Uppnumning Marķu til himna (20. sunnudagur ķ kirkjuįri) 2009, Stykkishólmur

 

            Ekki mį vera um neina vanviršu aš ręša ķ endursköpun žeirra atburša er uršu žegar Marķa var numin upp til himna og fara hér į eftir, žvķ enginn vafi getur leikiš į um žennan višburš. Hér er dregiš saman žaš sem hęgt er af sögulegu stušningsefni, einkum śr samantekt kristins manns frį Tyrklandi, fyrrum ašstošarforstjóra hins mikilvęga Fornminjasafns ķ Istanbśl, en hann hafši lesiš öll rit kirkjufešranna.[1] Žetta er sķšan sett ķ samhengi viš stórmerkilegt innsęi sęllar Marķu af žjįningunni, stofnanda Reglu Fransiskussusystra.

            Žaš er athyglisvert aš Marķa og Jósef uršu aš taka nżfętt barniš meš sér frį Betlehem til Egyptalands žar sem žaš dvaldist nokkur įr mešal Gyšinga ķ śtlegšinni, samkvęmt hefš sem nś er kölluš „Gamla Kaķró“, nįlęgt pķramķdunum. Og lķklegast mį telja aš Jóhannes postuli og sķšar gušspjallamašur, hafi fariš meš Marķu frį Jerśsalem žegar ofsóknirnar fóru aš aukast. Įriš 42 hafši Heródes Agrippa I lįtiš hįlshöggva Jakob, bróšur Jóhannesar, til aš žóknast Gyšingunum. Fullvķst er aš į žeim tķma annašist Jóhannes Marķu enda var žaš heilög skylda hans sem Sonur hennar hafši fališ honum aš gegna. Żmislegt bendir til žess aš žau hafi dvalist saman, ekki beinlķnis ķ Efesus, heldur rétt utan borgarinnar (žar sem heitir Salēuk) į įrunum 42–48). Ķ Efesus var mišstöš Artemisar og Dķönudżrkunarinnar. Hefšbundnar frįsagnir greina frį žvķ aš hśn hafa dįiš 63 įra aš aldri. Žaš gęti tįknaš aš uppnumningin hafi oršiš žar. Hinn mikli pįfi Benedikt XIV stakk jafnvel upp į žessu fyrir meira en tveimur öldum, en hann ritaši meginverk um dżrlinga. „Jóhannes yfirgaf Efesus įsamt Marķu og žašan hefur hin sęla móšir risiš meš honum frį žessu lķfi til himna“.[2]

            Óljóst er hvers vegna Jóhannes fór meš hana žangaš. Nįnast ekkert hefur varšveist um starf Jóhannesar į žessum tķma og gera veršur rįš fyrir aš hann hafi lagt hart aš sér viš umönnun hennar, og einnig viš aš lęra af henni. En žegar Pįll kom til Jerśsalem įriš 48 hitti hann Jóhannes žar. Jóhannes hefši aldrei komiš til Jerśsalem og skiliš Marķu eftir ķ nįgrenni Efesus, svo aš viš veršum aš gera rįš fyrir aš hśn žį veriš lįtin.

            Lķklegt er aš Jóhannes hafi veriš eina vitniš aš uppnumningunni. En hann hefur veriš vel undir hana bśinn. Hann var įsamt hinum postulunum višstaddur žegar Kristur birtist žeim į tķmabilinu eftir upprisuna. Lżsingar hans į birtingu hins upprisna Krists eru svo ešlilegar og lżsandi aš enginn getur veriš ķ vafa um djśpan kęrleika hans og samśš og aš hann hafi fylgt henni ķ andanum žegar hśn varš uppnumin lķkamlega – ekki ašeins į sama hįtt og Jesśs varš uppnuminn, heldur einnig eins og Enok og Elķa höfšu uppnumist. Himinninn var žegar į įberandi hįtt ķ sįlu hennar. Og žessi himinn ķ sįlu hennar og himinninn sjįlfur, įsamt nęrveru hinna žriggja persóna gušdómsins ķ órjśfanlegri einingu, hefur veriš fullkomlega ešlilegt sįlarįstand į žeim tķma. Hśn hafši leitast viš aš fara aš vilja Föšurins sem sendi engil sinn Gabrķel til aš tilkynna įform sķn hvaš hana snerti og hśn hafši um skamma stund veriš yfirskyggš af Heilögum anda og Jesśs veriš getinn ķ kviši hennar. Žį komu mįnuširnir nķu er hśn gekk meš barniš sem fęddist į réttum tķma, og sś fęšing fór saman viš tķmalausa fęšingu hans sem Gušs sonar. Jóhannes vissi allt žetta og skrįši žaš ķ inngangi gušspjalls sķns sem hann ritaši fjörutķu įrum sķšar. Lķkami hennar hefur yfirgefiš herbergiš sem hśn dó ķ, rétt eins og lķkami Drottins birtist ķ herberginu til aš heilsa, fręša og hugga postula sķna. Viš brennum ekki ķ skinninu eftir žvķ aš öšlast vitneskju um žaš sem geršist; hśn bjó yfir öllum žeim naušsynlegu andlegu gjöfum og hęfileikum sem žurfti til aš žetta mętti verša.

            En getum viš sagt eitthvaš meira um višhorf hennar en žaš aš hśn sętti sig viš vilja Gušs? Hin sęla Marķa af žjįningunni hugsaši lengra. Svo sjįlfsagšar voru henni hugsanir og geršir Marķu aš viš getum tekiš mikiš mark į henni. Hśn skrifaši aš Marķa hefši veriš lķtillįt og aušmjśk og žaš hefši veriš grundvöllurinn aš ummyndun hennar, frį ótta til sjįlfsfórnar og undirgefni allt til dauša ķ hlżšni viš hinn gušdómlega vilja. Viš žetta bętti hśn: „Mér viršist [aš ķ lķtillęti] Marķu hafi ekki falist val um neitt. Hśn var bśin undir dauša [Jesś] į krossinum, og einnig undir uppnumninguna“ („Il me parle au Coeur de son Église“, nr. 70). Ég get mjög vel skiliš žessa tślkun. En einn er sį žįttur sem henni kann aš hafa yfirsést. Stundum lendum viš ķ ašstęšum žar sem engra kosta er völ og ekki er um neitt aš velja. Žį veršur aš sętta sig viš oršinn hlut og ašeins hęgt aš taka žvķ sem aš höndum ber. En dżrlingur gęti tekiš į móti žessum eina möguleika af algjörlega hreinu hjarta og frjįlsum vilja, jafnvel žótt ekki hafi neitt annaš bošist.

            Hugsanlegt er aš Marķa hafi lifaš lķfi sķnu allt aš žeim mörkum sem viš getum ekki ķmyndaš okkur. Žaš hefur einkennst af hetjulegum og takmarkalausum krafti. Hśn hefur algjörlega samsamaš sig vilja Gušs ķ hverri andrį og hverri sekśndu. Žannig varš hśn „ambįtt og žerna“ Drottins. Ekki leikur neinn vafi į um žaš. En sį sem er fullur aš Guši er einnig fullur frelsis, aš fyrirmynd hins gušdómlega frelsis, en žaš var henni algjörlega ešlislęgt.

            Og žarna, ķ nįgrenni Efesus, žegar komiš var „aš lokum jaršvistar hennar“, eins og Pķus XII ritaši ķ bréfinu žar sem hann lżsti yfir uppnumningu hennar, var hśn algjörlega samsömuš ambįttar- og žernuhlutverki sķnu, en einnig žvķ fullkomna frelsi sem hśn žekkti frį žvķ aš hśn meštók sjįlfviljug hina gušdómlegu žungun aš frumkvęši Heilags anda, svo aš helgi Gušs gegnsżrši hana algjörlega frį žeirri stundu og žašan ķ frį hvert andartak ęvi hennar, ķ įšur óžekktri einingu mannveru žar sem himinn og jörš sameinušust į nż. Žetta var fyrsti įvöxtur hjónabands kirkjunnar į jöršinni, og hlaut aš rķsa til himna įsamt sinni himnesku brśši. Žetta var Sonur hennar sem hśn var nś algjörlega sameinuš aš eilķfu: ķ kęrleika og frelsi. Į žessu sviši mannsins var Guš sannarlega „allt ķ öllu“. Amen.


 

[1] Rüstem Duyuran, Ephčse (Ankara 1951, Direction Générale de la Presse de la Radiodiffusion et du Tourisme),  tilvķsunin til Benedikts pįfa XIV (ķ nęstu nešanmįlsgrein) er į s. 51-52.

 

[2] Sjį  Benedicti XIV, Pont.Opt.Max., Olim Prosperi Card. De Lambertinis, De Festis Domini Nostri Jesu Christi, et Beatę Marię Virginis,  Libri Duo (4. śtg. Padua 1766),  I §101 (s.192), „Joannem mandata Christi abunde amplevisse, qui omni officio & pietate B. Mariam semper coluit, domi secum habuit, donec mansit in Palestina, profectusque Ephesum eam secum adduxit, ubi tandem Beata Mater ex hac vita ad Cœlum convolavit“.