Maríumessa á sumri 2006

Saga hátíðar uppnumningar Maríu meyjar til himna hefur verið gleðileg. Því það er einkar viðeigandi að líf þessarar konu, sem yfirskyggðist af skýi guðdómlegrar dýrðar þegar Heilagur andi færð Jesú í líkama hennar, skyldi nú ljúka þegar hún er tekin upp á þetta sama skýi guðdómlegrar dýrðar. Við meydómsgetnað Maríu steig skýið niður af himni og við lok jarðvistar sinnar var hún tekin þangað sem það hvílist í hinu helgasta musteri, á himnum.

Skýið yfirskyggði hana því hún var útvalin og að launum var hún upphafin á því. Þar sem hún sýndi engan breyskleika við hina fyrstu guðdómlegu athöf, þá myndi hún ekki líða neins konar veikleika í hinni seinni. Þetta var ský, og þegar málarar hafa á síðari tímum reynt að sýna það, hefur það tekið á sig mynd jarðnesks skýs. Nærvera þessa skýs virðist nauðsynleg þegar kom að uppnumningu hennar, líkt og hjá Syni hennar. Skýið táknar nærveru Guðs sem tekur þessar persónur til sín líkt og þær væru hluti hans sjálfs, yfirskyggir þær, hreinsar og verndar. Hin guðdómlega styrking Maríu meyjar í líkama hennar þegar hún var dýrleg gjörð, staðfesti hana í endanlegum stöðugleika hins guðdómlega kærleika. Hinn guðdómlegi kærleiki veittist henni í fullri gnægð því að hún hafði sjálf gefið ofgnótt kærleika síns til Sonar síns í skýi dýrðarinnar sem flutti hana í eitt skipt fyrir öll til himna.

En við skulum ekki hugsa okkur þetta ský eins og jarðneskt bólstraský, við skulum fremur hugsa um það eins og það stæði enn ofar á himni, líkt og blikuský eða klósigar. Eða jafnvel eins og sést í hinum sjaldgæfu skýjamyndunum þegar ískristallar safnast saman og endurvarpa tæru ljósinu af öllum sviðum litrófsins og virðast afar undarlegar, nánast ekki af þessum heimi. Þessi perlumóðurský, sem Íslendingar kalla „glitský“ og Englendingar hafa gefið heitið „hvirfilbogi“.[1] Regluleg mynd þeirra, samanborin við óreglulega bólstra skýjaklakkanna, er miklu nær þeirri ímynd sem við gerum okkur um dýrðarljómann sem fylgdi henni á leiðinni til hins himneska ákvörðunarstaðar, eða kom til hennar í upphafi.

Og eftir seinni birtingarmyndum hennar að dæma er svo að sjá að henni hafi hvorki förlast né átt erfitt um mál. Heilagur andi hefur veitt henni náðargáfu tungutalsins svo að hún talaði við Juan Diego á mállýsku Asteka, á basknesku við Bernadettu og á portúgölsku við börnin í Fatíma. Þessar gjafir bjuggu saman í einingu líkama hennar og sálar, því ekki er um tungur að ræða ef þær eru sundurdreifðar. Píus páfi XII lét þeirri spurningu ósvarað hvort hún hefði í raun dáið, en hann lýsti yfir trúarkenningunni varðandi hana, sem lengi hafði viðgengist innan kirkjunnar, og léði kenningunni einnig einkenni óskeikulleika. Bæði hugur hennar og andi eru talin æðri saman eða ofar en á jörðu, þannig að hún sér og hugsar þegar hún íhugar þær milljónir sem hafa tekið þátt í fæðingu Sonar hennar, sem gerði þá að bræðrum hennar og systrum, og eignast hlut í holdgerðum guðdómi hans. Efnisleg hreyfing skiptir hér ekki máli, heldur miklu fremur hvernig hún aðlagast hinu himneska tilverustigi. Sonurinn og Orð Guðs sneri aftur til himna og þá var jarðnesk tilvera hans sem maður óaðskiljanleg frá honum að eilífu; þetta var ný tilvera sem batt saman Guð og ábúendur jarðarinnar að eilífu.

En það á einnig við um hana sem var uppnumin til himna til að verða himnadrottning, jafnt sem drottning jarðar. Þarna voru tveir dýrðlegir mannlegir einstaklingar, Kristur sem bjó yfir gnægð guðdómlegrar dýrðar í eðli sínu, og María, sem hafði hlotið þau sérréttindi að þiggja guðdómlega dýrð að gjöf. Málarar hafa sýnt hana krýnda himneskri kórónu, sem er dýrðlegri en jarðneskar kórónur. En það sem hægt er að móta úr hinni himnesku dýrð er fremur eins og fyrirmyndin sem búin er til eftir að lokið hefur verið við að smíða hinar jarðnesku kórónur.

En hún hefur ekki yfirgefið okkur heldur sameinast hún okkur í himneskri einingu himins og jarðar sem stofnuð er í Jesú Kristi, konungi alheimsins. Þannig að ef við gætum séð það, sæjum við að hinn þríeini Guð umlykur jörðina og allan alheiminn sem aðskiljast fremur í tíma en rúmi, en útþensla alheimsins endurspeglar almátt hinna himnesku máttarvalda. En Guð leitaðist við að taka allt aftur til sín og er ósundurskiljanlegur frá Kristi, sem venjulega sést þó ekki, og sameinuðu mannkyni sem ein persóna, en ekki með hinum tveimur og í nærveru móður sinnar til þess að binda endahnútinn á hið óendurtakanlega frumkvæði guðdómsins. Þetta inngrip nær til minnstu smáatriða jafnt sem alls alheimsins.

Gerald Manley Hopkins var enskur Jesúíti og skáld á nítjándu öld og gerðist kaþólskur fyrir tilstilli Newmans kardínála. Hann íhugaði svalann í hlöðu nokkurri þegar búið var að stafla sólþurrkuðu hveitikorni með steinhlöðnum veggjunum og halla aftur gömlu tréhurðinni svo regnið gæti ekki skemmt forðann. Veggirnir voru skraufþurrir, líkt og fagurlega þroskuð en brothætt öxin, og luktu nú um kornið og vörðu það, grátt og gyllt saman og laus við þann raka sem gagnsýrir hina lifandi náttúru. Hlaða jarðneskrar náttúru, eldforn, umlykur sorgarfögur í forréttindum sínum uppskeruna sem ekki er lengur upprétt en virðist sofa fögrum dauða þar sem greina má himininn:

[1] Vinsamlega látið ekki þessi nöfn og heiti draga úr ykkur kjarkinn! Á annarri síðu þessarar vefsíðu (birtist ef smellt er á “Photograph of Stykkishólmur” á tveimur stöðum, nálægt efsta hluta upphafssíðunnar og nærri neðst á henni) birtist efni og myndir af hvorutveggja. Þar eru krækjur í tvö frábær myndbönd af glitskýjum.

[2] Lok kvæðisins „Stjörnunótt“ (The Starlight Night).