3. sunnudagur eftir jól, Skírn Drottins, hátíð (Geisladagur), 2011, Stykkishólmur
Jafnvel lítil kynni af siðum gyðinga gera öllum ljóst hve oft og að hve miklu marki íhaldssamir og orþódoxir gyðingar nota vatn til hreinsunar samkvæmt helgisiðunum. Þessi hreinsun handanna í samræmi við helgisiðina var augljóslega viðhöfð á tíma Drottins vors, en ævinlega fylgdi sú skylda bæði hjá körlum og konum, þótt mikilvægi hennar hafi verið á einhverju flökti, að baða allan líkamann, en það nefndist „micveh“. Svokallaðir „frjálslyndir“ gyðingar virðast ekki hafa iðkað þetta. Við sérstakar formlegar aðstæður var þetta nauðsynlegt og eftirsóknarvert en hjá sumum var þetta brýnt til hreinsunar hjá þeim sem höfðu bakað sér óhreinkun samkvæmt helgisiðunum. Þó að textarnir í ritum gyðinga séu af ýmsum uppruna þá styðjast þeir að mestu við hefðbundnar viðbætur og reglur sem mótast hafa í meðferð rabbínanna. Í skrifum um þessi málefni virðist þessi leið til að öðlast hreinleika njóta vaxandi fylgis í sambandi við tilbeiðsluna.
Fornminjar sýna merki um micveh-böð, en stíga þurfti nokkur skref niður í þau, jafnvel áður en micveh-böð miðalda fundust. Ég minnist þess að ég las það sem ef til vill telst ekki til almennrar þekkingar, en yfirleitt var talið að vatnið sem notað var í þessum böðum þyrfti að „lifandi“, fengið úr náttúrulegum brunnum eða uppsprettum.
Nú höfum við verið að hugsa um heilagan Jóhannes skírara og því er það athyglisvert að í virkishöllinni í Machaerus þar sem hann var í haldi og síðan líflátinn, í hæðunum við eyðimörk Jórdaníu austanvert við Dauðahafið, þar sem hinn dáðlitli Heródes Antípas, barnabarn Heródesar mikla, mun hafa átt heima, hafa fundist rústir micveh-baðs. Höllin og baðið mun hafa verið byggt á þriðju öld fyrir Krists burð, áður en fjölskylda Heródesar komst til valda. Höllin var síðan eyðilögð í uppreisn gyðinga gegn Rómverjum.
Í skrifum um þessi mál er lögð áhersla á hreinleika samkvæmt helgisiðunum, en þetta mun þó ekki tengjast neinu sem líkist sakramentunum. Böðin voru notuð, og eru enn, þegar menn skiptu um trú og tóku upp gyðingatrú, en það er þó ekki órjúfanlegur þáttur helgiathafnarinnar. Ég minnist þess að ég heyrði eitt sinn leikmann meðal gyðinga segja, eftir að hann var spurður um þessi mál: „Já, við þvoum þeim.“
Við sjáum að menn bjuggust við öðru og meira en skírn Jóhannesar skírara. Þó að hún væri samkvæmt helgisiðum gyðinga og í framhaldi af þeim, þá var hún einnig tákn um persónulega iðrun viðkomandi. Framar í þessum kafla Matteusarguðspjalls (3, 6) er þess getið að menn hafi „játað syndir sínar“ þegar þeim var dýft niður í vatnið og hann reisti þá síðan upp. Um Jóhannes og skírnina lék hugblær hins leyndardómsfulla en hann átti að skíra sjálfan Messías. Það yrði hins vegar ekki einvörðungu táknræn skírn því að í henni fólst kraftur Heilags anda. Yfir þeim atburðum sem urðu við skírn Jesú hvílir einnig andi yfirnáttúrulegs raunveruleika og það er einmitt hann sem miðlað er áfram til lærisveinanna frá sjálfum Drottni vorum. Við öðlumst nýja virðingu og kraft sem gefinn er og er tákn um hlutdeild í mætti hans. Heilagur andi kom yfir hann líkt og dúfa og það gerist einnig í sálinni þegar við skírumst í Kristi. Þegar skírnin gerir okkur að kjörbörnum Krists er Faðirinn einnig viðstaddur og segir: „Þessi er minn elskaði sonur sem ég hef velþóknun á“, því að með henni er sköpuð máttug andleg eining. Og við fimmtánda vers þriðja kafla Matteusarguðspjalls er viðbót í sumum guðspjallshandritum við þetta guðspjall dagsins sem hljóðar svo: „Og þegar hann hafði verið skírður skein mikið ljós umhverfis hann frá vatninu og allir viðstaddir urðu hræddir“. Það sem einkennir skírn Jesú hjá Jóhannesi er að þar eiga sér stað andleg samskipti við hið guðdómlega og þátttaka í því er veitt öllum þeim sem eru skírðir í Kristi. Skírn Jóhannesar var því takmörkuð í samanburði við þá skírn sem Jesús myndi veita og eftirvænting hennar beindist að hinni himnesku vídd sem sameinaði skírn Jesú mennsku hans og veittist fylgismönnum hans í framtíðinni, svo að þeir fengju hlutdeild í honum sem kjörbörn hans og börn hins sama Föður: Föður hans sem var guðdómlegur að eðli eins og allar þrjár persónur guðdómsins. Amen.