Páskadagur 2010, Stykkishólmur

      Í guðspjalli dagsins er hin þekkta frásögn um för Maríu Magdalenu til grafarinnar. Reyndar fjallar það um fyrstu heimsókn hennar fyrr um morguninn þegar hún fann gröfina tóma og sá að líkami Jesú var horfinn. Við bíðum seinni hluta þessarar frásagnar fram til messunnar á miðvikudag en þar segir frá því að hún grét af örvæntingu vegna þess að hún vissi ekki hvert hefði verið farið með líkamann sem hún hafði ætlað sér að smyrja með ilmjurtum og olíu eins og gert var við lík.

      En þessi frásögn er mjög dramatísk. Og mikill hluti þessarar velsögðu frásagnar fjallar um postulana og aðra sem sáu þarna leyndardóm og gátu ekki gert sér grein fyrir hvað þarna hefði gerst.

      Þegar hún hafði fundið gröfina tóma, en sagan segir að hún hafi farið þangað sjálf, hraðaði hún sér aftur til hússins þar sem postularnir voru ásamt öðrum. Það hefur verið allstórt hús sem fylgjendur Jesú hafa léð þeim. Þetta var snemma dags og kannski hafa Pétur og Jóhannes verið þeir einu sem voru komnir á stjá. „Við vitum ekki hvar þeir hafa lagt hann“: Þetta er í fleirtölu og það bendir til þess að fleiri hafi verið með henni í fyrri heimsókn hennar.

      Pétur og Jóhannes hlupu æstir að gröfinni til að rannsaka málið  og voru líklega vonglaðir. Jóhannes hljóp hraðar en Pétur, sem var eldri, og hann beið við grafarmunnann og hleypti Pétri inn á undan sér. Jóhannes segir um sjálfan sig að hann hafi verið „lærisveinninn sem Jesús elskaði“; en Pétur var hins vegar kletturinn sem kirkjan myndi byggjast á. Hann var reyndari maður en Jóhannes. Hann hafði verið kvæntur og fjölskylda hans flust frá Betseda til Kapernaum. Fiskimenn verða alltaf að reiða sig hver á annan, einkum í neyðartilvikum, og samband þeirra fiskimannanna fjögurra, Péturs, Andrésar, Jakobs og Jóhannesar, hlýtur að hafa verið náið. Veiðarnar setja sinn eigin takt á menn, einkum þegar báturinn er knúinn áfram af seglum en ekki árum; báturinn hefur verið eins og framlenging af handleggjum þeirra og útlimum svo að þeir hafa verið vel að sér um breytingar í siglingunni og aðstæður á vatninu. Þessi taktur tekur einnig mið af litlum eða engum afla. Þeir hafa þekkt bátinn og vatnið, sem þeir fóru um, mjög vel og það hefur stuðlað að rólyndi þeirra og unnið gegn vonbrigðum. Og svo hefur alltaf verið gott að koma heim, hver svo sem aflinn hefur verið. Konurnar hafa reynt að hughreysta þá þegar aflinn hefur verið rýr og glaðst með þeim þegar hann hefur verið mikill. Mismikil heppni þeirra, sem ekki hefur fylgt neinni reglu, hefur haldið þeim við efnið og hið sama hefur átt við um boðunarstarf þeirra. Drottinn vor hafði sjálfur séð mismuninn á hugarfari Galíleumanna, bæði í og fjarri heimabæ hans, Nasaret.

      En þeir græddu allir á nærveru Jesú sem kom með nýjan þátt í líf þeirra. Þeir voru guðhræddir og trúræknir og reiðubúnir til að taka þátt í nýrri hreyfingu, einkum vegna áhrifaríkrar fræðslu Jesú sjálfs sem færði þeim visku sem þeir höfðu aldrei áður heyrt slíka. Þess vegna hefur aðskilnaðurinn við hann í Jerúsalem um kvöldið þegar svo virtist sem boðskapur Jesú væri að ná eyrum manna verið þeim þungbær og krafist hugrekkis. En það mikla traust sem þeir höfðu öðlast fyrir sakir hinnar einstöku prédikunar og lækninga Jesú gátu þeir nú fært öðrum ríkulega. Þeir mátu visku hans mikils og skipbrot hans var óhugsandi.

      Og nú hafði hið óvænta gerst. Líkami hans var ekki lengur í gröfinni. Kannski voru ómeðvitaðar minningar þeirra þegar farnar að lita lífsvilja þeirra. Að minnsta kosti voru viðbrögð þeirra sterk og snögg. Sveitadúkurinn á steinbekknum í gröf Jósefs frá Arímaþeu var ekki þar sem hann hefði átt að vera. Klæðin höfðu verið lögð til hliðar en sveitadúkurinn hafði verið brotinn saman eins og maður sem var að búast til svefns hefði lagt hann frá sér. Var þetta verk tveggja manna? Eða eins manns sem hafði ákveðinn tilgang?

      Guðspjallskaflinn sýnir okkur tvenns konar mynd af postulunum tveimur við gröfina – við höfum ef til vill gleymt því að María Magdalena stendur fyrir utan og bíður – og þarna var fyrsta merkið: hver hafði þá velt steininum frá og upp hallann og tekið burt steinfleyginn að neðan og sett hann aftur við steininn til að koma í veg fyrir að hann rynni aftur niður brattann? Ef einn maður hefur gert það hefði hann þurft talsverðan styrk til að halda steininum stöðugum meðan hann kæmi fleygnum fyrir til að hindra að steinninn rynni aftur fyrir og lokaði gröfinni. Og kannski hefur einhver sem staddur var í gröfinni velt honum frá til að komast út, en ekki einhver sem var að reyna að komast inn utan frá.

      Hver hafði þá fært steininn? Ef honum hefur verið velt frá  að innan hefur sá sem það gerði verið enn sterkari en sá sem velti honum utanfrá og festi hann þar með fleygnum. Guðspjallamaðurinn Matteus getur þess að engill hafi velt steininum frá og setið á honum þegar konurnar komu (28, 2-3). Og Markús segir að steinninn hafi verið „mjög stór“ (16,3).

      Postularnir tveir voru þungt hugsi og áhyggjufullir yfir þessum málum og seinna einnig í návist hinna. En þegar dagaði var eins og loforð  í lofti, bjartsýni og von, og þeir hafa ekki orðið vonsviknir. Amen.