Annar dagur páska 2010, Stykkishólmur

 

      Í dag hlýddum við á frásögn Matteusar af atburðunum eftir upprisu Jesú. Heimildir Matteusar fyrir þeim eru einstakar og er uppruni þeirra ókunnur. Við tökum eftir því að líkt og í Lúkasar- og Jóhannesarguðspjalli eru sérstakir þættir á undan og eftir miðkaflanum þar sem sambandið við boðunarstarf Jesú hlýtur að hafa verið óskaplega erfitt. Sama er ekki hægt að segja um Markúsarguðspjall, það er að segja endurminningar Péturs. Sagan er heildræn hvað stíl snertir. Minni Péturs var gott og framvindan í frásögn hans er mjög sennileg. Lúkas átti í talsverðum erfiðleikum og bjó til sérstakan þátt um þennan hluta  og notaði þar þá bókmenntalegu tækni að segja frá einni samfelldri ferð frá Galíleu til Jerúsalem. Jóhannesi tekst að einbeita sér að fáum en afar mikilvægum atburðum og samfundum og greinlegt er að hann hefur ekki haft aðgang að öllum staðreyndum, þó að þar sé mest af athyglisverðasta efninu. En í Matteusarguðspjalli er það fyrrum tollheimtumaður Rómverja, sem færir okkur einstakt og sérstakt efni, en hann hafði bent á margar spámannlegar tilvísanir úr Gamla testamentinu. Í upphafi var heimsókn vitringanna og flóttinn til Egyptalands og heimkoman þaðan, og í lokin er sérstökum atvikum lýst eftir upprisuna.

      Þá er frásögnin um það er Pílatus heyrir þá skoðun Gyðinga að ef líkami Jesú sé horfinn muni fylgjendur hans fullyrða að hann sé risinn upp frá dauðum og því skyldu menn gæta grafarinnar uns þessi tími sé liðinn sem spáð hafi verið fyrir um. Samkvæmt þessu höfðu varðmennirnir orðið varir við það sem síðar gerðist því þeim birtust jafnvel sýnirnar. Þeir sáu engla koma af himnum, velta frá steininum og sitja síðan á honum meðan þeir biðu eftir því að lærisveinar Jesú birtust. Þetta gerðist eftir að María Magdalena og hin konan höfðu komið til grafarinnar. Matteus segir síðan að verðirnir hafi verið óttaslegnir; en englarnir ávörpuðu konurnar og sögðu þeim að hræðast ekki: Jesús væri upprisinn og farinn. Þeim var sýnd tóm gröfin og þær áttu síðan að fara og segja lærisveinum hans að hann myndi hitta þá í Galíleu. Það er hér sem frásögn þessa dags hefst.

      Ótti við samskipti við englana og gleðin yfir þessum góðu fregnum blönduðust saman – ævinlega er djúp eining í starfi ástríðnanna, en sá fleinn sem þessi reynsla hafði rekið í sálardjúp þeirra stóð óræður nálægt yfirborðinu, og samt voru þeir fullir ásetnings og sjálfstjórnar en ótta og örvæntingu hafði algjörlega verið vikið frá. Þegar þeir sneru aftur eins hratt og þeir gátu, birtist Jesús þeim sjálfur og í gleði sinni og hrifningu vörpuðu þeir sér niður og gripu um fætur hans. Jesús endurtók fyrirmæli englanna um að bræður hans ættu að fara til Galíleu og hitta hann þar.

      Matteusarguðspjall fæst sífellt við stöðu Gyðinga. Hann talar fyrir munn þeirra Gyðinga sem hafa tekið sinnaskiptum líkt og hann og trúa því að spádómarnir gangi í uppfyllingu með Jesú. Hann veitir varðmönnunum sérstaka athygli. Þeir voru að ná sér eftir áfallið og óttann sem þeir höfðu orðið fyrir er þeir sáu englana við gröfina. Þeir fóru til æðstu prestanna og sögðu þeim frá því sem þeir höfðu séð. Þeir ráðfærðu sig við helstu leikmennina, öldunga lýðsins, um það hvernig þeir gætu komið að veg fyrir að sagan af upprisu Jesú breiddist út. Þeir settu saman stórkostlega þverstæðu. Hermennirnir áttu að segjast hafa verið sofandi, en þrátt fyrir svefninn áttu þeir að hafa orðið þess varir að lærisveinarnir hefðu fjarlægt líkið. Síðan var þeim mútað með peningum og sagt að ef þetta bærist rómverska landstjóranum til eyrna myndu þeir sefa hann og halda verndarhendi yfir þeim. Og, svo segir Matteus, þessi saga var þekkt meðal Gyðinga fram að ritunartíma guðspjallsins. Sögusögnin var algjör afneitun hins guðdómlega og engilbjarta ljóss sem umvafði upprisuna og þeirrar blessunar sem Matteus segir að komið hafi yfir þá sakir trúar þeirra og framkvæmdar fagnaðarboðskaparins sem Jesús færði þeim, og var nú umsvifalaust boðaður um allan heiminn. Amen.