Krists konungs hátíð 2006, Stykkishólmur

 

            Þegar Píus páfi XI stofnaði hátíð Krists konungs í lok ársins helga 1925, vísaði hann til orða Leós páfa XIII um konungdóm Krists frá því tuttugu og fimm árum fyrr. Hann stofnaði ekki til hátíðarinnar með því að skapa eyðu og fylla hana síðan með kerfi reglugerða. Hann leit svo á að hann væri að hafa áhrif á þjóðfélagið eins og það var þá. Leó páfi XIII hafði talað um að menn tækju á sig byrði Krists sem hann sjálfur taldi „léttbært“, jafnvel „eftirsóknarvert“ sem lífsreglu: „Þá mun mörg meinsemd læknast, lögin munu öðlast fyrri virðingu og friður komast á að nýju. Menn munu slíðra sverðin og leggja niður vopn þegar allir viðurkenna fúslega og fara eftir valdi Krists, og hver tunga játar að Drottinn Jesús Kristur er í dýrð Guðs Föður.“

            Píus XI hafði verið fræðimaður og bókavörður í Mílanó og haft ánægju af að klífa Alpana í frístundum sínum. En þessi líkamlega sterki fræðimaður og bókavörður varð að sýna mikinn andlegan styrk þegar fór að líða á tímabilið milli beggja hinna miklu heims­styrjalda. Farið var að bera á því stórhættulega ójafnvægi sem fylgdi í kjölfar fyrri heims­styrjaldar, einkum víða í Evrópu, en þar hafði ríkjandi skipulag í stjórnmálum og  félags­málum nánast hrunið til grunna. Þrjú stór heimsveldi með hirð sinni höfðu liðið undir lok og hægt er að segja um pólitísk völd, líkt og um náttúruna, að „valdinu hryllir við tóma­rúmi“. Rússneska keisaraveldið var hrunið og kommúnistastjórn hafði tekið völdin eftir pólitíska byltingu, og taldi hún sig framvarðarsveit alheimsbyltingarinnar. Fyrrum óvinir hennar, þýska keisaraveldið, sem stofnað hafði verið undir forystu Prússa fimmtíu árum áður með samruna fjölda þýskra smáríkja, var horfið af sviðinu og Habsborgara­veldið, sett saman af ungverskum og slavneskum þáttum og arftaki hins Heilaga róm­verska ríkis þýskrar þjóðar, sem náði allt aftur til Karlamagnúsar ellefu hundruð árum fyrr, hafði lagt upp laupana á jafnvel enn ótvíræðri hátt. Rússnesku byltingarmennirnir höfðu leitað til heimspekilegs kerfis Þjóðverjans Hegels, snúið því á hvolf og breytt hinu huglæga, and­lega kerfi hans í róttæka efnishyggju. Þýskaland, Ítalía og Austurríki, og flest önnur lönd Vestur-Evrópu, þrátt fyrir að menn bæru þar enn nokkra virðingu fyrir upprunalegri hugsun Hegels, lutu annað hvort fasískum einræðisstjórnum eða stjórn sterkra minni­hlutaflokka sem reyndu að fylla upp í eyðurnar sem mynduðust við hrun skipulagsins sem ríkti fyrir 1914. Bæði þessi kenningakerfi höfðu lítið álit á lýðræðis­skipulaginu og blönduðust því raunverulega með það eitt að markmiði að knésetja það innanfrá. Á milli­stríðsárunum var hinn valdamikli Prússi Hindenburg, fyrrum marskálkur, forseti Þýska­lands og hann lét að lokum völdin í hendur Hitlers. Vafalítið var Píus XI tilvalið afl til styrktar stöðugleika í Evrópu. Hann bauð upp á kaþólskan valkost á trúar­legum grunni enda átti kaþólsk kenning enn mikinn hljómgrunn þar.

            Andlegur kjarni kenningar hans var hinn duldi máttur hennar og styrkur. Hann tjáði þá biblíulegu skoðun að Kristur konungur væri framlenging hinnar persónulegu helgunar hins heilaga hjarta, en þá skoðun hafði hann einnig þegið frá Leó páfa XIII. „Konungs­tign og veldi Krists hefur verið viðurkennt í guðrækilegum hefðum og ástunduð í mörgum fjölskyldum sem hafa tileinkað sér tignun heilags hjarta Jesú. Það hafa fjöl­skyld­ur ekki aðeins gert heldur heilu þjóðirnar líka og konungdæmin. Raunar helgaði Leó páfi XIII allt mannkyn hinu helga hjarta á árinu helga 1900. Þá skal þess getið að margt hefur verið gert til að viðurkenna vald Krists yfir samfélaginu með þeim fjölmörgu sam­komum sem haldnar hafa verið um altarissakramentið á okkar tímum. Þar gefst fólki í öllum biskupsdæmum, svæðum eða löndum og öllum heiminum, tækifæri til að koma saman og tigna og tilbiðja Krist konung í myndum sakramentisins. Þannig sameinast menn undir prédikunum á fundum og í kirkjum til að heiðra Krist opinberlega, sem Guð fékk þeim sem konung, þar sem hann er hafður til sýnis eða í hátíðlegum helgigöngum. Fyrir guðdómlegan innblástur tekur lýður Krists hann fram úr kyrrlátum dvalarstað hans í kirkjunni og ber hann fagnandi um stræti borgarinnar svo að hann, sem menn neituðu að taka við þegar hann var hér sjálfur, megi nú taka við fullri konungstign sinni.“

            Hver getur ekki séð í þessari hugsýn framsetningu á innsta kjarna kaþólskrar kenningar, óbreytanlegri í sjálfri sér, en þarfnast þó sífellt nýrrar útfærslu í tryggð við trúna, og sýnir jafnframt hinn djúpa leyndardóm í raunverulegum ferskleika sínum?

            Tilbeiðsla altarissakramentisins og konungdómur Krists eru öllum greinileg og þau nærast af dýpstu trúarlegu rótum! Hér skal þess getið að á fundi hinn 9. nóvember sl. hafa þeir sem ábyrgð bera á ráðstefnum um altarissakramentið og nefnd þeirra sem til­biðja altarissakramentið, að frumkvæði Benedikts páfa XVI stigið skref til endur­nýj­unar á tilbeiðslu altarissakramentisins með því að boða til næstu ráðstefnu um altarissakramentið í Quebec í júní 2008. Páfi benti þeim eindregið á mikilvægi tilbeiðslu altarissakra­mentis­ins: „Altarissakramentið [er] dýrmætasti fjársjóðurinn sem Jesús lét okkur eftir. [Ráð­stefnur um altarissakramentið] eru hvatning til handa kirkjunni um að útbreiða kærleika Krists á öllum stigum þjóðfélagsins, og að bera honum hiklaust vitni.“ Og hann bætti við: „hversu jákvæð enduruppgötun tilbeiðsla altarissakramentisins er mörgum kristnum mönnum ... Hversu mikil þörf er nútímamanninum á að enduruppgötva vonaruppsprettu sína í altarissakramentinu! Ég þakka Drottni fyrir það að í mörgum sóknum, auk guðræki­legs messuhalda, eru hinir trúuðu fræddir um tilbeiðslu altarissakramentisins. Og það er von mín – einnig í ljósi næstu alþjóðlegu ráðstefnunnar um altarissakramentið – að þessi iðkun megi hljóta enn frekari útbreiðslu.“

            Á okkar tímum er engin þörf á að stefna raunveruleika konungstignar Krists gegn hættulegri þróun í stjórnmálum. En messan og tilbeiðsla altarissakramentisins tengja okkur við nærveru þessarar konungstignar jafnvel nú, okkar á meðal. Amen.