Skírdagur 2007, Stykkishólmur

 

            Í guðspjallinu er sagt frá því er Jesús þvoði sjálfur fætur postulanna.

            Þarna er ekki allt sem sýnist, því vísað er til þess er Móses þvoði Aron og syni hans áður en hann vígði þá til prests samkvæmt frásögn þriðju Mósebókar. Þetta staðfestist aftur með orðum Jesú: „Ef ég þvæ þér ekki, áttu enga samleið með mér.“ Því að levítinn átti þessa sérstöku hlutdeild í Guði: hann átti að verða maður sem átti beinan þátt í samskiptum Guðs og manna með fórninni og fórnarblóðinu.

            Við verðum að muna, að þó að páskamáltíðin væri mikilvæg sem minning um björgun Gyðingaþjóðarinnar undan ofríki Egypta, og tákn um samkennd og samstöðu í þeirri frelsun, þá var hún ekki fórn í sjálfu sér. Prestarnir slátruðu að vísu lambinu, en því var ekki fórnað til þess að neyta síðan. Þetta var virðuleg félagsleg máltíð. En öll hin dýrlega lofgjörð hins nýja sáttmála Krists átti uppruna sinn að rekja til þess sem gerðist í loftsalnum og þeirra atburða sem þar urðu. Þessi lofgjörð tengdist þeim helgiathöfnum og því sem var umhverfis og á borðinu eins og það kom fyrir, og engu öðru en því sem þar var sýnilegt, þegar Drottinn fékk þessu öllu hina æðstu mögulegu trúarlegu merkingu. Í stað hins mikla gildis fórnarinnar kom lofgjörð sem var afar einföld í aðalatriðum en gildi hennar var jafnvel enn meira. Það sem þarna ræðir um er brauðið, sem var brotið þannig að auðveldlega mátti taka upp með því lambakjöt sem soðið var í því sem við myndum kalla sósu, kryddað með beiskum jurtum og allt etið af sameiginlegu fati; og vínið sem drukkið var síðast. Brauð og vín, það eru fórnargjafir Melkísedeks, heiðna prestsins sem blessaði Abraham, og einnig þáttur í gyðinglegri fórn þakkargjörðarinnar (sbr. 3M 2; 23, 14), að breyttu breytanda – og hlýtur að lyktum að hafa tengst þakkargjörðar-evkaristíunni, sem er til tákns um sameiginlega návist líkama og blóðs Krists, með helguninni fyrir orð Drottins og allra presta sem komu á eftir honum: „Þetta er líkami minn ... Þetta er blóð mitt.“

            Hinn endanlegi einfaldleiki formsins sem við þekkjum úr trúariðkun okkar að merkir allan leyndardóm Krists sem tengir himin og jörð sem sjálfsfórn holds hans og blóðs á rómverskum krossi í Syni Guðs sem varð hold. Orðin vísa til brauðsins sem nú er líkami hans og vínsins sem nú er blóð hans, en er þó tengt hinum raunverulega líkama Krists, sem dó og reis til ódauðleika, og er skiljanleg heild allra leyndardóma hans; en hvort um sig verður að hinu fyrir sakir fullkomleika sameiningar þeirra. Allt er þetta ein mikil aðgerð, en þó endurtakanleg þegar við neytum þessarar páskamáltíðar sem nú hefur umbreyst og hafist upp til hæða, allt til endaloka tímanna. 

            Nú sjáum við þennan raunveruleika og hann býður okkur fullkomlega opinskátt þann kærleika sinn sem opinberast honum. Hinn kristni maður hefur skilið allan ótta eftir að baki sér. Nú lifir hann í kærleikanum einum og öðrum þeim dyggðum sem fylgja kærleikanum, ómengaðri trú og sívaxandi, voninni um að uppgötva jafnvel enn meiri hæðir, lífi sem er æðra sjálfri skynseminni en þó ekki í andstöðu við hana – uppspretta réttlætis í þjóðfélaginu, líkt og uppspretta sem aldrei þrýtur, og hann lifir í styrk og mildri hófsemi.

            Ef viðhorf hans er slíkt þegar hann neytir holds Krists, ávinnur hann sér ódauðleikann, það er, hann setur Guð í Krist.

            Allt er þetta gert aðeins með því sem var að finna í loftsalnum og því sem Drottinn gerði úr því – svo að við mættum neyta hins kunnuglegasta  í kunnuglegum aðstæðum, sem var þó hið helgasta. Allt þetta gerist er við neytum holds Krists sem brauðs af himnum, og okkur er gefið í því sem virðist flótti frá raunveruleikanum og það er það í sjálfu sér – jafnvel hér og nú. Amen.