan staðfestust af orðum hans.

          Í svari hans er að finna merki um lokaúrbætur handa honum sem staðsetja hann utan þess sem þeim hafði verið sagt og kom reglu á margt af því sem fram að því hafði verið sundurslitnir fróðleiksmolar. Hann lætur til sín taka, rís upp og tekur sér stöðu þaðan sem hann getur kennt með sínu ljúfa valdi. „Ég er upprisan og lífið. Sá sem trúir á mig, mun lifa, þótt hann deyi. Og hver sem lifir og trúir á mig, mun aldrei að eilífu deyja. Trúir þú þessu?“ Hér er ekki verið að forðast að ræða um dauðann, heldur er hér tekist á við dauðann í raunveruleika sínum, en hann er þó aðeins samræmanlegur þessari trú og þessu lífi. Og Marta lætur sér fátt um þessa spurningu finnast og svarar þannig að afleiðingar svars hennar ná langt út fyrir efnið. Marta sýnir að trú hennar er fullkomin, og að tengslin við þennan mann sem kom sjaldan, en þá ógleymanlega, í heimsókn, náðu langt út yfir viðfangsefni venjulegra samræðna. „Já, herra, ég trúi að þú sért Kristur, Guðs sonur, sem koma skal í heiminn.“ Þessi yfirlýsing bar ekki aðeins vott um að hún tók fyrirvaralaust á móti honum, heldur sýndi hún einnig hversu algjörlega hann hafði gefið sig henni – að þau skyldu ræða um endanlegan raunveruleika eins og ekkert væri sjálfsagðara.

          Hann skildi þetta fullkomlega. Að baki þessu kann að liggja yfirlýsingin sem hann gaf áður en hann hélt í heimsóknina. „Þessi sótt Lasarusar er ekki banvæn, heldur Guði til dýrðar, að sonur Guðs vegsamist hennar vegna.“ Hann hélt ekki þegar af stað, heldur beið í tvo daga. Systur Lasarusar hafa augljóslega vænst þess að hann kæmi undir eins, það sést á því að María sagði: „Herra, ef þú hefðir verið hér, væri bróðir minn ekki dáinn.“

          Það er mikið verk að lækna sjúka og Jesús sýndi mörg dæmi þess. En svo var kærleikur hans mikill og traust hans til þeirra að hann framkvæmdi enn meiri kraftaverk, sem voru mikilvæg öllum mönnum og snertu innsta kjarnann í lífi þeirra. Hann vissi að hann myndi rísa upp frá dauðum; þá yrði allt fullkomnað. En hann vildi gera það fullkomlega ljóst að allir menn myndu rísa upp, líkt og hann, og í honum sem var líf þeirra, frá dauðum. Engin fræðsla gæti endað á þennan hátt. Hann hafði búið sig undir að kenna þeim allt þetta, áður en hann sjálfur léti lífið, ekki aðeins að hann myndi rísa upp frá dauðum, heldur að allir líkamir og allar sálir myndu sigra dauðann og rísa upp til almáttugrar dýrðar með honum. Ef hann hefði aðeins kennt þetta hefðu menn ekki trúað honum. Þess vegna ákvað hann að láta náinn vin sinn, Lasarus, sýna þetta á sjálfum sér, svo að þessi staðreynd gæti verið mönnum hvati til að trúa án þess að efast.

          Því greip hann til aðgerða og reis upp í öllu mannlegu veldi sínu. „Ég er upprisan og lífið.“ „Hvar hafið þér lagt hann?“ Sem maður var hann afar sorgmæddur vegna staðreyndar dauðans, sem hefði ekki haldið innreið sína í mannheima nema fyrir synd Adams. Með þessari innri sorg sýndi hann guðdómlega samúð sína með öllum þeim sem dáið höfðu. Hann sýndi ekki aðeins guðdómlega samúð yfir þessari alkunnu staðreynd heldur sýndi hann samstöðu sína sem maður með því að sýna mannleg merki um hryggð með harmi og og tárum. Guð og maðurinn í honum sýndu sömu samúð, því að Guð og maðurinn í honum voru sameinaðir í kærleikanum til Lasarusar og einnig jafnt gagnvart öllum mönnum, og skyldu vinir hans verða fyrstu ávextir komandi upprisu hans. Allt þetta er dregið saman og endursagt áður en þessi atburður varð og allt hefur þetta verið tekið upp í trú kirkjunnar og verið trúað ekki síður á þeim tveimur þúsöldum sem liðnar eru frá því þetta gerðist.

          Með þremur valdmannslegum skipunum var allt gert, er guðdómlegt valdið átti síðasta orðið yfir hinum mikla harmleik sem mannkynið hafði orðið fyrir, og hvert og eitt okkar hefur orðið fyrir, uns Jesús endurtekur orð sín við hvert og eitt okkar á þeim degi er Marta kalla „efsta dag“. Við grafarmunnann bauð hann þeim sem komu með honum: „Takið steininn frá!“

          Hann flutti þakkarbæn til Föðurins fyrir óverðskuldað, endurgjaldslaust eðli kærleika hans, þar sem hann var sjálfur raunverulega meðalgangarinn, svo að gæska hinna þriggja guðdómlegu persóna gæti starfað í gagnkvæmri og fullkominni einingu. Hann vann þríheilagt verk sitt með því að njóta aðstoðar hverrar persónu og með því gerði hann augljósa fyllingu þess guðdómlega máttar sem var að verki í honum, ekki aðeins sem meðalgangara heldur sem upphafsmanns hans og orsakanda, hinnar fyrstu ástæðu alls, og eftir þetta hrópaði hann hárri, ómótstæðilegri röddu:

„Lasarus, kom út!“

Og Lasarus kom út vafinn líkblæjunum, hlýðinn í þessu lífi sem sínu eigin.

Og aftur sagði hann við þá sem með honum voru:

„Leysið hann og látið hann fara.“

 

          Hin guðdómlega miskunn, en einnig hin guðdómlega áskorun er þessi: hvernig geta menn staðið á móti trúnni ef sá sem rísa myndi upp fyrir alla menn hafði sýnt, fyrir þann atburð, hver máttur hans var. Því ef hann gat reist upp Lasarus, þá gat hann sannarlega reist upp sjálfan sig – og með þessu almáttuga, ótakmarkaða valdi gat hann gert það sama fyrir alla menn. Amen.