Vígsluhátíð dómkirkju Krists konungs í Landakoti, 2006

 

            Kirkjan er fyrst og fremst staður þar sem skírt fólk kemur saman til tilbeiðslu, bænagerðar og þiggur fræðslu, sameinað í tignun sakramentanna, einkum í æðsta formi allrar tignunar, í evkaristíunni eða messunni. Hún hefur annað nafn og eitt það athyglisverðasta er mjög fornt: „leyndardómarnir“. Því að í raun og veru opinberar tignun prestsins og safnaðarins á evkaristíunni, í formi kirkjunnar, lifandi og raunverulega leyndardóma trúarinnar. Tignunin sjálf er hæg og virðuleg, því allir vita að það er Guð sem stýrir allri hinni litúrgísku athöfn. Hún er haldin í Guði.

            Faðirinn þiggur fórn Sonarins fyrir syndir heimsins, til endurreisnar mannsins á sinn rétta stað í alheiminum. Með fullkomnum skilningi fórnar Sonurinn sjálfum sér Föðurnum í sambandi sem einkennist af sambandi persóna guðdómsins í þrenningunni. Hann fórnar með sjálfum sér þeim sem hafa verið gerðir þátttakendur í hinu guðdómlega eðli, þeim sem eiga hlut í sonareðli hans, þegar hann fórnar sjálfum sér þeim í sömu einingu. Þetta eru tvær aðgerðir, eilífar í sjálfu sér, en hinar sömu þegar guðdómurinn umfaðmar hina trúuðu í athöfnum helgisiðanna, með bænum og ritningarlestrum, með prédikun Guðs orðs í einingu og órofa samhengi við prédikun Jesú sjálfs í guðspjöllunum. Það styrkir hana, lofar hana, endalaust, aftur og aftur. Trúarjátningin er lesin og hin jarðneska tilbeiðsla sameinast tilbeiðslunni á himnum þegar kórinn og söfnuðurinn rís í bæn prefatíunnar til sameiningar við tilbeiðslu himnanna og lofar heilagan Guð hástöfum í hátign hans. Þetta er formlegt upphaf á einföldustu fórn sem hugsast getur og er táknuð með brauði og víni, þegar atburðir píslarsögu, upprisu og himnafarar Krists, jafnvel seinni komu hans sem hann lofaði við endalok tímans, eru tignaðir sem einn leyndardómur þar sem hver þáttur hans er ósundurgreinanlegur frá öðrum. Nú verður einfalt brauð og vín að upprunalegri fórn Krists sjálfs, í líkama hans og blóði. Nú verður þessi fórn, sem virtist svo einföld, og hófst á framfæringu brauðs og víns, að umfangsmestu og altækustu fórn sem til er. Því þau verða að líkama hans og blóði, dýrðarfull eins og þau eru nú á himnum, og eins og þau voru þá sameinuð í sál hans og eilífum guðdómi. Nú ná þau til eilífðarinnar. Í upphafi var síðasta kvöldmáltíðin fyrirboði fórnarinnar og afleiðingar hennar í tímanum, en nú kemur hún á eftir því í tímanum. En hið upprunalega og það sem seinna kom voru raungerð einnar einustu fórnar sem færð var í eitt skipti fyrir öll, og birtist í sérhverri tignun þessara leyndardóma. Og þeir taka til sín tímana – alla tíma – og varpa á þá hreinum og tærum geislum eilífðarinnar. Athöfninni lýkur þegar heilagt blóð og líkami Krists er gefið öllum í helgaðri mynd sinni, því að hið guðdómlega og mannlega er sameinað og nærverandi. Þögn ríkir í kirkjunni þegar altarið er skilið eftir hreint og snyrtilegt, og lokabænin er lesin og söfnuðurinn blessaður.

            Þetta er messan eins og við þekkjum hana: hin innri tignun leyndardómanna er óaðskiljanleg orðum og hreyfingum. Við helgumst af þessu. Það sama á við um hverja messu. Engu skiptir hve fáir viðstaddir eru, þeir eru fulltrúar gervallrar kirkjunnar  og hún verður raunveruleg meðal þeirra í helgisiðunum.

            Tignun gervallrar kirkjunnar gerir hana að kirkju og endurnýjar hana sem kirkju. Einn þátturinn er upprunaleg hjálpræðisathöfn Krists, og því samsvarar framkvæmd þeirra sem tilheyra þessari kirkju. Kirkjan er heil í sjálfri sér og tengist hinum upprunalega hópi postula og þeim sögulegu atburðum sem þeim tengjast. Náðarkraftur postulanna lifir áfram og hefur flust til biskupsins í hverju biskupsdæmi sem kallaður hefur verið til að  fullkomna þá sérstöku kirkju og vera til merkis um einingu hennar. Eining biskupsins og biskupsdæmisins berst frá einum náðarkraftshafa til annars og einum söfnuði til annars, og er hin sama en getur þó helgað sérhverja þá persónu sem kölluð hefur verið til einingar við hana.

            Skyldur biskupsins ná út fyrir dómkirkju hans, þar sem prédikunarstóll hans er staðsettur og þar sem hann tignar leyndardómana á sérstaklega hátíðlegan hátt í einingu við biskupsdæmið sem líkamnast í honum. Dómkirkjan nýtur því sérstakrar blessunar svo að hún geti gegnt þessu hlutverki sínu og verið verðug og heilög umgjörð fyrir þessa athöfn. Á afar sérstakan hátt hefur hún það einkenni allra kirkna, að allir hlutar sem hún er byggð af tákna einingu allra einstaklinga innan biskupsdæmisins í tímans rás. Þannig verður hún að verðugri og skynsamlega mótaðri umgjörð fyrir messuhald biskupsins, með eða ásamt öðrum prestum, sem náðarkraftshafi alls biskupsdæmisins, í einingu allra annarra biskupa og hins heilaga föður sjálfs.

            Þetta er almenn vígsla dómkirkju og í dag fögnum við afmæli vígslu dómkirkjunnar okkar árið 1929, en hana framkvæmdi van Rossum kardínáli sem sérstakur sendimaður Píusar XI páfa, með og fyrir þáverandi biskup, Martein Meulenberg. Athöfnin vísaði til margra staða og margra tíma. Hún var helguð Kristi, konungi og Drottni alheimsins – en sami páfi hafði stofnað til hátíðar honum til heiðurs aðeins fjórum árum fyrr. Verndardýrlingar hennar voru tilnefndir María, móðir Guðs – síðar yfirlýst móðir kirkjunnar – og eiginmaður hennar heilagur Jósef, ásamt tveimur Íslendingum: Heilögum Þorláki Skálholtsbiskupi, en helgi hans var staðfest af Jóhannesi Páli páfa II í þessari dómkirkju, og Jóni  Ögmundarsyni, fyrsta Hólabiskupi.

            Allt var þetta uppspretta stöðugrar helgi, og sama helgi leitar nú nýrra leiða eftir að hinum upprunalegu var vikið til hliðar um nærri fimm alda skeið, og við skulum nú endurnýjast saman með gervallri kirkju þessa biskupsdæmis. Því að Heilagur andi er að verki í kirkjunni, endurbætir þar og endurnýjar helgina, veitir svör við þöglum sem töluðum bænum margra. Kristur, konungur og Drottinn alheimsins, sýnir vald sitt sem er að verki meðal hinna helgu leyndardóma sem eru líf sjálfrar kirkjunnar.

            Við skulum biðja fyrir kirkjunni og biðja fyrir þeim sem látnir eru og tilheyrðu henni; við skulum biðja fyrir þeim sem eiga eftir að koma til liðs við hana í framtíðinni. Við skulum biðja fyrir biskupum hennar, en Drottinn sameinar þá alla í sjálfum sér, og einnig fyrir prestunum sem þjóna þar. Biðjum fyrir öllu reglufólki í mismunandi þjónustu sinni; biðjum líka fyrir öllum meðlimum kirkjunnar – fyrir okkur sjálfum, að við finnum köllun okkar í sambandinu við eilífan helgunarmátt kirkjunnar sem nær yfir leyndardóm stækkunar hennar! Amen.