6. sunnudagur í kirkjuári 2007, Stykkishólmur

 

            Í dag fjallar guðspjall Lúkasar um sæluboðin og varnaðarorðin. Það samræmist ekki frásögninni í upphafi Matteusarguðspjalls um fjallræðuna. Fremur en að reyna að sameina þessar frásagnir í eina, þá er einnig leyfilegt að ímynda sér að þær hafi verið sagðar af tvenns konar mismunandi tilefni. Ekki aðeins af því að staðsetningin eru mismunandi. Í Matteusarguðspjalli kennir Drottinn efst uppi á háu fjalli, en í Lúkasarguðspjalli kennir hann á jafnsléttu, rétt nýkominn ofan af fjallinu. Þá eru ekki aðeins inntakið mismunandi, heldur eru aðstæðurnar sem sæluboðin spruttu úr einnig mismunandi. Í fyrsta sæluboði Matteusar segir: „Sælir eru fátækir í anda“, en hér, í Lúkasarguðspjalli segir einfaldlega: „Sælir eruð þér, fátækir“. Oft kemur fram í Lúkasarguðspjalli að höfundi þess er umhugað um aðstæður fátæklinganna. Líkamlegar aðstæður eru sýndar á undan hinum andlegu. Ekki aðeins er sagt frá fátæktinni heldur einnig skortinum, sorginni og táraflóðinu, hatrinu og hinni illu meðferð sem leiðir af sambandinu við Jesú. Allt þetta, sem og sú staðreynd að sjálfur var Lúkas læknir var vel til þess fallið að Jóhannes Páll II páfi stofnaði alheimsdag sjúkra á þeim degi er María vitnaðist Bernadettu við hellinn í Lourdes. Meðal annars skipaði María Bernadettu að grafa svolítið ofan í jörðina  til að finna þar vatnsuppsprettu. Vatnið sem síðan hefur runnið þar fram ótæpilega hefur í sér lækninga- og blessunarmátt. Lourdes er orðinn sá staður þar sem hvað mest er beðið fyrir ástandi sjúkra frammi fyrir guðlegri miskunn. Bænin fyrir hinum sjúku rís daglega upp þaðan með sérstökum ákafa og einlægni. En allir þeir sem þangað fara snúa aftur til baka styrktir af trúnni og sumir læknast algjörlega fyrir kraftaverk. Lækningaskrifstofan á staðnum gengur nákvæmlega úr skugga um að það sem menn telja kraftaverkalækningar sé ekki til komið fyrir aðrar og náttúrlegri orsakir. Fyrir allt þetta verður Lourdes að sérstökum samkomustað hinna sjúku og þeirra sem annast þá en einnig þeirra og Guðs. Og þau mætast í Maríu og íhuguninni: María er algjörlega óeigingjörn og full náðar, samkvæmt þrenningar­fyrirmyndinni þar sem sérhver persóna gefst hver annarri í kærleika og lofgjörð.

            Þegar Jóhannes Páll páfi stofnaði þennan dag vildi hann með því staðfesta og blessa þá umhyggju sem eðlilega er auðsýnd í fjölskyldum, milli vina og milli lækna og hjúkrunarfólks og sjúklinga þeirra við að sinna sjúkum af hinum æðstu kærleikshvötum. Hinir sjúku, af hvers konar völdum, mega ekki gleymast. Þessi hvöt til að sinna þeim sem þjást er jafnvel sýnileg hjá dýrum. Hversu fremur skyldi hún því sjást meðal manna? Það verður að virkja og viðhalda uppsprettu kærleikans, svo að daglegt amstur og ýmiss konar truflun hindri ekki að þessi hneigð til hjálpar sjúkum komi fram hjá sálum sem orðnar eru þróttlausar og eigingjarnar.

            Kirkjan hefur frá öndverðu annast sjúka. Meðal konungsætta og aðals hefur ríkt sterk hefð um umönnun sjúkra. Allt frá keisaraynjunni Placillu á fjórðu öld til eiginkonu markgreifans í Thüringen, heilagrar Elísabetar af Ungverjalandi, á þrettándu öld. Heilög Elísabet var sér fyllilega meðvituð um að sjálf var hún ekki neitt og þessi vitneskja varð henni mikil hvatning til að annast fátæka þótt því væri mótmælt. Eitt sinn kom ég í kastala hennar í Wartburg. Þar faldi Marteinn Lúter sig um hríð hjá mótmælenda nokkrum og aðalsmanni og þýddi Biblíuna á meðan. En hinn opinberi leiðsögumaður eyddi næstum öllum tímanum til að segja frá heilagri Elísabetu og sagði aðeins stuttlega frá Marteini Lúter. Það er óbrotin röð frá þeim sem annast sjúka, ekki aðeins frá Vincent de Paul á sautjándu öld, heldur einnig leikmönnum úr samfélagi hans, sem hinn sæli Friðrik Ozanam stofnaði á nítjándu öld, en þeir annast fátæka og sinna einnig heilsugæslu þeirra. Á okkar dögum mætti nefna Móður Teresu sem hefur verið tekin í tölu blessaðra og Kærleiksboðbera hennar sem annast fátæka og allar þeirra þarfir.

            Og í miðpunktur starfs kirkjunnar fyrir hina sjúka er smurning sjúkra og deyjandi. Hún nær allt aftur til Drottins sjálfs og  þess að postularnir framkvæmdu hana að hans fyrirmælum. Við verðum líka að fela hina sjúku á hendur Maríu meyjar. Lourdes er voldugt tákn um mátt hennar og hún hefur alls staðar í heiminum hlotið heitið „frelsun hinna sjúku“. Og í raun ættum við að sjá til þess að hinir sjúku meðtaki þetta sakramenti, og hafa jafnvel samband við prest. Það sækir mátt sinn í dauðasár Krists sjálfs, en „fyrir hans benjar erum við læknuð“. Amen.