Messa á jóladag 2007, Stykkishólmur

 

            Tjáningin lifir. Uppspretta hennar er lifandi og færist til manna með tjáningunni. Tjáskipti manna draga úr einsemdinni. Þau eru ákall um hjálp, ákall um samveru. Fræðimaðurinn sem er með höfuðið yfirfullt af hugmyndum verður að prófa þær á öðrum mönnum til að fá dóm þeirra, einkum til að styrkja sjálfan sig. Villidýrin ferðast um og fara eftir leiðum sem við getum ekki áttað okkur á. Við getum skráð niður ferðaleiðir þeirra með óhlutbundnum táknum okkar, en þau þekkja sínar leiðir, hvert þau vilja fara og snúa aftur til baka. Segulsviðið leiðbeinir þeim. Fuglar, landdýr og sjávardýr, einkum hinir stærri meðal þeirra, tjá sig í vatninu. Ekki er víst hvort þau hugsi sig um áður en þau tjá sig, en aðstæður virðast hvetja þau til tjáningar. Til viðbótar tjáningu manna kemur innri íhugun þeirra. Hugmyndir sem þeir hafa ef til vill öðlast án orða í upphafi, umbreytast samkvæmt formi og venjum í talað mál tungunnar. Hugsun getur verið án orða í upphafi: aðeins kunn þeim sem hugsar. Síðan víkkar þessi hugsun þegar hann kannar betur hug sinn, tengir hana fyrst öðrum hugsunum, síðan bætast við önnur orð úr hinu félagslega umhverfi, í tungumálum sem eru sameiginleg sköpun samfélags manna.

            Þessi upprunalega skynjun virðist skipta hvern og einn sem hugsar gífurlega miklu máli. Framhaldið verður síðan með ýmsu móti. Jafnvel þó að sá sem talar sé afar óánægður með það sem hann reynir að segja, er það þó hluti af hans innsta kjarna. Við getum aftur á móti verið viss um það, að maður getur tæpast tjáð sig fullkomlega sjálfur. Mannshugur getur ekki af sér annan mannshuga. Á yfirborðinu kvikna hugsanir og hugsanir vekja síðan orð. En englar vekja einnig hugsanir sem geta tjáð öllu meira þegar þau opinberast hvert öðru.

            Allt er þetta eins og forsmekkur af Guði sem tjáir sig tímalaust og eilíflega sjálfur við sjálfan sig. Allt gerist það í einu tímalausu Orði sem er fullkomin ímynd hans sjálfs þar sem hin tímalausi getnaður er einnig eins og það, hans annað sjálf. Þessi eining er algjör og fullkomin. Hann sagði sjálfur: „Ég er sá sem ég er“, eða einfaldlega „Ég er“.

            Þess vegna var það að þegar hann varð hold í líkama Maríu móður sinnar, varð hún þunguð á mannlegan hátt, af Orðinu í henni sjálfri. Þá þegar áttu þessar kórónur sköpunarinnar í tjáskiptum við hvert annað og stundum við englana. Segja má að hann hafi komið á sínum forsendum. Hann leit ekki öðruvísi út en allir aðrir og styrkti því umhverfi sitt, enda raunverulegur hluti af því. Hann veitti innblástur til að hugsa og skilja. Aðeins gagnvart mönnunum voru tengslin eins og þau hefðu verið búin til sérstaklega. Sköpunin var í Guðs augum leidd af honum og var enn hluti hans. En var hún gallalaus?

            Tjáning hans til þeirra sem hlýddu opnum huga, til þeirra sem gátu trúað, var ákall um að snúa heim. Eftir að þau Adam og Eva höfðu í frelsi sínu einangrað sjálf sig frá iðandi lífinu og tjáskiptunum við Skapara sinn, eru þau kölluð til baka af mildri og þýðri rödd, líkt og andvara, en þó nægilega greinileg til að styrkja samvisku þeirra. Þau létu okkur eftir dökka skugga sem ljósið skildi, en voru þó ekki komnir af ljósinu. Orðið, sem varð hold fyrir Maríu, skildi þessa aðgreiningu fullkomlega og kom í eigin mætti. Þarna voru hinir undirbúnu, þeir sem höfðu daufan vilja og óttuðust sífellt, ekki svo mjög að ná ekki hæstu hæðum Guðs, heldur að falla ofan í óaðgengilegt djúp eigin sálar. Í þeirra augum var raunverulegur uppruni þeirra undarlegur og óbærilegur. Þeir tóku ekki á móti þessu. En þráin hélst þó vakandi í sumum og þeir gátu með tungumáli manna, sínu eigin innra máli, hinu þögula tungumáli sköpunarinnar, tengst raunverulegum uppruna sínum, hinu tímalausa Orði sem aldrei þagnar. Þeir tóku við Orðinu sem náð endurfæðingarinnar og eindregnum sannleika. Og það sem Orð þetta tjáir, og Orðið sem er tjáð, er sjálfur Faðirinn – sem viðheldur sköpun sinni, gefur henni líf og ljós: endalaust, fullkomlega og algjörlega. Amen.