7. sunnudagur á páskatíma 2005, Stykkishólmur

 

            Starf það sem Drottinn vor vann á jörðu var ekki starf í sjálfu sér. Það kann að hafa virst það hið ytra og fyrir sjónum manna, en það var ekki allur raunveruleiki þess eða aðalmarkmið. Frá þeirri hlið þess sem sneri að hinu guðdómlega og hinni guðdómlegu meðtöku þess, þá var þekkingin á því meiri en staðreynd. Það var gjörð eða verknaður sem beindist í raun að því að veita náð.

            Sérhver hinna guðdómlegu persóna veitir hver annarri náðina fullkomlega. En náðin er fyrir okkur hverfull raunveruleiki. Fá mannanna verk nálgast það að vera náðarfull; þeirra er minnst en líða svo hjá. Þær gjörðir Drottins vors – sem hann ræðir hér og þær sem hann boðar – eru ekki aðeins lofsverðar, heldur eru þær svo mikil tjáning lofgjörðar að þau jafngilda lofinu sjálfu. Allt frá upphafi voru þær fremur ætlaðar til lofs en að þær væru verk einstaklings. Sem slíkar flæddu þær hver inn í aðra. En ekki frá Drottni vorum sem hinni guðdómlegu uppsprettu. Svo óeigingjarnt er hið guðdómlega líf, að það nærist helst á því að taka við dýrð frá öðrum, og einkum frá Föðurnum sem er uppspretta alls guðdómleika og allrar dýrðar. Dýrðin sem Sonurinn veitir er ekki hans eigin, svo að segja offrað í sjálfsfórn, heildur á hún beinlínis uppruna sinn í aðstreymi dýrðar frá Föðurnum. Æðsti hreinleiki tilheyrir tjáningu lofs og dýrðar frá hverri persónu hinar guðdómlegu þrenningar, því hún er færð fullkomlega frá hverri þeirra um sig svo að þær verða þannig tjáning hver annarrar.

            Í einfaldleika guðdómlegrar dýrðar, sem er óendanlega einföld og óendanlega víðfeðm – því „himinn og jörð eru full dýrðar þinnar“ – eru allir hlutir studdir hinni guðdómlegu dýrð. Því ein persóna var sannur Guð og sannur maður og sérhver gjörð Drottins vors var gerð með óendanlega guðdómlegu valdi. Og þeim mun dýpra sem við skyggnumst í Guð, þá opinberast fyrir okkur að hlutirnir hið ytra eru ekki aðeins tjáning dýrðar eða tákn um dýrð, heldur eru þeir raunveruleiki dýrðarinnar. Raunveruleiki sem aldrei getur horfið, þó að tjáning hans og tákn hverfi. Og þessi raunveruleiki á himnum er dýrðin í sjálfri sér.

            Af þessum ástæðum verðum við að hafna öllum okkar skapandi ímyndunarmætti ef við viljum öðlast örlítinn og raunverulegan skilning á þessum kafla. En aðeins með þessu móti varð afleiðingin sú að eilíft líf gat verið þekkingin á Föðurnum sem hins eina sanna Guðs og Jesú Krists sem hann sendi í heiminn. Dýrðin er það sem hinar guðdómlegu persónur veita hver annarri: en við getum í raun ekki greint á milli þess sem hinar guðdómlegu persónur eru og þess sem þær gefa, því þær gefa sig hver annarri algjörlega. Því merkir það að segja að ein þeirra veiti annarri dýrð, að hún veiti hinum, og að hún þiggi ennfremur frá hinum. En þær dvelja hver um sig í hinum og skarast ekki heldur falla fullkomlega hver að annarrri. Sérhver þeirra er eilíf, með tvígilt samband gjafar og móttöku hver í hinum: þess vegna segjum við að sambandið sé „gagnkvæmt“. Það er tjáð með erfiðu grísku orði [perichore – circumincessio/circuminsesso] sem merkir að þær „umvefji“ eða „umfaðmi“ hver aðra.

            Allt það sem hann gerir táknar að hann flytji Föðurnum á himnum dýrð, og allt sem hann gerði fyrir Föðurinn á jörðu var gert Föðurnum til dýrðar: verkin gefa hvert annað til kynna ein og sér, en öll eru til samans merki um dýrð í sjálfu sér og í sameiningu eru þau til marks um leyndardómsfull djúp guðdómsins og verða að einu dýrðarverki.

            Þetta útheimtir guðspjall: prédikun fagnaðarboðskapar sem opinberar leyndardóm Guðs. Hluti af starfandi dýrðarverki Föðurins var tjáning raunveruleika guðdómlegrar þekkingar. Hann skildi hana eftir handa lærisveinunum sem prédikun guðspjallanna. Í guðdómlegri óeigingirni færði Faðirinn Syninum alla þekkinguna um sjálfan sig svo að hann gæti að eilífu íhugað hann, sífellt nýjan. Og hann færði þessa sömu þekkingu áfram til lærisveinanna á jafn óeigingjarnan hátt. Þetta var sama þekkingin, því raunveruleiki himnanna er þekking og kærleikur: „Ég hef flutt þeim þau orð sem þú gafst mér“. Þeir vita hvernig það kom til að Faðirinn sendi þeim Son sinn. Þeir hafa þegið þekkinguna sem hann færði þeim, og nú á grundvelli guðdómlegs vitnis. Þeir sjá hliðarnar tvær á sama raunveruleika:  þeir sjá og trúa því að hann hafi komið frá Föðurnum og að Faðirinn hafi sent hann. En hér er ekki aðeins um þekkingu að ræða. Þeir tilheyrðu Föðurnum og þegar hann gaf sjálfan sig Syninum fullkomlega, gaf hann honum lærisveinana. Þeir tilheyra jafnt hver öðrum, því að allt sem tilheyrir Syninum flyst áfram til Föðurins.

            Nærvera Föður hjá Syni og Sonar hjá Föður er algjör. En svo er ekki um ætlaða nærveru Sonarins hjá þeim lærisveinum hans, sem Faðirinn hefur gefið honum. Ef dýrð Sonarins er ekki að fullu í lærisveinunum gæti svo virst sem Sonurinn hafi skilið sig frá þeim. Því að þeir eru að sínu leyti enn í heiminum en hann er ekki á sama tíma í heiminum því að hann er að fara til Föðurins í mennsku sinni: sameinar mennsku sína guðdómleika hans sem var til fyrir upphaf tímans samtímis guðdómleika Föðurins, og þeir bjuggu algjörlega hvor í öðrum.

            Það er að segja, að lærisveinarnir geta nálgast þá í einingu þeirra tveggja. Hann mun tengjast Föðurnum í mennsku sinni og mun þess vegna ná til allra lærisveina sinna í framtíðinni ef þeir hafa endurfæðst sem „hluttakendur í guðdómlegu eðli“, og þeir munu starfa innan vébanda guðdómsins með honum í mennsku hans. „För hans til Föðurins“ merkir ekki að hann hafi skipt um sæti innan guðdómsins því þeir voru hvor í öðrum frá því fyrir upphaf tímanna. En þetta merkir breytingu á raunveruleika því að sá óendanleiki guðdómlegrar dýrðar sem Sonurinn bauð Föðurnum á þessari jörðu er sameinaður óendanleika hinnar guðdómlegu nærveru. Sú tegund guðdómlegrar dýrðar sem maðurinn Kristur sýndi var í innsta kjarna sínum dýrðin sem hin eina persóna bauð, bæði guðdómleg og mannleg; og hún er nú tengd sjálfri sér án útvíkkunar eða viðbótar. En aðstæður í tíma og rúmi tengjast hverri birtingu þeirra og unnt er að þekkja þessa dýrð af því að hún tengist beint sköpuðum verum og þekkingu sem aftur er ýmsum skilyrðum háð. Hún er einnig sameinuð þekkingu guðdómsins og hinni guðdómlegu þekkingu á nærveru guðdómsins og birtist því um leið og hin guðómlega dýrð. Amen.