Páskadagur 2009, Stykkishólmur

 

            Jóhannesarguðspjall er ritað af snerpu og dýpt. Dýptin snýr ekki aðeins að ferskum hugmyndum heldur einnig að lifandi djúpi sálar annarra manna sem Jóhannes hafði skynjað og varpaði ljósi á það sem einkenndi breytni þeirra og orð. Og þó er þetta guðspjall ritað milli þrjátíu og fjörutíu árum seinna en hin. Ritskýrendur hafa tekið eftir því að guðspjall hans og Lúkasarguðspjall tengjast með nokkrum hætti, en það hlýtur að snerta efni sem Lúkas hefur tjáð Jóhannesi munnlega löngu áður en hans eigið guðspjall var fært í letur og hafði breiðst út.

            Allt það sem er augljóslega sannleikanum samkvæmt í þessum guðspjallskafla páskadagsins, heldur áfram í næsta guðspjallskafla á þriðjudaginn, þar sem Jesús og María Magdalena hittast þegar hún skilur hver hann er.

            Hérna höfum við viðbrögð Péturs og Jóhannesar við þeim fregnum sem María Magdalena færði postulunum, um að gröf Krists væri tóm. Einn mesti leyndardómurinn er sá að þess er hvergi getið í guðspjöllunum að Pétur hafi verið viðstaddur krossfestinguna. Í Jóhannesarguðspjalli er síðast sagt frá honum í hallargarði æðstaprestsins þar sem hann afneitaði Kristi þrisvar áður en haninn gól – en Drottinn vor hafði spáð fyrir um það. Áður hafði Drottinn vor ávítað hann fyrir að höggva til þjóns æðsta prestsins með sverði sínu. Aðrir postular kunna að hafa verið meðal mannfjöldans á Golgata en Jóhannes getur þess aðeins að hann hafi verið þar ásamt Maríu. Jóhannes fer ekkert í kringum hvatvísi Péturs, né sleppir hann því að minnast óbeint á sjálfan sig sem „lærisveinsins sem Jesús elskaði“. Í samræmi við þetta minntist hann þess að Jesús spurði Pétur síðar þrisvar sinnum við Galíleuvatn, „Elskar þú mig“. Hafi verið um togstreitu milli Péturs og Jóhannesar að ræða, er afar erfitt að túlka hana nú. Boðskapur guðspjallsins er boðskapur sátta fremur en óvináttu, og óhætt er að segja að hjá þeim báðum höfðu margir aðrir þættir áhrif á stöðu mála.

            Þegar þeir höfðu áttað sig á hugsanlegum afleiðingum þess sem María sagði þeim um tómu gröfina, héldu þeir Jóhannes og Pétur báðir af stað og hlupu til grafarinnar. Jóhannes kom þangað á undan og nam staðar og íhugaði það sem hafði gerst. Pétur fór framhjá honum og inn í gröfina. Jóhannes hafði þegar séð línblæjurnar liggja þar. Hann segir ekkert um viðbrögð Péturs en man aðeins eftir því sem hann sá sjálfur og hvernig hann túlkaði það. Línblæjurnar gætu hafa verið þar sem Jesús skildi við þær, þar sem hann sat á syllunni, en sveitadúkurinn lá hins vegar samanbrotinn á öðrum stað en hafði ekki einfaldlega verið látinn liggja á sama stað eins og blæjurnar. Jóhannes segir um sjálfan sig: „Hann sá og trúði.“ Það merkir að hann taldi ekki að einhverjir hefðu fjarlægt  líkamann, heldur að Jesús væri lifandi því að niðurskipan línblæjunnar og sveitadúksins benti einmitt til þess. Þetta var innblásin skoðun og gerð án nokkurrar tilvísunar í sextánda Sálminn þar sem segir: „Þú ofurselur helju ekki líf mitt.“ Öll örvænting var nú brott vikin og vonin hafði tekið sér bústað í honum: Hann gat ekkert fullyrt með vissu en taldi þó að Jesús væri risinn upp frá dauðum á einhvern hátt sem hægt væri að útskýra. Hann segir ekkert á þessum stað um hugarástand Péturs.

            Þeir fóru nú aftur saman til hússins þar sem allir postularnir höfðu safnast saman fjarri augum lýðsins.

            Eftir varð María Magdalena hjá tómri gröfinni en hún hafði aftur farið með þeim þangað. Þá segir Jóhannes í stórmerkri frásögn frá fundi hennar og Drottins, en hún varð fyrst allra til þess að sjá Drottin upprisinn, á undan öllum postulunum. Hún greindi honum frá þeirri áköfu gleði sem ummyndaði hana. Hún velktist ekki í neinum vafa um ást sína á Jesú, né heldur um trú sína sem nú varð enn öflugri en fyrr. Amen.