6. sunnudagur í kirkjuári 2006, Stykkishólmur

 

            Það sem maðurinn með líkþrána raunverulega sagði var þetta: „Það er algjörlega í þínum höndum að lækna mig eða láta mig vera áfram í þessum ömurlegu aðstæðum þar sem ég rotna sundur. Enginn annar möguleiki er til.“ Oftast viljum við eiga ýmislegt sem dreifir huga okkar frá vandamálum okkar svo að líf okkar verði þolanlegt. Við viljum ekki að alvarlegar aðstæður verði alveg yfirþyrmandi. Við getum verið þess fullviss að maðurinn horfðist í augu við aðstæður sínar í einsemdartilveru hins líkþráa manns af fullkomnu raunsæi. Við skynjum nærveru stöðugrar vonar. Hann hafði þann sálarstyrk að falla ekki í þunglyndi sem er þó svo auðvelt en hann var kominn yfir stig reiðinnar sem fylgir hinu illa sem við vitum að við getum haft stjórn á. Hugarástand hans var orðið þannig að hann var orðinn þolandi gagnvart atburðunum, og í reynd gagnvart Guði líka. Margt gott má segja um þetta ástand en það krefst mikils hugrekkis. Ekki dugir að nota þá sefjun sem varir skamma hríð, að falla í draumóra og óskhyggju. En þá eru menn langt komnir, svo að engin öfund er til lengur.

            En hve við dáumst að hugprýði Jobs! „Drottinn gaf og Drottinn  tók; blessað veri nafn Drottins“, sagði hann í upphafi þjáninga sinna. Kona hans veitti honum enga huggun þegar hörund hans, ekki ósvipað og hjá hinum líkþráa, varð alsett kaunum. „Blessaðu Guð og farðu að deyja!“, hafði hún sagt. Eða öllu heldur er þetta eftir henni haft. En það sem hún sagði í raun var þetta: „Formæltu Guði og haltu áfram að lifa“. Formæling Guðs hefði fært honum nokkra fró. En í raun var hann hrifinn úr sínum venjulega heimi þar sem hann setti sig í ákveðnar stellingar, þar sem hann sagði það sem segja þurfti og var ánægður með sjálfan sig og það sem hann gerði. Drottinn vildi færa hann enn lengra –handan þess sem hann gat leikið ákveðið hlutverk, jafnvel hetjulegt. En Drottinn vildi svipta hann öllum þægindum.

            Huggarar Jobs vildu að hann léki ákveðið hlutverk og fyndi hugsvölun í óraunveruleikanum. Því ef hann hefði gengist undir ákveðið hlutverk hefði hann ekki getað tekið á móti hinum algjöra raunveruleika Guðs. Sá sem tekur á sig ákveðið hlutverk gerir það vegna þess að hann ímyndar sér að það sé einskonar sjálfsvörn. Hann vill eiga þá leyndarhuggun að vera áfram í heimi óraunveruleikans; því hann óttast sársaukann sem einnig getur hreinsað. Og allt er þetta gert með það að markmiði að Guð komi til manns á okkar eigin forsendum. En hann vill að við könnum undirdjúpin, sem hann gerði sjálfur á krossinum. Trú móttaka á vilja Föður hans verður að vinna sitt verk í okkur sem ekkert annað getur komið í staðinn fyrir ef við eigum að geta lifað í þeirri reisn sem fylgir því að vera Guðs börn.

            Líkþráa manninum, líkt og Job, var öllum lokið og hann gat aðeins sagt þessi orð af fullkominni hlutlægni: „Mín eina von er að þú miskunnir þér yfir mig...“

            Jesús mætti játningu hans með ströngum viðvörunarorðum: „Gæt þess að segja engum neitt, en far þú, sýn þig prestinum og fórna fyrir hreinsun þína því, sem Móse bauð, þeim til vitnisburðar.“ Drottinn var þarna að tala með hliðsjón af þeim ugg sem hann skynjaði réttilega. Hlutlægni hans var í fullu samræmi við hlutlægni mannsins. Maðurinn hafði beðið um lækningu án eigingirni og Jesús krafðist óeigingirni í staðinn. Maðurinn mátti ekki falla í gryfju veikleika síns innra manns, hann varð að vera nógu sterkur til að verða ekki vitni um yfirnáttúrlegan kraft Jesú. Það hefði beint þeirri athygli að honum sem hefði riðlað allri áætluninni. Verkefni hans beindist ekki fyrst og fremst að lækningum heldur prédikun.

            En maðurinn gerði einmitt það sem myndi tryggja það að fjöldinn kæmi að leita eftir lækningu og kærði sig ekkert um vísdómsorð Jesú. Og það gerðu þeir, þá dreif að úr öllum áttum. Þess vegna dró Jesús sig til baka í óbyggðum stöðum. En Palestína er ekki víðlent land. Fólkið leitaði hann uppi svo að hann gat ekki flúið það. Jesús þoldi þetta því að þetta leiddi til hreinsunar, því þeir sem komu voru einbeittir og ekki eins og þeir sem nú á tímum leita eftir hinu dularfulla, til að góna á það, fá eitthvert efni til að segja frá eða til birtingar í fjölmiðlum, en ekki til að leita visku í hógværð í uppsprettulindum réttlætisins, þyrstandi eftir Guði sem kallaði þá með næstum óbærilegum missi léttleika. Þetta er eitthvað allt annað en forvitni.

            Með orðinu sjúkdómur eigum við að einhver sé illa haldinn, og það getur jafnvel verið í ópersónulegri merkingu og táknað að hann sé í raun „sviptur þægindum“, annað hvort vegna aðstæðna eða vegna viðhorfa og aðgerða annarra.

            Þetta ber ekki endilega að forðast eða hafna, heldur geta þessar aðstæður kennt þeim sem þær snerta. Og þær kenndu Job. Því miður kom eitthvert fát á líkþráa manninn við þessar aðstæður, jafnvel eftir að Jesús hafði læknað hann. Amen.